Motie verhogen vrijstelling giften bijstand

11 april 2024 11:39
Detailrapport 08 Vragen los v/h Raadsplein (ID 700)
Veld Waarde
Datum vraag 4-4-2024
Onderwerp Motie verhogen vrijstelling giften bijstand
Fractie(s) GroenLinks
Deadline 18-4-2024
Vraag Op 9 november 2023 nam de gemeenteraad met een ruime
meerderheid de motie ‘verhogen vrijstelling giften bijstand’
aan, waarbij het college het volgende werd verzocht:

De vrijstelling van giften voor bijstandsgerechtigden te
verhogen van €1.200 naar €1.800 per jaar.
Onder de grens van €1.800 per jaar geen meldingsplicht te
hanteren of terugvordering toe te passen.
De beleidsregels zo snel mogelijk aan te passen en per 1
januari 2024 te laten gelden.

Eind februari zagen wij het volgende besluit: het college heeft
20-2-24 besloten het vrijlatingsbedrag voor giften te
verhogen van € 1.200 naar € 1.800 en de meldingsplicht
(inlichtingenplicht) te handhaven.

Vraag 1:
Waarom heeft het college besloten het verzoek van de
gemeenteraad met betrekking tot de inlichtingenplicht niet uit
te voeren?

De meldingsplicht wordt nu gehandhaafd.
Vraag 2:
Is het college nog van plan de komende tijd de meldingsplicht
te versoepelen of anders vorm te geven?

In de besluitenlijst staat dat het college heeft ingestemd met
het versturen van een brief aan de Koepel Sociaal Domein over
deze motie.

Vraag 3:
Heeft de Koepel input geleverd op de uitvoering van deze
motie?

11 april 2024 11:39
Pagina 2

Vraag 4:
Zo ja, mogen wij een afschrift van de brief/mail waarin dit is
gedaan?

Vraag 5:
Kan het college ons de brief sturen die is verstuurd naar de
Koepel?
Antwoord Antwoord 1:
Het college volgt hierin de Raad voor Rechtspraak die heeft
aangegeven dat voor een uitzondering op de
inlichtingenplicht een wetswijziging nodig is. Hierin voorziet
ook het concept-wetsvoorstel Participatiewet in Balans op dit
moment nog niet. Nu is het nog zo dat alle feiten en
omstandigheden die van invloed ‘kunnen’ zijn, moeten
worden gemeld. Of de feiten of omstandigheden
‘daadwerkelijk’ van invloed zijn op het recht op bijstand, is
dus (nog) aan ons om te beoordelen. Ook zien we de
inlichtingenplicht – zeker nu nog - als beschermende
maatregel. Ontvangsten moeten namelijk (juridisch) worden
gekwalificeerd. Gaat het om een middel? En is het dan
inkomen of vermogen? Of is het een besparing op de kosten
van levensonderhoud? Het beantwoorden van dit soort vragen
vraagt veel van een bijstandsgerechtigde. Misschien te veel.
Wij zagen dat ook de Raad voor Rechtspraak daar nog
vraagtekens bij heeft gezet in het advies over het concept-
wetsvoorstel. Wel is het zo dat met het concept-wetsvoorstel
wordt beoogd in de toekomst giften in natura of
‘besparingsbijdragen’ ook als middel te zien. Zodat deze ook
onder de vrijlatingsbepaling over giften kunnen vallen. Nu is
dat dus nog niet zo.

Advies Raad voor Rechtspraak:
https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/2023-
36-advies-wetsvoorstel-participatiewet-in-balans.pdf

Antwoord 2:
Bij de communicatie met belanghebbenden, zoals personen
die bijstand aanvragen of ontvangen, wordt ook ingezet op
het voorkomen van fouten. We hebben aandacht voor de wijze
waarop we dit doen. We vertrouwen erop dat mensen de juiste
informatie door willen geven en proberen hen in de
gelegenheid te stellen dit ook te doen. Het heropenen van ons
fysieke inloopspreekuur draagt hieraan bij.

11 april 2024 11:39
Pagina 3

Antwoord 3:
De Koepel Sociaal Domein is onderdeel van het
beleidsvormingsproces. De Koepel wordt bij totstandkoming
en wijziging van beleid, zoals ook van de betreffende
beleidsregels, om advies gevraagd. Dat is gebeurd.

Antwoord 4:
Ja.

Antwoord 5:
Ja.
Bijlage(s) Reactie op gevraagd advies inzake beleidsregels vrijlating van
giften
gevraagd advies KSD betreffende verhogen vrijstelling giften
bijstand de...

A
Koepel Sociaal Domein
EDAM - VOLENDAM
Volendam, 11 februari 2024
College van burgemeester en wethouders van de gemeente Edam-Volendam
Postbus 180
1130 AD Volendam
C.c.: - mevrouw T. Veerman-Schouten, beleidsmedewerker Ontwikkeling & Projecten;
- mevrouw S. Koning- Veerman, beleidsmedewerker Ontwikkeling & Projecten.
Betreft: gevraagd advies KSD op de door de gemeenteraad gesteunde motie van 9 november
2023 “Verhogen vrijstelling giften bijstand”.
Geacht college,
In de motie van 9 november 2023 worden drie aspecten genoemd waarover uw college
advies vraagt aan de KSD:
1. vrijstelling van giften voor bijstandsgerechtigden te verhogen van € 1200,-- naar
€ 1800,-- per jaar;
2. onder de grens van €1800,-- per jaar geen meldingsplicht te hanteren of terugvordering
toe te passen:
3. de beleidsregels zo snel mogelijk aan te passen en per 1 januari 2024 te laten gelden.
Ad1.
De verhoging van giften van € 1200,-- vanaf 1 juli 2021 naar € 1800,-- per 1 januari 2024
wordt gemotiveerd met de opmerking dat in de afgelopen twee jaren de kosten van
levensonderhoud flink zijn gestegen en ook de inflatie hoog was. De inflatie was over de
bovengenoemde periode ca. 16,6% (bron: CBS). Ook de energiekosten zijn fors gestegen. Na
toekenning van de eenmalige energietoeslag van € 1300,-- in 2022 en 2023 aan mensen met
een inkomen tot 120% van het sociaal minimum, wordt vanaf 2024 geen (eenmalige)
energietoeslag meer verstrekt.
De verhogingen van de bijstandsuitkeringen tussen 1 juli 2021 en 1 januari 2024 kunnen
worden samengevat als een verhoging met gemiddeld 19% over die bewuste periode. Voor
bijstandsgerechtigden houden deze ontwikkelingen per saldo een forse financiële aderlating
in.
Meerdere gemeenten, w.0. Zaanstad, hebben het vrijstellingsbedrag inmiddels verhoogd
naar € 1800,-. Dit leidt niet alleen tot vergroting van de bestaanszekerheid maar biedt ook
meer mogelijkheden tot sociale participatie, bijv. schoolreisje, vakantie, deelname aan sport
en cultuur.

Ad2.
In de reactie van de gemeente op 14 juni 2022 (via e-mail) op de KSD-brief van 24 november
2021 inzake beleidsregels giften, geeft de gemeente als argument voor de inlichtingenplicht
(op grond van de Participatiewet) dat de verschillende vormen van extra inkomsten op de
uitkeringen zoals bijvoorbeeld giften, schenkingen, schadevergoedingen of structurele
besparingen nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn en dat dat geldt voor zowel
gemeentelijke professionals als inwoners die hier direct mee te maken hebben.
De KSD adviseert desondanks de inlichtingenplicht niet meer standaard toe te passen op
giften tot € 1800,--. De gemeente bespaart hiermee op de uitvoeringskosten. De gemeente
zou wel steekproefsgewijze kunnen controleren of bij het vermoeden van misbruik.
Inlichtingen kunnen ook worden verzameld d.m.v. periodieke gesprekscontacten waarbij
tevens kan worden gekeken naar mogelijkheden voor arbeidsparticipatie als bijv. opleiding,
stage, werkleerplekken, vrijwilligerswerk enz.
Er zijn inwoners die ondanks de vrijstelling voor giften van € 1200,- of hoger tot nu toe
moeilijk kunnen rondkomen. Immers, de armoede onder bijstandsgerechtigden kan hoog
zijn. Als de gemeente ook maatwerk verricht bij het beoordelen van meldingen van extra
giften, draagt de gemeente bij aan een betere situatie voor hen.
Ad3.
De KSD onderschrijft dit aspect.
De KSD gaat er van uit uw college voldoende te hebben geïnformeerd.
De KSD en Participatieraad willen graag de gewijzigde beleidsregels “vrijlating van giften
Edam-Volendam” ontvangen.
Hoogachtend,
Drs. J.H.C.M. Tol, voorzitter C.H.M. Schilder, secretaris
Secretaris Koepel Sociaal Domein Edam-Volendam
C.H.M. schild
Tel: aî (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)

Lemeente
EDAM
VOLENDAM
Koepel Sociaal Domein Edam-Volendam
St Nicolaashof 27
1131 GV VOLENDAM
Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum
11 februari 2024 Gevraagd advies 223131512 13 februari 2024
'Verhoging vrijstelling
giften bijstand'.
Onderwerp Doorkiesnummer Bijlage(n)
Reactie op gevraagd advies _ (0299) 398 398
inzake beleidsregels vrijlating
van giften
Geachte leden van de Koepel Sociaal Domein,
Op 11 februari 2024 hebben wij uw advies ontvangen. Het gevraagde advies gaat over de ‘Eerste
ging van de Beleidsregels vrijlating van giften Edam-Volendam’.
Onze inhoudelijke reactie volgt hieronder. Allereerst bedanken wij u voor de bereidheid om dit advies
op uitzonderlijk korte termijn aan te leveren.
Wij volgen uw advies om het vrijlatingsbedrag te verhogen
Wij hebben besloten uw advies en de motie van de gemeenteraad op het onderdeel ‘verhoging van de
algemene vrijlatingsgrens naar €1.800' te volgen. Dit bedrag zal in principe gelden totdat de nieuwe
wetgeving hierover in werking is getreden.
Wij volgen uw advies om de inlichtingenplicht niet standaard toe te passen niet
Wij hebben besloten om het advies om de inlichtingenplicht niet standaard toe te passen op giften tot
€1.800 niet over te nemen. Dit heeft de volgende redenen:
Zoals al eerder is aangegeven zien wij de huidige inlichtingenplicht ook als een ‘beschermende
maatregel' waar het gaat om de juridische kwalificatie van ontvangen 'giften’. Gaat het om een middel?
En is het dan inkomen of vermogen? Of is het een besparing op de kosten van levensonderhoud? Het
beantwoorden van deze vragen vraagt veel van een bijstandsgerechtigde. Misschien te veel. Dat stelt
ook de Raad voor de rechtspraak nu in het advies over het concept-wetsvoorstel ‘Participatiewet in
balans'.+
1 https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/2023-36-advies-wetsvoorstel-participatiewet-
in-balans.pdf

Kijk voor meer informatie op www.edam-volendam.nl
Postbus 180 1130AD Volendam

Lemeente
EDAM
VOLENDAM
Daarnaast stipt de Raad voor rechtspraak een ander belangrijk punt aan dat ook al eerder ambtelijk met
de Participatieraad is besproken, namelijk dat voor een uitzondering op de inlichtingenplicht een
wetswijziging nodig is. Waar ook het concept-wetsvoorstel op dit moment nog niet in voorziet. In de
praktijk betekent dit dat de inlichtingenplicht niet beperkt is tot het melden van feiten en
omstandigheden die daadwerkelijk van invioed zijn op het recht op bijstand. En dat het te allen tijde
(nog) aan het college is om te beoordelen of en welke gevolgen feiten en omstandigheden hebben voor
het recht op bijstand. En dus (vooralsnog) niet aan een bijstandsgerechtigde zeff.
Wij hopen op uw begrip hiervoor.
Meer informatie
Mocht u nog vragen en/of opmerkingen hebben naar aanleiding van deze brief, dan kunt u contact
opnemen met een van onze beleidsmedewerkers Werk & Inkomen:
Mevrouw T. Veerman-Schouten, via e-mai (geanonimiseerd) of
Met vriendelijke groet,
Het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam,
de secretaris, de burgemeester,

H. van der Woude LJ. Sievers
Deze brief is elektronisch ondertekend en is daarom niet zichtbaar voorzien van een handtekening.
Kijk voor meer informatie op www.edam-volendam.nl
Postbus 180 1130AD Volendam
(geanonimiseerd)