RIB 23-07-26-netcongestie en gevolgen voor Edam-Volendam

31 augustus 2026 14:42
Detailrapport Vraag en antwoord los v/h Raadsplein (ID 1061)
Veld Waarde
Datum vraag 10-08-2026
Onderwerp RIB 23-07-26-netcongestie en gevolgen voor Edam-Volendam
Fractie(s) BVNL
Vraag en antwoord Op 23 juli 2026 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd
over de gevolgen van netcongestie voor Edam-Volendam. Uit deze
raadsinformatiebrief blijkt dat onvoldoende transportcapaciteit
inmiddels gevolgen kan hebben voor onder andere woningbouw,
maatschappelijke voorzieningen, economische ontwikkelingen,
gemeentelijke investeringen en infrastructuur. Projecten die
planologisch mogelijk, financieel haalbaar en bestuurlijk vastgesteld
zijn, kunnen alsnog worden vertraagd wanneer onvoldoende
elektriciteitscapaciteit beschikbaar is.

Tegelijkertijd benoemt het college zelf verschillende ontwikkelingen
die de elektriciteitsvraag verder vergroten, waaronder aardgasvrije
nieuwbouw, warmtepompen, elektrificatie van bedrijfsprocessen
en elektrisch vervoer.

Deze constatering raakt rechtstreeks aan de discussie die de
gemeenteraad eerder heeft gevoerd over het warmteprogramma.
Daarbij is door BVNL juist gewaarschuwd voor een te eenzijdige
keuze voor all-electric oplossingen en een steeds grotere
afhankelijkheid van een elektriciteitsnet waarvan de capaciteit nu al
onvoldoende blijkt.

De fractie van BVNL vindt dat beleid moet aansluiten op wat
technisch uitvoerbaar, betrouwbaar en betaalbaar is. Het kan wat
ons betreft niet zo zijn dat enerzijds wordt gewaarschuwd voor
ernstige netcongestie en anderzijds gemeentelijk beleid wordt
voortgezet dat de vraag naar elektriciteit verder verhoogt en
inwoners en bedrijven steeds afhankelijker maakt van datzelfde
elektriciteitsnet.

Naar aanleiding hiervan stellen wij het college de volgende vragen:

1. Deelt het college de constatering dat de huidige en verwachte
netcongestie aanleiding geeft om opnieuw kritisch te kijken naar
gemeentelijk beleid dat leidt tot een verdere toename van het
elektriciteitsverbruik? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1
Nee. De netcongestie is een probleem dat meerdere oorzaken kent.
De toenemende vraag naar stroom (elektrificatie) is wel één van de
oorzaken, maar zeker niet de enige. Op piekmomenten (momenten
waarop veel elektriciteit gevraagd of aangeboden wordt) is er soms
te weinig ruimte op het elektriciteitsnet. Die piekmomenten nemen

31 augustus 2026 14:42
Pagina 2

toe en daardoor is de stabiliteit van het net niet gegarandeerd:
netcongestie. Teruggaan naar eerdere (fossiele) bronnen van
warmte lost het probleem niet op en veroorzaakt andere
problemen.

2. Hoe verhoudt volgens het college de ambitie om woningen en
andere gebouwen verder te elektrificeren zich tot de constatering
dat het elektriciteitsnet nu al onvoldoende transportcapaciteit heeft
en uitbreiding van delen van het net volgens de huidige planning
kan doorlopen tot 2036?
Antwoord 2.
De netbeheerders hebben gemeenten gevraagd scherpe planningen
aan te leveren voor de realisatie van woningen en bedrijven, zodat
de beschikbare capaciteit gericht kan worden ingezet waar die
daadwerkelijk nodig is. In het verleden was de leverantie van
elektriciteit een gegeven. Dat is helaas momenteel niet zo en dat
vraagt om aanpassing van planningen en ontwikkelingsprocessen.
Het college ziet dat hier sprake is van een spanningsveld.
Elektrificatie is op onderdelen een belangrijk middel om de
landelijke doelen te bereiken, maar moet altijd worden afgestemd
op de beschikbare netcapaciteit en op de fasering van de
gebiedsontwikkeling. Juist daarom wordt met netbeheerders en
andere partners gekeken naar oplossingen, prioritering en slimme
inzet van middelen.

3. Is het college bereid het gemeentelijke warmteprogramma en
andere beleidsvoornemens die uitgaan van verdere elektrificatie
opnieuw te toetsen aan de actuele situatie op het elektriciteitsnet?
Zo nee, waarom acht het college dat niet noodzakelijk?
Antwoord 3
Nee. Het warmteprogramma gaat over beleidsdoelstellingen op
langere termijn. De doelstellingen in het ontwerp-
warmteprogramma zijn bewust geformuleerd zodat ook hybride
oplossingen meetellen. Daarmee blijft er bij de uitvoering
flexibiliteit: wanneer het nodig is kan namelijk worden verwarmd
zonder extra benodigde netcapaciteit. Bij de uitvoering van het
warmteprogramma zullen vooraf steeds de ontwikkelingen in
netcapaciteit, techniek en regelgeving worden meegenomen. Het
college acht dit noodzakelijk om beleid actueel en uitvoerbaar te
houden.

4. Is het college het ermee eens dat voorkomen moet worden dat
bestaande betrouwbare energievoorzieningen voortijdig worden
afgebouwd terwijl onvoldoende elektriciteitscapaciteit beschikbaar
is om een volwaardig en betrouwbaar alternatief te bieden?
Antwoord 4
Het college onderschrijft het belang van betrouwbaarheid en
leveringszekerheid. Waar bestaande voorzieningen nog een rol
kunnen vervullen in een verantwoorde transitie, moet zorgvuldig
worden afgewogen hoe en wanneer alternatieven beschikbaar zijn.
Het college is daarom voorstander van het tijdig, maar niet

31 augustus 2026 14:42
Pagina 3

voortijdig, afbouwen van bestaande voorzieningen en het actief
zoeken naar passende alternatieven.

5. Is het college bereid om, zolang voldoende transportcapaciteit
niet kan worden gegarandeerd, maximale keuzevrijheid voor
inwoners te behouden ten aanzien van de wijze waarop zij hun
woning verwarmen en geen gemeentelijk beleid te voeren dat
inwoners feitelijk richting uitsluitend elektrische oplossingen
dwingt?
Antwoord 5
Het college hecht aan zorgvuldige besluitvorming en aan draagvlak
bij inwoners. Binnen de wettelijke en beleidsmatige kaders wordt
gezocht naar oplossingen die passend zijn bij de lokale situatie. Het
college wil voorkomen dat inwoners worden geconfronteerd met
onnodige beperkingen of onhaalbare verplichtingen.

6. Is het college bereid zich ervoor in te zetten dat inwoners niet
verplicht worden tot de aanschaf van een warmtepomp of andere
kostbare elektrische installatie wanneer daarvoor geen technische
noodzaak bestaat en de gevolgen voor het elektriciteitsnet
onvoldoende zijn ondervangen?
Antwoord 6
Het college wil dat maatregelen proportioneel en uitvoerbaar zijn.
Waar individuele verplichtingen niet noodzakelijk of niet passend
zijn, ligt het niet voor de hand om deze zonder meer op te leggen.
Het college zal zich ervoor inzetten dat keuzes in het warmtebeleid
aansluiten bij technische haalbaarheid, betaalbaarheid en de lokale
situatie, maar passen bij de doelstellingen en wettelijke kaders.

7. Welke gevolgen zou grootschalige toepassing van
warmtepompen binnen Edam-Volendam hebben voor de
piekbelasting en benodigde transportcapaciteit op het
elektriciteitsnet? Heeft het college dit voor de uitvoering van het
warmteprogramma concreet laten berekenen? Zo ja, kan deze
berekening met de gemeenteraad worden gedeeld?
Antwoord 7
Het college onderkent dat grootschalige toepassing van
warmtepompen effect heeft op de elektriciteitsvraag en
piekbelasting. Er is op dit moment geen berekening gemaakt welke
consequentie een complete toepassing voor alle woningen zou
hebben op het elektriciteitsnet omdat dit scenario niet realistisch is
op dit moment. De doelstellingen voor volledig gasloos gelden pas
vanaf 2050. De actuele ontwikkelingen worden betrokken bij de
verdere uitwerking van beleid en gesprekken met de netbeheerder.

8. Heeft het college voorafgaand aan het opstellen van het
warmteprogramma onderzocht of het elektriciteitsnet voldoende
capaciteit heeft om de daarin voorziene verdere elektrificatie van
woningen daadwerkelijk te kunnen faciliteren? Zo ja, welke
conclusies zijn daaruit getrokken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8

31 augustus 2026 14:42
Pagina 4

Bij de voorbereiding van het warmteprogramma is rekening
gehouden met de bredere energie- en netcontext. Daarbij is ook
gekeken naar de signalen over netcongestie en de ontwikkelingen
bij de netbeheerder. Tegelijkertijd blijft de situatie in beweging en is
nadere uitwerking per gebied en per maatregel noodzakelijk. Het
college blijft dit daarom monitoren en actualiseren.

9. Acht het college het verantwoord om huishoudens en andere
gebruikers steeds afhankelijker te maken van elektriciteit wanneer
tegelijkertijd wordt gewaarschuwd dat woningbouw, scholen,
ondernemers en andere maatschappelijke voorzieningen door
gebrek aan elektriciteitscapaciteit kunnen worden vertraagd?
Antwoord 9
Het college acht het van belang om afhankelijkheid van elektriciteit
niet als doel op zichzelf te zien, maar als onderdeel van een
integraal energiesysteem. Verduurzaming moet hand in hand gaan
met betrouwbaarheid en voldoende capaciteit. Daarom wordt
nadrukkelijk gekeken naar spreiding van keuzes, fasering en
alternatieve oplossingen waar dat nodig is.

10. Is het college bereid bij ieder toekomstig duurzaamheids-,
warmte-, mobiliteits- of energievoorstel vooraf inzichtelijk te maken
hoeveel extra elektriciteitsvraag en piekbelasting het betreffende
beleid veroorzaakt en welke gevolgen dit heeft voor de resterende
netcapaciteit?
Antwoord 10
Het college is bereid om bij relevante voorstellen waar mogelijk
inzicht te geven in de effecten op elektriciteitsvraag, piekbelasting
en netcapaciteit. Dit past bij een zorgvuldige besluitvorming.
Daarbij is wel van belang dat niet voor ieder voorstel op hetzelfde
detailniveau volledige technische informatie direct beschikbaar zal
zijn.

11. Is het college het ermee eens dat bij schaarse
transportcapaciteit prioriteit moet worden gegeven aan essentiële
ontwikkelingen zoals woningbouw, economische ontwikkeling,
scholen, zorg en andere maatschappelijke voorzieningen boven
gemeentelijke beleidsmaatregelen die niet noodzakelijk op korte
termijn hoeven te worden uitgevoerd?
Antwoord 11
Het college onderschrijft dat bij schaarste zorgvuldig moet worden
geprioriteerd. De gemeente heeft zeer recent de “Beleidsregels
gemeentelijke prioritering transportcapaciteit voor onderwijs- en
woningbouwprojecten Edam-Volendam 2026” gepubliceerd om
hieraan invulling te geven. De netbeheerders hanteren daarnaast
de prioritering die door ACM is aangegeven:
Prioriteit 1 (Congestieverzachters): Partijen die het net actief
ontlasten en extra ruimte maken.
Prioriteit 2 (Veiligheid): Organisaties voor openbare veiligheid en
acute zorg, zoals brandweer, politie en ziekenhuizen.
Prioriteit 3 (Basisbehoeften): Voorzieningen voor de dagelijkse

31 augustus 2026 14:42
Pagina 5

leefbaarheid, zoals drinkwater, de energievoorziening zelf,
woningbouw en onderwijs.

12. Kan het college aangeven of er gemeentelijke verduurzamings-
of elektrificatieprojecten zijn die de komende jaren beslag gaan
leggen op schaarse transportcapaciteit die ook benodigd kan zijn
voor woningbouw, ondernemers of maatschappelijke
voorzieningen? Zo ja, om welke projecten en welk benodigd
vermogen gaat het?
Antwoord 12
Het college inventariseert dit vraagstuk momenteel en brengt in
beeld welke projecten effecten kunnen hebben op de beschikbare
capaciteit. Waar concrete gegevens beschikbaar zijn, worden deze
betrokken bij de planning en prioritering. Het college kan op dit
moment niet voor alle projecten nu al definitieve vermogenscijfers
geven, omdat dit mede afhangt van nadere uitwerking en
afstemming met de netbeheerder.

13. Is het college bereid dergelijke gemeentelijke verduurzamings-
of elektrificatieprojecten te heroverwegen, uit te stellen of anders
uit te voeren wanneer blijkt dat deze concurreren om schaarse
capaciteit met woningbouw, economische ontwikkeling of
essentiële maatschappelijke voorzieningen?
Antwoord 13
Ons college bekijkt voor alle gemeentelijke projecten wat de
actuele situatie is en of uitstel of andere uitvoering beter past bij de
beschikbare capaciteit. Het college zal hierbij per situatie een
integrale afweging maken.

14. Welke rol ziet het college voor gas en de bestaande
gasinfrastructuur als betrouwbaar vangnet zolang onvoldoende
elektriciteitscapaciteit beschikbaar is en voldoende alternatieve
betrouwbare energievoorziening niet kan worden gegarandeerd?
Antwoord 14
Het college ziet de bestaande gasinfrastructuur in de huidige fase
nog als een belangrijk onderdeel van de leveringszekerheid en als
mogelijke overgangsvoorziening waar dit nodig is. Het college vindt
wel dat dit moet worden bezien binnen de geldende wet- en
regelgeving en de bredere doelstellingen van de energietransitie.
Voor nieuwe woningbouwontwikkelingen is gas geen optie.

15. Is het college bereid bij toekomstige keuzes over warmte en
energie niet uitsluitend uit te gaan van all-electric oplossingen,
maar ook alternatieven en hybride oplossingen volwaardig mee te
wegen, met behoud van keuzevrijheid voor inwoners?
Antwoord 15
Het college is bereid om alternatieven en hybride oplossingen
binnen de gegeven wettelijke kaders volwaardig mee te wegen. Het
beleid moet uitvoerbaar, betaalbaar en betrouwbaar zijn.

16. Hoe voorkomt het college dat inwoners door gemeentelijk

31 augustus 2026 14:42
Pagina 6

beleid worden geconfronteerd met aanzienlijke investeringen in
bijvoorbeeld warmtepompen, aanpassingen aan woningen of
elektrische installaties terwijl tegelijkertijd onzeker is of de daarvoor
benodigde infrastructuur tijdig beschikbaar is?
Antwoord 16
Het college probeert dit te voorkomen door realistische fasering,
goede communicatie en toetsing aan de netcapaciteit en
uitvoerbaarheid. Het college wil voorkomen dat beleid
verwachtingen wekt die op korte termijn niet kunnen worden
waargemaakt. Daarom wordt nadrukkelijk gekeken naar
haalbaarheid, betaalbaarheid en planning.

17. Is het college bereid bij toekomstige besluitvorming over het
warmteprogramma niet alleen de theoretische klimaat- en
duurzaamheidsdoelstellingen, maar ook de betaalbaarheid voor
huishoudens, leveringszekerheid, netcapaciteit en keuzevrijheid
afzonderlijk en inzichtelijk aan de gemeenteraad voor te leggen?
Antwoord 17
Het college acht het wenselijk dat de raad integraal wordt
geïnformeerd over de relevante effecten van beleid. Daarbij horen
in ieder geval klimaatdoelen, betaalbaarheid, leveringszekerheid,
netcapaciteit en keuzevrijheid.

18. Kan het college per grote woningbouw- en gebiedsontwikkeling
binnen Edam-Volendam aangeven welke elektriciteitscapaciteit
noodzakelijk is en in hoeverre verdere elektrificatie van bestaande
woningen en gemeentelijke voorzieningen gevolgen kan hebben
voor de beschikbare capaciteit voor deze nieuwbouw?
Antwoord 18
Het college werkt samen met betrokken partijen aan het in beeld
brengen van de benodigde capaciteit per ontwikkeling. Dit is een
complex en dynamisch onderwerp, omdat de uitkomsten afhangen
van de programmatische invulling, fasering en de uiteindelijke
energieconcepten.

19. Kan het college uitsluiten dat woningbouwprojecten, uitbreiding
van bedrijven of maatschappelijke voorzieningen binnen Edam-
Volendam vertraging oplopen terwijl tegelijkertijd capaciteit wordt
gebruikt voor niet-noodzakelijke elektrificatie- of
verduurzamingsmaatregelen? Zo nee, hoe gaat het college
dergelijke situaties voorkomen?
Antwoord 19
Het college kan niet uitsluiten dat dergelijke afwegingen in de
praktijk spelen. Juist daarom vindt het college prioritering
noodzakelijk. Het college zal zich inzetten om in overleg met de
netbeheerder en andere partners te voorkomen dat essentiële
ontwikkelingen onnodig worden verdrongen door minder urgente
toepassingen.

20. Deelt het college het uitgangspunt dat energiebeleid in de
eerste plaats uitvoerbaar, betrouwbaar en betaalbaar moet zijn en

31 augustus 2026 14:42
Pagina 7

dat gemeentelijke ambities moeten worden aangepast wanneer de
benodigde infrastructuur deze ambities aantoonbaar niet kan
dragen?
Antwoord 20
Ja, het college deelt dit uitgangspunt in grote lijnen. Ambities
moeten realistisch zijn en in verhouding staan tot wat technisch,
financieel en organisatorisch haalbaar is.