ONS Belang, Volendam|80, VVD en BVNL Edam-Volendam hebben hun samenwerkingsakkoord voor 2026-2030 gepresenteerd. Onder de titel "Samen naar 2030" beloven de vier partijen een bereikbare gemeente, financieel gezond beleid, meer woningbouw, minder regeldruk en meer aandacht voor leefbaarheid en veiligheid.

Dat zijn herkenbare doelen. Maar een akkoord wordt uiteindelijk niet beoordeeld op mooie woorden. Het gaat erom welke keuzes het nieuwe college werkelijk maakt, wat die keuzes kosten en wanneer inwoners resultaat merken.

Woningbouw krijgt prioriteit

De woningnood wordt in het akkoord terecht als groot en urgent omschreven. De Lange Weeren staat bovenaan en wordt de grootste en meest urgente woningbouwlocatie genoemd. Ook de transformatie van bedrijventerrein Julianaweg krijgt prioriteit.

Daarnaast noemt de coalitie kleinere locaties, waaronder AMVO, Tase, Foksiastraat, Rabobank, Zeestraat, De Meermin, Waterrijk, Land van Kwadijk en De Watering. In alle kernen moet worden gekeken naar passende woningbouw, bijvoorbeeld door herontwikkeling, inbreiding en kleinschalige uitbreiding.

De coalitie wil de bestaande mogelijkheid benutten om eigen inwoners binnen de wettelijke grenzen voorrang te geven. Dat sluit aan bij een probleem dat veel inwoners dagelijks ervaren: jongeren blijven noodgedwongen thuis wonen, terwijl senioren moeilijk kunnen doorstromen naar een passende woning.

Maar juist bij dit belangrijke onderwerp ontbreekt in het akkoord een concreet uitvoeringsschema. Hoeveel woningen worden per locatie gebouwd? Wanneer begint de bouw? Welk deel wordt betaalbaar, sociaal of levensloopbestendig? En op welke momenten kan de gemeenteraad controleren of de plannen op koers liggen?

Eerst dekking, dan nieuwe ambities

De financiële boodschap van het akkoord is duidelijk. De gemeentelijke kosten stijgen, terwijl er druk staat op onder meer jeugdzorg, de Wmo, onderhoud en grote ruimtelijke projecten. Nieuwe ambities worden daarom in beginsel niet bovenop bestaande taken gestapeld zonder financiële dekking.

De coalitie zegt dat structurele lasten moeten worden betaald uit structurele inkomsten. Ook moet de stijging van gemeentelijke lasten voor inwoners zoveel mogelijk beperkt blijven tot de inflatiecorrectie. Verder wordt onderzoek aangekondigd naar een OZB-compensatiefonds, waarmee een rekeningoverschot geheel of gedeeltelijk kan worden teruggegeven of verrekend.

Bij de prioritering van grote projecten noemt het akkoord eerst De Lange Weeren, De Purmer en de transformatie van bedrijventerrein Julianaweg. Een nieuw gemeentehuis is volgens de coalitie pas aan de orde wanneer de financiële situatie dat toelaat. Het mag niet leiden tot extra belastingverhogingen of de sluiting van belangrijke voorzieningen.

Dat klinkt voorzichtig, maar de beslissende financiële grenzen ontbreken nog. Wat betekent "wanneer de financiële situatie dit toelaat" precies? Welke minimale reserve, schuldquote en structurele begrotingsruimte zijn vereist? Zonder zulke vooraf vastgelegde criteria bestaat het risico dat politieke wensen later toch leidend worden.

Gemeente moet beter bereikbaar worden

Inwoners moeten volgens het akkoord eerder worden betrokken bij plannen en beter worden geïnformeerd over besluiten en procedures. De coalitie wil onderzoeken of een gemeentelijke ombudsman kan bijdragen aan betere dienstverlening. Ook worden vaste aanspreekpunten beloofd voor complexe initiatieven, verenigingen en instellingen.

LEV ondersteunt een gemeente die meedenkt en helder uitlegt waarom iets wel of niet kan. Maar woorden als "onderzoeken", "evalueren" en "waar mogelijk" komen vaak terug. Inwoners hebben meer aan concrete afspraken: binnen welke termijn wordt een e-mail beantwoord, wanneer krijgt een initiatiefnemer duidelijkheid en hoe wordt openbaar gemaakt of klachten werkelijk tot verbeteringen leiden?

Minder externe inhuur en minder regeldruk

De coalitie wil vacatures niet automatisch opnieuw invullen. Eerst moet worden bekeken of werkzaamheden anders, slimmer of efficiënter kunnen worden georganiseerd. Ook wil zij de kosten van externe inhuur verminderen door meer te investeren in eigen medewerkers, opleiding, digitalisering en verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie.

Ondernemers krijgen de belofte van minder regeldruk, duidelijkere vergunningprocedures en betere begeleiding aan de voorkant. Leegstand in de centra moet actief worden aangepakt. Grootschalige campings die de leefbaarheid, natuur of het landschap van de Zeevang aantasten, worden niet wenselijk genoemd.

Dit zijn goede uitgangspunten. Ook hier moet echter zichtbaar worden hoeveel externe inhuur daadwerkelijk wordt verminderd, welke regels verdwijnen en hoeveel sneller procedures worden afgehandeld.

Leefbaarheid, verkeer en veiligheid

Het bestaande systeem voor de afvalstoffenheffing blijft gehandhaafd. Voor huishoudens komt volgens het akkoord geen ander systeem met tariefdifferentiatie. De milieustraten moeten als lokale voorziening behouden blijven.

Betaald parkeren wordt alleen overwogen als aantoonbaar blijkt dat het bijdraagt aan leefbaarheid of verkeersveiligheid. Voetgangers en fietsers krijgen meer aandacht bij de inrichting van de openbare ruimte. De coalitie wil daarnaast harder optreden tegen snelheidsovertredingen, drugsoverlast, illegaal gokken en ondermijnende criminaliteit. Ook worden meer zichtbare en aanspreekbare boa’s beloofd.

Verder blijft er aandacht voor preventie, mantelzorgers, vrijwilligers, verenigingen, onderwijs, sport en cultuur. Het akkoord noemt onder meer het behoud van voorzieningen in de Singel en Bibliotheek Edam en een herkenbare plek voor de Volendamse muziekgeschiedenis.

Samenwerking, maar zelfstandig blijven

Edam-Volendam blijft regionaal samenwerken waar dat noodzakelijk is, bijvoorbeeld op het gebied van bereikbaarheid, woningbouw, zorg, veiligheid, visserij, water en energie. Tegelijkertijd stelt het akkoord dat de zelfstandigheid van de gemeente voorop blijft staan en dat niet wordt ingezet op een ambtelijke of bestuurlijke fusie.

LEV vindt het belangrijk dat regionale samenwerking geen doel op zichzelf wordt. De gemeenteraad en inwoners moeten kunnen zien welke afspraken worden gemaakt, welke kosten daarmee zijn gemoeid en welk concreet voordeel die samenwerking voor Edam-Volendam oplevert.

De toets komt bij de uitvoering

Het samenwerkingsakkoord bevat veel onderwerpen die inwoners direct raken. Woningbouw, betaalbare lasten, bereikbaarheid, zorg, veiligheid en goede dienstverlening verdienen terecht prioriteit.

Tegelijkertijd is dit akkoord vooral een richtinggevend document. Bij veel voornemens ontbreken nog bedragen, deadlines, aantallen en meetbare resultaten. Daardoor kan pas bij de begroting, uitvoeringsprogramma’s en afzonderlijke raadsvoorstellen worden beoordeeld welke beloften werkelijk worden uitgevoerd.

Voor LEV is het akkoord daarom geen eindpunt en zeker geen blanco cheque. Wij zullen het college de komende jaren blijven toetsen aan een eenvoudige maatstaf: worden de beloften concreet, zijn de kosten eerlijk en volledig in beeld en merken inwoners daadwerkelijk verbetering?

De eerste vragen zijn daarom helder:

1. Wanneer verschijnt per hoofdonderwerp een uitvoeringsplanning met concrete deadlines?
2. Hoeveel woningen worden per locatie en per prijscategorie gerealiseerd?
3. Welke financiële grenzen gelden voordat nieuwe grote investeringen mogen doorgaan?
4. Hoe worden resultaten over dienstverlening, externe inhuur en regeldruk openbaar gemeten?
5. Wanneer en op welke manier kunnen inwoners werkelijk meebeslissen?
6. Hoe vaak rapporteert het college aan de gemeenteraad over de voortgang van het akkoord?

Samenwerken is belangrijk. Maar goed bestuur vraagt ook om duidelijke keuzes, controleerbare afspraken en volledige openheid over de rekening.

Bekijk de originele bronnen:
https://ons-belang.nl/ons-belang-vd80-vvd-en-bvnl-sluiten-samenwerkingsakkoord/
https://ons-belang.nl/wp-content/uploads/2026/09/Samenwerkingsakkoord-2026-2030.pdf
https://lokaal-edamvolendam.nl/assets/docs/samenwerkingsakkoord-2026-2030.pdf

Fractie Lokaal Edam-Volendam