Financiële haalbaarheid en schaduwgrondexploitatie De Lange Weeren

2 november 2026 11:42
Detailrapport Vraag en antwoord los v/h Raadsplein (ID 1097)
Veld
Waarde
Datum vraag
1-10-2026
Onderwerp
Financiële haalbaarheid en schaduwgrondexploitatie De Lange
Weeren
Fractie(s)
LEV
Vraag en antwoord
In het raadsvoorstel Plan De Lange Weeren van 15 december 2022
(voorstelnummer 84-2022) staat onder het onderdeel ‘Financiële
aspecten':

“De gemeente heeft in samenwerking met Arcadis voor het
voorliggend plan een schaduw grondexploitatie opgesteld. De
conclusie is dat het plan financieel haalbaar is.”

Daarnaast staat in hetzelfde voorstel dat het plan onder regie van
de gemeente is opgesteld en dat alle uren en kosten die voor dit
plan waren gemaakt voor rekening en risico van de gemeente
kwamen.

Bij de vaststelling van het Ontwikkelkader De Lange Weeren op 11
juli 2024 heeft de gemeenteraad vervolgens €2,1 miljoen uit de
bestemmingsreserve grondexploitatie overgeboekt naar een
nieuwe bestemmingsreserve voor de gemeentelijke bijdrage aan de
Woningbouwimpuls (WBI). In het bijbehorende raadsvoorstel staat
dat daarnaast nog €4,2 miljoen aan overige subsidies moest worden
verkregen. Daarbij werd aangegeven dat, indien deze subsidies
geheel of gedeeltelijk niet zouden worden verkregen, de
gemeentelijke bijdrage mogelijk zou moeten worden verhoogd, met
als alternatief geheel of gedeeltelijk af te zien van de WBI.

Inmiddels zijn bijna vier jaar verstreken sinds de
schaduwgrondexploitatie uit 2022.

Naar aanleiding hiervan heeft de fractie van Lokaal Edam-Volendam
de volgende vragen:

1. Kan het college de volledige schaduwgrondexploitatie die in 2022
in samenwerking met Arcadis is opgesteld aan de raad verstrekken,
inclusief de daarbij gehanteerde uitgangspunten, ramingen,
grondwaarden, kosten, opbrengsten, fasering, risico’s en eventuele
scenario en gevoeligheidsanalyses?
Antwoord 1: De grondslag voor de exploitatie van 2022 is niet
langer actueel. Het onderliggende plan werd niet goedgekeurd door
de provinciale commissie Advies Ruimtelijke Ontwikkelingen (ARO)
en is dus niet langer relevant. Aan de hand van het advies van de
commissie is er een nieuw ontwerp gemaakt. Dat nieuwe plan
vormt momenteel de basis voor de ontwikkeling van het gebied.

2 november 2026 11:42
Pagina 2


2. Op basis van welke concrete financiële uitgangspunten en
berekeningen kwam het college in december 2022 tot de aan de
raad medegedeelde conclusie dat het plan De Lange Weeren
financieel haalbaar was?
Antwoord 2:
Zie antwoord 1.

3. Door wie is deze schaduwgrondexploitatie binnen en buiten de
gemeentelijke organisatie opgesteld, beoordeeld en/of
gecontroleerd? Kan het college daarbij aangeven welke rol Arcadis,
planeconomie, Grondzaken, Financiën/P&C, concerncontrol en de
projectorganisatie hebben gehad en welke financiële,
planeconomische of controladviezen over de haalbaarheid zijn
uitgebracht?
Antwoord 3: De destijds gehanteerde grondexploitatie is opgesteld
door de gemeente in samenwerking met de ontwikkelende partij
BPD. Vanuit de gemeentelijke organisatie is daarbij de voor de
ontwikkeling benodigde planeconomische expertise betrokken.

4. Is de schaduwgrondexploitatie sinds december 2022
geactualiseerd? Zo ja: op welke momenten, door welke partij(en),
met welke uitkomst, en wat waren per actualisatie de belangrijkste
wijzigingen ten opzichte van de berekening uit 2022?
Antwoord 4: Zie antwoord 1.

5. Kan het college deze actualisaties eveneens aan de raad
verstrekken?
Antwoord 5: Nee. Zie antwoord 1.

6. In de stukken die ten grondslag lagen aan de planvorming van De
Lange Weeren werd uitgegaan van een bepaalde woningbehoefte
tot 2030. Sindsdien zijn verschillende woningbouwprojecten
gerealiseerd, in uitvoering genomen of aan de gemeentelijke
planvoorraad toegevoegd. Van welke woningbehoefte tot 2030 en
daarna is in de schaduwgrondexploitatie van 2022 uitgegaan?
Antwoord 6: De schaduwgrondexploitatie betrof een financiële
doorrekening van de toenmalige planopzet en bevatte geen
zelfstandige raming van de gemeentelijke woningbehoefte tot 2030
en daarna. Zie verder antwoord 1.

7. Welke reeds gerealiseerde woningen en welke harde en zachte
woningbouwplannen waren in deze behoefteberekening en
schaduwgrondexploitatie meegenomen?
Antwoord 7: Zie antwoord 6.

8. Kan het college een actueel overzicht verstrekken van de
volledige woningbouwprogrammering binnen de gemeente,
uitgesplitst naar reeds gerealiseerd sinds 2022, in aanbouw, harde
planvoorraad en zachte planvoorraad, met per project het aantal
woningen en het verwachte jaar van oplevering?

2 november 2026 11:42
Pagina 3

Antwoord 8: Een actueel overzicht in de door u gevraagde vorm
(uitgesplitst naar gerealiseerde woningen sinds 2022, woningen in
aanbouw, harde en zachte planvoorraad en per project het
verwachte jaar van oplevering) is niet per direct te leveren.
Het samenstellen en verifiëren van een dergelijk overzicht vraagt
aanvullend ambtelijk onderzoek en capaciteit. Gelet op de op dit
moment beperkte beschikbare ambtelijke capaciteit acht het
college het niet doelmatig om deze capaciteit hiervoor in te zetten.
Indien de raad een dergelijk integraal overzicht noodzakelijk acht,
kan hiervoor opdracht worden gegeven en zullen daarvoor
aanvullende middelen beschikbaar moeten worden gesteld. De
benodigde inzet wordt geraamd op circa € 12.000. Na
beschikbaarstelling van deze middelen kan het gevraagde overzicht
worden opgesteld en aan de raad worden verstrekt.
Voor de beoordeling van De Lange Weeren wordt uitgegaan van de
woningbehoefte en woningbouwprogrammering zoals deze zijn
onderbouwd in het omgevingsplan en de daarbij behorende
stukken.
9. Hoe verhoudt deze actuele woningbouwprogrammering zich tot
de meest actuele gemeentelijke woningbehoefte tot 2030, 2035 en
2040?
Antwoord 9: Zoals bij het antwoord op vraag 8 is aangegeven,
beschikt het college niet over een actueel overzicht van de
woningbouwprogrammering in de specifiek gevraagde vorm.

10. Is sinds 2022 opnieuw beoordeeld of 1.160 woningen in De
Lange Weeren, gelet op de inmiddels gerealiseerde woningen en
actuele planvoorraad, nog volledig noodzakelijk zijn om in de
resterende woningbehoefte te voorzien?
Antwoord 10: De noodzaak en behoefte aan het
woningbouwprogramma van 1.160 woningen in De Lange Weeren
is beoordeeld en onderbouwd in het omgevingsplan en de daarbij
behorende stukken. Voor de actuele onderbouwing wordt daarnaar
verwezen.
11. Indien de actuele woningbehoefte, planvoorraad of fasering
afwijkt van de uitgangspunten die in 2022 zijn gehanteerd, welk
effect heeft dit op de schaduwgrondexploitatie, de financiële
haalbaarheid, de fasering en de WBI-bijdrage van De Lange
Weeren?
Antwoord 11: Zie antwoord 1.

12. Is een scenario financieel doorgerekend waarin De Lange
Weeren minder dan 1.160 woningen omvat of gefaseerd/later
wordt gerealiseerd? Zo ja, kan het college deze berekening aan de
raad verstrekken? Zo nee, waarom is dit scenario niet
doorgerekend?
Antwoord 12: Nee. Er is geen afzonderlijk financieel scenario
doorgerekend waarin De Lange Weeren minder dan 1.160
woningen omvat of later wordt gerealiseerd. De financiële
onderbouwing is gebaseerd op het woningbouwprogramma en de
fasering zoals opgenomen in het omgevingsplan.

2 november 2026 11:42
Pagina 4

13. Onderschrijft het college op dit moment nog steeds de in
december 2022 aan de raad meegedeelde conclusie dat De Lange
Weeren financieel haalbaar is? Zo ja, kan het college dit
onderbouwen met de meest actuele integrale financiële
berekening? Zo nee: wanneer en waardoor is deze conclusie
gewijzigd, wanneer werd dit binnen de gemeentelijke organisatie
en het college bekend, en wanneer en op welke wijze is de
gemeenteraad hierover geïnformeerd?
Antwoord 13: a. Het college onderschrijft nog steeds de conclusie
dat De Lange Weeren financieel haalbaar is.
De actuele financiële onderbouwing is opgenomen in het
omgevingsplan en de daarbij behorende kostenverhaalregels en
stukken. Deze vormen het actuele financiële kader voor de
ontwikkeling van De Lange Weeren. Voor de onderbouwing van de
financiële haalbaarheid wordt daarnaar verwezen.
14. Kan het college een vergelijking verstrekken tussen de
schaduwgrondexploitatie uit 2022 en de meest actuele financiële
berekening, waarbij ten minste afzonderlijk inzicht wordt gegeven
in: grondverwerving en/of grondposities, bouw en woonrijp maken,
infrastructuur en ontsluiting, water en groenmaatregelen,
plankosten en ambtelijke kosten, rente en financieringskosten,
prijsstijgingen en inflatie, subsidies en bijdragen van andere
overheden, bijdragen van ontwikkelende partijen, overige financiële
verplichtingen en risico’s voor de gemeente?
Antwoord 14: Nee. Zie antwoord 1. Het gaat niet om hetzelfde plan.
15. Kan daarbij per onderdeel worden aangegeven wat in 2022 was
geraamd, wat de actuele raming is en waardoor eventuele
afwijkingen zijn ontstaan?
Antwoord 15: Zie antwoord 14.

16. In het raadsvoorstel uit 2022 wordt gesproken over €11,6
miljoen aan extra investeringen in en om het gebied. Was dit
bedrag volledig opgenomen in de schaduwgrondexploitatie waarop
de conclusie “financieel haalbaar” was gebaseerd? Zo ja, waar en op
welke wijze? Zo nee, waarom niet en hoe zijn deze investeringen in
de huidige financiële berekeningen verwerkt?
Antwoord 16: Zie antwoord 1.
17. In 2024 is €6,3 miljoen Woningbouwimpuls voor De Lange
Weeren toegekend. De gemeenteraad heeft op 11 juli 2024 €2,1
miljoen gereserveerd als gemeentelijke bijdrage. In het
raadsvoorstel staat dat daarnaast nog €4,2 miljoen aan overige
subsidies moest worden verkregen.
Antwoord 17: Over de overige benodigde bijdragen is de gemeente
in gesprek met andere partijen. Deze bijdragen zijn op dit moment
nog niet definitief toegekend. De hoogte van de daadwerkelijke
bijdragen is mede afhankelijk van de vaststelling van het
omgevingsplan. Na vaststelling van het omgevingsplan kan met de
betreffende partijen definitief worden bepaald welke bijdragen zij
aan de ontwikkeling zullen leveren.
18. Is deze €4,2 miljoen inmiddels volledig verkregen? Zo ja, uit
welke subsidieregelingen en voor welke bedragen? Zo nee, welk

2 november 2026 11:42
Pagina 5

bedrag ontbreekt op dit moment nog?
Antwoord 18: Nee. De € 4,2 miljoen aan overige bijdragen is op dit
moment nog niet definitief verkregen. De gemeente is hierover in
gesprek met verschillende partijen.
De definitieve hoogte van deze bijdragen kan worden bepaald
nadat het omgevingsplan is vastgesteld. Op dat moment kan met de
betreffende partijen definitief worden vastgesteld welke bijdrage zij
aan de ontwikkeling zullen leveren.
19. Bestaat hierdoor het risico dat de gemeentelijke bijdrage hoger
wordt dan de €2,1 miljoen die in 2024 naar verwachting als
maximale gemeentelijke bijdrage aan de raad is voorgelegd?
Antwoord 19: De gemeentelijke bijdrage van € 2,1 miljoen blijft het
uitgangspunt. De gemeente is met andere partijen in gesprek over
de overige benodigde bijdragen.

20. Wat is op dit moment de maximaal mogelijke gemeentelijke
bijdrage indien de beoogde overige subsidies geheel of gedeeltelijk
niet worden verkregen?
Antwoord 20: Op dit moment is geen hogere maximale
gemeentelijke bijdrage vastgesteld dan de door de gemeenteraad
gereserveerde € 2,1 miljoen.
Indien de beoogde overige bijdragen geheel of gedeeltelijk niet
worden verkregen en daardoor een aanvullende gemeentelijke
bijdrage noodzakelijk zou zijn, vergt dit afzonderlijke besluitvorming
door de gemeenteraad.

21. Heeft zich sinds het raadsbesluit van 11 juli 2024 een situatie
voorgedaan waarin het college heeft moeten beoordelen of de
gemeentelijke bijdrage moest worden verhoogd of
geheel/gedeeltelijk van de WBI moest worden afgezien? Zo ja,
wanneer en met welke uitkomst?
Antwoord 21: Nee. Sinds het raadsbesluit van 11 juli 2024 heeft zich
geen situatie voorgedaan waarin het college heeft moeten
besluiten over een verhoging van de gemeentelijke bijdrage of over
het geheel of gedeeltelijk afzien van de WBI-bijdrage.

22. Kan het college de oorspronkelijke WBI-aanvraag, de definitieve
beschikking en de daarbij behorende voorwaarden aan de raad
verstrekken?
Antwoord 22: Ja. De oorspronkelijke WBI-aanvraag, de definitieve
beschikking en de daarbij behorende voorwaarden kunnen aan de
gemeenteraad worden verstrekt.

23. Kan het college daarbij tevens aangeven: welke prestaties,
aantallen woningen, termijnen en mijlpalen aan de bijdrage zijn
verbonden, welke voorwaarden gelden bij vertraging of wijziging
van het woningbouwprogramma, onder welke omstandigheden de
bijdrage geheel of gedeeltelijk lager kan worden vastgesteld of kan
worden teruggevorderd, welk bedrag van de ontvangen WBI
inmiddels is besteed, en wat op dit moment de maximale financiële
blootstelling van de gemeente is indien De Lange Weeren niet, later

2 november 2026 11:42
Pagina 6

of wezenlijk gewijzigd wordt gerealiseerd?
Antwoord 23: Voor de aan de WBI-bijdrage verbonden prestaties,
woningaantallen, termijnen, mijlpalen en voorwaarden bij
vertraging, wijziging, lagere vaststelling of eventuele terugvordering
wordt verwezen naar de bij antwoord 22 te verstrekken beschikking
en de daarbij behorende voorwaarden.
De WBI-bijdrage wordt ingezet overeenkomstig de voorwaarden
van de beschikking. Op dit moment is geen sprake van een besluit
tot lagere vaststelling of terugvordering van de toegekende WBI-
bijdrage.

24. In het raadsvoorstel van 11 juli 2024 staat dat de ontwikkeling
van De Lange Weeren voor rekening en risico van de ontwikkelaars
komt en dat de gemeente wettelijk verplicht is tot kostenverhaal.
Tevens staat daarin dat op dat moment in totaal €1.251.000
exploitatiebudget beschikbaar was. Hoeveel kosten heeft de
gemeente vanaf de start van de planvorming tot heden in totaal
voor De Lange Weeren gemaakt?
Antwoord 24: Een integraal overzicht van alle door de gemeente
vanaf de start van de planvorming tot heden gemaakte kosten voor
De Lange Weeren is niet in de gevraagde vorm beschikbaar.
De kosten die voor de ontwikkeling worden gemaakt, worden
overeenkomstig de wettelijke regels voor kostenverhaal
toegerekend en waar mogelijk verhaald op de ontwikkelende
partijen. Voor de actuele financiële onderbouwing en het
kostenverhaal wordt verwezen naar de kostenverhaalregels bij het
omgevingsplan en de daarbij behorende stukken.

25. Welk gedeelte daarvan is inmiddels daadwerkelijk op
ontwikkelende partijen verhaald?
Antwoord 25: Voor het kostenverhaal op de ontwikkelende partijen
wordt verwezen naar de kostenverhaalregels bij het omgevingsplan
en de daarbij behorende stukken. Deze vormen het actuele kader
voor de toerekening en het verhaal van de gemeentelijke kosten die
samenhangen met de ontwikkeling van De Lange Weeren.

26. Welk gedeelte is nog niet verhaald?
Antwoord 26: Voor het nog te verhalen gedeelte van de
gemeentelijke kosten wordt eveneens verwezen naar de
kostenverhaalregels bij het omgevingsplan en de daarbij behorende
stukken. Deze vormen het actuele kader voor het kostenverhaal.

27. Welke overeenkomsten over kostenverhaal zijn inmiddels met
de ontwikkelende partijen gesloten?
Antwoord 27: Met BPD is een intentieovereenkomst gesloten
waarin afspraken zijn gemaakt over de samenwerking en de
planontwikkeling van De Lange Weeren. Voor het verdere
kostenverhaal zijn de kostenverhaalregels bij het omgevingsplan
maatgevend.

28. Bestaat er een risico dat reeds gemaakte of toekomstige

2 november 2026 11:42
Pagina 7

gemeentelijke kosten niet volledig op de ontwikkelende partijen
kunnen worden verhaald? Zo ja, voor welk bedrag?
Antwoord 28: Dat risico kan op dit moment niet volledig worden
uitgesloten.

29. Welke financiële en juridisch afdwingbare verplichtingen heeft
de gemeente vanaf december 2022 tot heden met betrekking tot
De Lange Weeren aangegaan?
Antwoord 29: Voor de financiële en juridisch afdwingbare
verplichtingen met betrekking tot De Lange Weeren wordt
verwezen naar de kostenverhaalregels bij het omgevingsplan en de
daarbij behorende stukken.

30. Kan het college hiervan een overzicht verstrekken met per
verplichting ten minste: het bedrag, de datum, de wederpartij, het
doel, de juridische grondslag, de wijze van dekking en, voor zover
van toepassing, de financiële gevolgen van wijziging of beëindiging?
Antwoord 30: Voor de financiële verplichtingen, de grondslag
daarvan en de wijze waarop deze binnen de ontwikkeling worden
toegerekend en gedekt, wordt verwezen naar de
kostenverhaalregels bij het omgevingsplan en de daarbij behorende
stukken.

31. Kan het college toezeggen dat, voordat nieuwe substantiële
financiële verplichtingen voor De Lange Weeren worden
aangegaan, de raad wordt voorzien van een actuele integrale
financiële onderbouwing waarin tevens inzichtelijk wordt gemaakt
wat deze verplichtingen betekenen voor de financieringsbehoefte,
rentelasten, schuldpositie en financiële ruimte van de gemeente?
Antwoord 31: Voor de financiële onderbouwing en het aangaan van
financiële verplichtingen voor De Lange Weeren wordt verwezen
naar de kostenverhaalregels zoals opgenomen in het
omgevingsplan en de daarbij behorende stukken. Deze vormen voor
nu het financiële kader voor de verdere ontwikkeling van De Lange
Weeren.