Benchmark Jeugdzorg

17 juli 2023 15:29
Detailrapport 08 Vragen los v/h Raadsplein (ID 611)
Veld Waarde
Datum vraag 29-6-2023
Onderwerp Benchmark Jeugdzorg
Fractie(s) VVD
Vraag Recent is er een studie van IPSE gepubliceerd over de
doelmatigheid jeugdzorg tussen gemeentes.
Zie https://www.ipsestudies.nl/nieuws-algemeen/grote-
verschillen-in-doelmatigheid-jeugdzorg-tussen-gemeenten/
en het volledige onderzoek via
https://www.ipsestudies.nl/wp-
content/uploads/2023/06/IPSE2204_Kostendoelmatigheid_je
ugdzorg.pdf
Er kan per gemeente een benchmark gekocht worden voor
€250 en als voorbeeld hiervan hebben ze Ommen op
openbaar gezet. Deze gemeente wordt qua benchmark met
o.a. Edam-Volendam geplaatst waardoor de score voor onze
gemeente ook deels is in te zien.
Zie https://www.ipsestudies.nl/wp-
content/uploads/2023/06/Gemeente_Ommen.pdf.
Op de laatste pagina staan cijfers en de score voor Edam-
Volendam, helaas komen wij als 1 na slechtste uit deze
benchmark groep.
Vraag 1:
Is het college met bekend met dit onderzoek?
Vraag 2:
Is het mogelijk dat de gemeente het specifieke onderzoek
voor Edam-Volendam koopt en deelt met de raad?
Dit onderzoek is gebaseerd op data van 2021. In 2020 is de
raad geïnformeerd over de overschrijding van de
normbudgetten in de jeugdzorg. Hierin zijn ook een aantal
maatregelen benoemd.
Vraag 3:
Wat is er allemaal verbeterd na de RIB van juli 2020 (en t.o.v.
van dit onderzoek)?

17 juli 2023 15:29
Pagina 2
Vraag 4:
Het gaat om vele miljoenen euro’s en de zorg voor de jeugd.
Welke oorzaken ziet het college dat wij zo laag
scoorden/scoren?
Vraag 5:
Welke conclusies kunnen getrokken worden uit deze
benchmark?
Vraag 6:
Welke verbeteringen stelt het college voor om te zorgen dat
de gemeente naar de bovenkant van deze lijst verhuist?
Antwoord Antwoord 1:Ja
Antwoord 2: Het College wil het onderzoek niet aanschaffen
om meerdere redenen. De belangrijkste is dat de conclusies
uit het onderzoek op onderdelen tegenstrijdig zijn. Onze
manier van inkopen zou juist bijdragen aan de doelmatigheid
volgens het onderzoek, maar dit blijkt niet uit de benchmark.
Daarnaast is het onderzoek gebaseerd op data van 2021. Het
College heeft u onlangs nog geïnformeerd aan de hand van
recentere data. Tot slot staat de uitkomst haaks op datgene
wat de hervormingsagenda ons oplegt. Om deze redenen wil
het College het onderzoek niet aanschaffen.
Wel is het college van mening dat we kritisch moeten blijven
kijken naar de inkoop van onze (hoog)specialistische
jeugdhulp, ook in het licht van de hervormingsagenda.
Daarom steunen we vanuit Edam-Volendam het initiatief om
als regio in Q3 te gaan starten met een onderzoek naar de
diverse inkoop- en uitvoeringsvarianten (wat neerkomt op het
vergelijken van diverse onderzoeken, waaronder ook deze, en
het op werkbezoek gaan bij andere regio’s en gemeenten). Op
basis van dit gedegen en volledige onderzoek zullen we dan
een weloverwogen keuze aan alle gemeenteraden in regio
Zaanstreek-Waterland voorleggen.
Antwoord 3: In de themaraad van 9 februari bent u
geïnformeerd over de cijfers van het totale jeugddomein,
daarin zijn ook de punten van de Raadsinformatiebrief uit
2020 meegenomen. Zo is er een uitbreiding gerealiseerd van
het aantal Fte voor het team Jeugd van het BSL, is de functie
van gedragswetenschapper structureel gemaakt en is er een

17 juli 2023 15:29
Pagina 3
sterke front-office ingericht voor het zodat inwoners en
professionals snel te woord gestaan en indien nodig geholpen
worden. Deze stappen hebben enorm bijgedragen aan de
kwaliteit en snelheid van onze dienstverlening en het
verdwijnen van de wachtlijsten. Daarnaast zijn we op dit
moment bezig met de implementatie van het
cliëntvolgsysteem en zijn alle werkprocessen geoptimaliseerd.
Inmiddels zijn ook alle aanbestedingen (zowel lokaal als
regionaal) afgerond en geïmplementeerd, wat betekent dat we
een sterk voorliggend veld hebben ingericht (kijk voor meer
informatie naar de presentatie van de themaraad van 6
februari), aangevuld met onze lokaal in te zetten jeugdhulp
(segment A).
Antwoord 4: De wijze van inkoop is niet één op één te
vergelijken met de stijgende kosten in de jeugdhulp of de
grote vraag naar jeugdhulp en ondersteuning. Zoals
gepresenteerd in de themaraad doen wij er alles aan om zowel
de kosten waar mogelijk te beheersen en de kwaliteit van zorg
te waarborgen. Het is de vraag of de conclusies uit dit
onderzoek correct zijn. De manier waarop wij inkopen wordt
door het onderzoek, in kader van doelmatigheid, juist
geadviseerd. Toch laat de benchmark een ander beeld zien.
Antwoord 5: Zie antwoord op vraag 2.
Antwoord 6: Zie antwoord op vraag 2.
Bijlage(s) Presentatie Jeugdhulp en LEF

Benchmark jeugdzorg 2021
Gemeente Ommen

IPSE Studies |Delft, 20 juni 2023
Introductie
Deze rapportage geeft inzicht in de kostendoelmatigheid van de jeugdzorg van de gemeente Ommen in
2021 en hoe deze zich verhoudt tot die van andere gemeenten.

Voor een toelichting op de gegevens en resultaten van het onderzoek verwijzen wij graag naar het
onderzoeksrapport, getiteld Jongleren in de jeugdzorg. Empirisch onderzoek naar de relatie tussen
inkoop en kostendoelmatigheid van de jeugdzorg in Nederlandse gemeenten. Dit rapport kunt u hier
downloaden. Daar wordt ook uitgelegd met welke onzekerheden de uitkomsten omgeven zijn. De
gepresenteerde uitkomsten zijn indicatief voor de richting waar verbeteringen mogelijk zijn.

De benchmarkrapportage bevat de volgende gegevens en resultaten:
• kerngegevens over de jeugdzorg van uw gemeente;
• de kostendoelmatigheid met betrekking tot de inkoop van de jeugdzorg van uw gemeente;
• adviezen voor verbetering kostendoelmatigheid inkoop jeugdzorg;
• de overige kostendoelmatigheid van uw gemeente ten opzichte van de andere gemeenten;
• de kostendoelmatigheid en kerngegevens van twintig vergelijkbare gemeenten.

Kerngegevens jeugdzorg Ommen

Tabel 1 Kosten en aantal jeugdzorgtrajecten Ommen

Kosten en trajecten
Kosten x € 1000 € 5.464
Jeugdzorgtrajecten 675
- Trajecten zonder verblijf 560
- Trajecten met verblijf 65
- Trajecten jeugdbescherming en -reclassering 50

Benchmark jeugdzorg IPSE Studies 2
Kostendoelmatigheid
Figuur 1 toont de kostendoelmatigheid van uw gemeente die samenhangt met de inkoop en de
kostendoelmatigheid met onbekende herkomst (overige kostendoelmatigheid). Een score van 100
procent betekent maximale kostendoelmatigheid. Een kostendoelmatigheid van bijvoorbeeld 60
procent betekent dat dezelfde prestaties te leveren zijn voor 60 procent van de werkelijk gemaakte
kosten. Onder beide scores is de positie van uw gemeente vermeld op de ranglijst van de 352
gemeenten die ons land in 2021 telde.
Figuur 1 Kostendoelmatigheid jeugdzorg Ommen

73%
86%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Kostendoelmatigheid inkoop Overige kostendoelmatigheid

Positie op ranglijst: 302 Positie op ranglijst: 116

Optimale inkoop
Uit onze analyses is ook af te leiden wat de gevolgen zijn van de keuzes van uw gemeente ten aanzien
van de inkoop. Bij het inkopen van jeugdzorg moeten er allerlei keuzes worden gemaakt die van invloed
kunnen zijn op de doelmatigheid, zoals het type uitbesteding en contract- en bekostigingsvorm. In ons
onderzoek worden de volgende inkoopkenmerken onderscheiden:

Instrument • Overheidsopdracht/subsidie
• Open House
Procedure • Klassiek
• Zeeuws model/Dialoog gericht
Contractvorm • Raamovereenkomst zonder tussentijdse toetreding
• Raamovereenkomst met tussentijdse toetreding
• Budgetplafond/vast budget
Bekostigingsvorm • Productiebekostiging
• Resultaat/populatiebekostiging
Integraliteit Wmo • Aanbesteden zonder Wmo
• Aanbesteden met Wmo
Overig • Aantal gemeenten in samenwerking
• Looptijd contracten

Benchmark jeugdzorg IPSE Studies 3
Tabel 2 geeft per kenmerk aan wat vanuit het perspectief van kostendoelmatigheid het (beste) advies is
voor uw gemeente. Indien bij een kenmerk ‘Geen voorkeur’ wordt vermeld is er geen andere keuze
nodig. U kunt de beste keuze afzetten tegen de keuze die uw gemeente heeft gemaakt.

Tabel 2 Adviezen voor Ommen per inkoopkenmerk

Kenmerk Beste keuze
Instrument Open house
Procedure Geen voorkeur
Contractvorm Zonder tussentijdse toetreding
Bekostigingsvorm Geen voorkeur
Integraliteit Wmo Aanbesteden met Wmo
Overig
Meer samenwerking Geen voorkeur
Langere looptijd Geen voorkeur

Vergelijkbare gemeenten
Figuur 2 geeft de scores op overige kostendoelmatigheid van 20 gemeenten weer die als
referentiepunten dienen voor uw gemeente. Het gaat hier om gemeenten die qua omvang en
samenstelling van de jeugdzorg vergelijkbaar zijn met uw gemeente.
Figuur 2 Kostendoelmatigheid jeugdzorg van gemeenten vergelijkbaar met Ommen
97%
97%
92%
91%
90%
87%
86%
85%
85%
84%
83%
82%
82%
81%
81%
80%
79%
74%
71%
69%
Valkenburg aan de Geul
Laarbeek
Westerveld
Olst-Wijhe
Tubbergen
Cranendonck
Ommen
Veere
Enkhuizen
Wassenaar
Woensdrecht
Koggenland
Brummen
Kapelle
Westervoort
Harlingen
Woudenberg
Losser
Edam-Volendam
Dinkelland

Benchmark jeugdzorg IPSE Studies 4
Tabel 3 laat zien hoe de totale kosten en het aantal jeugdzorgtrajecten van de vergelijkbare gemeenten
zich verhouden tot die van uw gemeente. De laatste kolom van de tabel vermeldt nogmaals de overige
kostendoelmatigheid van de gemeenten.

Tabel 3 Kosten, trajecten en doelmatigheid jeugdzorg van gemeenten vergelijkbaar met Ommen

Gemeente Kosten Jeugdzorgtrajecten
Overige
doel-
matigheid
x € 1000 Totaal Zonder
verblijf
Met
verblijf
Bescherming
& reclassering Percentage

Valkenburg aan de Geul 4.849 590 480 55 55 97%
Laarbeek 4.351 625 515 60 50 97%
Westerveld 4.360 630 535 50 45 92%
Olst-Wijhe 4.697 600 495 50 55 91%
Tubbergen 4.528 695 580 60 55 90%
Cranendonck 4.203 665 570 55 40 87%
Ommen 5.464 675 560 65 50 86%
Veere 5.140 665 560 65 40 85%
Enkhuizen 6.327 670 560 60 50 85%
Wassenaar 6.646 905 795 60 50 84%
Woensdrecht 6.084 850 730 60 60 83%
Koggenland 6.159 770 670 60 40 82%
Brummen 5.714 815 710 55 50 82%
Kapelle 4.611 620 535 45 40 81%
Westervoort 5.274 805 700 50 55 81%
Harlingen 5.671 575 445 65 65 80%
Woudenberg 4.401 610 515 55 40 79%
Losser 6.260 770 660 60 50 74%
Edam-Volendam 6.588 810 715 50 45 71%
Dinkelland 7.048 720 575 80 65 69%

Inzage in het totale
jeugddomein
09.02.2023

Programma
• Het jeugddomein
• Programma Kansrijk
• Het voorliggend veld voor 18-
• Jeugdhulp
• Programma LEF

Het totale jeugddomein

Weergave van de begroting
Kansrijk
5% LEF
2%
Jeugdgezondheidszorg
11%
Voorliggend Veld
12%
Jeugdhulp
70%
Kansrijk
LEF
Jeugdgezondheidszorg
Voorliggend Veld
Jeugdhulp

Programma Kansrijk
Het creëren van een ideale kansrijke leefomgeving voor jeugdigen
van 4 tot 18 jaar, waarin zij toegang krijgen tot een breed,
laagdrempelig aanbod van activiteiten die een aanvulling zijn
op het binnenschools curriculum.
Jeugdigen krijgen de kans hun wereldbeeld en maatschappelijk
bewustzijn te vergroten, te ontdekken waar hun talenten liggen,
de ruimte om talenten te ontwikkelen, te leren om met een
kritische houding in het leven te staan en de zin van actief
burgerschap te ontdekken.

De lokale toegang
De lokale toegang bestaat uit het Voorliggend veld en Segment A
Het voorliggend veld biedt preventieve activiteiten en ondersteuning.
Ouders kunnen hier zelf gebruik van maken.
Segment A wordt ingezet via het BSL. Ouders melden zich bij het BSL
met een vraag en worden doorverwezen naar de meest passende vorm
van ondersteuning.
Doelstelling:
Inrichten van een dekkend aanbod van preventieve voorzieningen en ondersteuning
binnen het voorliggend veld. Dit met als doel om een deel van de jeugdigen en
gezinnen, die nu doorverwezen moeten worden naar (hoog)specialistische jeugdhulp,
eerder in beeld te krijgen zodat zij snel en lokaal geholpen kunnen worden.

Voorliggend Veld
Het voorliggend veld biedt vrij-toegankelijke en
laagdrempelige, preventieve activiteiten en
voorzieningen.
Alle partners in het voorliggend veld werken onder
de ‘vlag’ van het Centrum voor Jeugd en Gezin.
Kostenverdeling in het voorliggend veld
€2.415.476,-
Pedagogisch adviseur
Ambulante begeleiding voor gezinnen met een beperking
Basis Jeugd-GGZ
Jeugdarts
Schoolmaatschappelijk werk
Centrale Zorgverlener
Cursus-/trainingsbudget
Uitvoeringskosten CJG excl. huisvestingslasten
Jeugdgezondheidszorg
Jongerenwerk

Jeugdhulp – lokaal (segment A)
Lokaal georganiseerde ondersteuning voor (meervoudig) complexe
ondersteuningsvragen, waarbij indien nodig procesregie ingezet wordt.
Een zorgregisseur van het team Jeugd van het BSL voert deze procesregie en
ondersteunt de jeugdige/het gezin bij het opstellen van doelen en resultaten in
een perspectiefplan.
Gezamenlijk wordt bepaald welk hulpaanbod het meest passend is bij de vraag.
Welke aanbieders zijn lokaal gecontracteerd:
• Levvel
• Alex Helpt
• Kinderpraktijk Melany
• Akwaaba zorg
• De Zorgcoach
• Lokaal 0 Advies & Training

Jeugdhulp – Regionaal (segment B, C, V, D)
• Wanneer lokale ondersteuning en/of hulp niet afdoende is
kan (hoog)specialistische jeugdhulp ingezet worden
(niet vrij-toegankelijk) door een wettelijk verwijzer:
• Het Breed Sociaal Loket (BSL) van de gemeente
• Huisarts
• Jeugdarts
• Medisch specialist
• Rechtbank
• Gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en -reclassering

2020
2021 2022

Welke inzet hebben we de afgelopen
anderhalf jaar gepleegd
Lokaal:
Waar we al snel mee kunnen starten:
• Uitbreiding van het Team Jeugd van het BSL van 5 Fte naar 7 Fte
• Structurele uren voor een gedragswetenschapper (0,6 Fte).
• Aanpassen huidige systeem of aanschaffen van een cliëntvolgsysteem
• Verbeterslag in werkprocessen Zorgteam doorvoeren en monitoren
• Flexibiliteit in werkplekken faciliteren (Corona-proof) in het gemeentehuis, op de school, bij de huisartsenpraktijk, etc.
• Ontwikkelingen voor de langere termijn:
• De aanbesteding voor de lokale toegang per 2022
• Uitbreiden POH-ers bij de huisarts
• Van bereikbaarheidsdienst naar een front-office voor het Team Jeugd van het BSL
Regionaal:
- aanbesteding segment B, C en V – focus op regie lokale team – urenuitbreiding 7 Fte daarom gedaan
- aanbesteding segment D

Een kijkje in de keuken bij
het BSL

Vragen over deel 1

Pauze

Programma LEF

Programma in cijfers
Waar staan we nu?

Ooit alcohol gedronken (Ed-Vo)
10,4
28,2
61,9
67,3
83,6
16,7 21,3
38,6
65,4
62,4
23,1
31,2
43,8 52,2
61,8
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
12 JAAR 13 JAAR 14 JAAR 15 JAAR ≥ 16 JAAR
feb-18 feb-20 feb-22
* * * ** *
Toename
prevalentie 12-/13-
jarige drinkers
Afname
prevalentie 14+
drinkers

Wekelijks alcohol drinken (Ed-Vo)
0
7,2
34,1
51,7
76,6
2,4 3,9
18,1
41,2 45,2
0,8
15,6
34
41,1 38,2
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
12 JAAR 13 JAAR 14 JAAR 15 JAAR ≥ 16 JAAR
feb-18 feb-20 feb-22
** * * *
Toename
prevalentie 13-/14-
jarige drinkers
Afname
prevalentie 15+
drinkers

5,8 5,3 6,9
20,1
14,4 13,6
40,3
21,6
25,9
44,4
34,6
41,841,2
59,8 59,9
EDAM-VOLENDAM ENKHUIZEN NL
% maandelijkse drinkers
12 years 13 years 14 years 15 years >16 years Boer et al., 2022
Andere NL jongeren (2022)?

Ooit alcohol gedronken (Ed-Vo vs NL)
5,2 9
14,6
25,3
37,9
23,1
31,2
43,8 52,2
61,8
0
10
20
30
40
50
60
70
12 JAAR 13 JAAR 14 JAAR 15 JAAR ≥ 16 JAAR
NL Ed-Vo
Meer drinkers in
gemeente Ed-Vo
ivm de nationale
cijfers

Conclusie alcoholgebruik
Feb-18 – Feb-20:
→Overall: Afname aantal drinkers
Feb-22:
→Toename aantal drinkers bij de jongste groepen (12/13/14-jarigen)
→Afname aantal drinkers bij 15+.
COVID-19
MAATREGELEN?

Regels over alcohol (Ed-Vo)
2
2,5
3
3,5
4
4,5
5
5,5
12 JAAR 13 JAAR 14 JAAR 15 JAAR ≥ 16 JAAR
feb-18 feb-20 feb-22
** * * *
Minder stricte
regels bij de 12
t/m 14 jarigen
t.o.v voor corona
Meer stricte regels
bij 15/16-jarigen
t.o.v. start LEF

Andere observaties
Feb-18 – Feb-20/22:
→ 12 en/of 13-jarigen Positieve normen
Actief toezicht ouders
→ Alle jongeren Ervaren groepsdruk
Toegankelijkheidalcohol niet-thuis

Conclusie
Grootste risicovolle veranderingen te zien bij de jongste
jongeren (12 t/m 14 jaar)
15+ jongeren relatief stabiel gebleven
Door Corona
→ geen aanbod en daarmee deelname aan LEF activiteiten
→ grotere tolerantie ouders

Aanvullend:
Interviews met ouders
→ Ouders geven zelf alcohol aan hun kinderen (13/14 jaar)
→ Weinig tot geen onderlinge communicatie tussen ouders van middelbare scholieren
→Verantwoordelijkheid gedrag (bijv niet-drinken) ligt bij het kind
→Discrepantie tussen huidig gedrag (alcohol toestaan) en het doel (niet drinken voor X lft)
→ Vergroten kennis over alcoholgebruik
→ Positief over ‘pubercursus’
Nb. De activiteiten van Weekend Fun Nights zijn minder in trek omdat ze alcohol-vrij zijn

30

Oorsprong van programma LEF
• Geïnspireerd op het IJslands model
• Hoofddoel van programma LEF
Terugdringen van het middelengebruik van de jeugd tot 18 jaar
• Subdoelen van programma LEF
Het doen verhogen van de startleeftijd waarop minderjarigen beginnen
met middelengebruik
Het ontmoedigen van middelengebruik onder minderjarigen door het
hanteren van een integraal beleid van volksgezondheid en openbare orde
en veiligheid.

Maatschappelijke
normen t.a.v.
alcoholgebruik
Sociale norm
ouders t.a.v.
alcoholgebruik
(ervaren groepsdruk)
Sociale
activiteiten
ouders
Normen jj t.a.v.
alcoholgebruik:
- Algemene normen
- Injunctieve normen
- Descriptieve normen
Ervaren
groepsdruk jj
Regels t.a.v.
alcoholgebruik
Ouderlijk
toezicht
(monitoring)
Startleeftijd
alcoholgebruik
Zelf-controle
Alternatieve
activiteiten
Zelfbeeld
Toegankelijkheid
alcohol
- Niet-thuis
Zichtbaarheid
handhaving

Maatschappelijke
normen t.a.v.
alcoholgebruik
Sociale norm
ouders t.a.v.
alcoholgebruik
(ervaren groepsdruk)
Sociale
activiteiten
ouders
Normen jj t.a.v.
alcoholgebruik:
- Algemene normen
- Injunctieve normen
- Descriptieve normen
Ervaren
groepsdruk jj
Regels t.a.v.
alcoholgebruik
Ouderlijk
toezicht
(monitoring)
Startleeftijd
alcoholgebruik
Zelf-controle
Alternatieve
activiteiten
Zelfbeeld
Toegankelijkheid
alcohol
- Niet-thuis
Zichtbaarheid
handhaving
Pubercursussen
en opvoed-
ondersteuning
Leeftijdscontroles
en narcoticahond
Samenwerking
horeca
Weekend
fun nights
Normen jj t.a.v.
alcoholgebruik:
- Algemene normen
- Injunctieve normen
- Descriptieve normen
Aanwezig in
voorlichting
Uitvoeren
onderzoek
onder ouders
Voorlichtingspartij L!NK op
het basisonderwijs en
voortgezetonderwijs,
doorgaande leerlijn

Weekend Fun Nights

En waar staan we
dan nu echt?

Programma LEF in 2023 en verder
• Alternatieve activiteiten
• Aansluiten bij Trimbos – Opgroeien in een Kansrijke
Omgeving (OKO)
• Voorlichting op scholen
• Gemeente is regievoerder
• Uitbreiding ureninzet
• Focus op verantwoordelijkheid van ouders

Team LEF
Projectleider – Tamara Tesselaar
Projectondersteuner – Margret Dofferhoff-Veerman
Beleidsadviseur integrale veiligheid – Robin Coster
Activiteitencoördinator – Geertje Tuip
Communicatieadviseur – Leendert Klein

Vragen over deel 2