Raadsvergadering begrotingsraad 5 november 2026
Vergaderdatum: 2026-11-05
Bron: https://edamvolendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/dd52b533-a9d9-4bf1-8a8a-37221cb859a4
Oorspronkelijke opname SHA-256: 94ba4f36efaffb8ecb570451923b8a91207073feaeefb6a04f86e9a259d749c5
Status: Automatische transcriptie van de volledige openbare opname; geen vastgesteld raadsverslag. Sprekers zijn niet automatisch geïdentificeerd. Controleer citaten, namen, bedragen en ontkenningen in de video.

[00:01:08] Zo, een hele goede morgen. Het is vijf voor half tien. Het is vijf voor half tien en dat betekent dat onze vergadering gaat beginnen. Van harte welkom, leden van de gemeenteraad van Edam-Volendam. Ook welkom aan iedereen op de publieke tribune. Natuurlijk de commissieleden, de ambtenaren, de wethouders en iedereen die thuis met ons meekijkt. Zoals ik zei, het is vijf voor half tien en dat betekent dat we een bijzondere vergadering gaan starten.

[00:01:43] De vergadering die gaat over de begroting van de gemeente Edam-Volendam voor 2027. En dat raakt natuurlijk ook een heel fundamenteel recht van de gemeenteraad, het budgetrecht. En dat betekent ook dat we daar uitvoerig met elkaar over zullen spreken vandaag. U heeft daar ook 18 moties voor aangekondigd als raad. Dus we hebben genoeg om met elkaar over te spreken. De agenda zoals die voor ligt is ook uitvoerig met het presidium en de agenda commissie besproken om daartoe te komen.

[00:02:18] En we gaan met elkaar proberen om deze vergadering om vijf uur in ieder geval afgerond te hebben. Zodat we een besluit kunnen nemen over het komende jaar. We beginnen met de algemene beschouwingen. En daarvan is afgesproken dat iedere fractie, we hebben tien fracties in deze raad, iedere fractie daar negen minuten de tijd voor krijgt.

[00:02:46] En ik weet dat sommigen graag tien minuten willen, maar we zetten in op negen. Maar mocht dat ietsje langer zijn, dan zullen we coulant zijn in de laatste zin, zoals we dat noemen. Maar ik denk dat het helemaal goed gaat komen, meneer Schilder. Er zijn ook een aantal raadsleden nog niet aanwezig. Dat is, of in ieder geval, de heer Suur komt binnen van harte welkom. En de heer Kwakman zal later ter vergadering komen, maar die zal wel aansluiten.

[00:03:14] Die heeft zich keurig gemeld dat hij door omstandigheden iets later hier aanwezig zal zijn. En dan zijn we dus nu met 24 raadsleden en dan openen we de vergadering en komen we bij het tweede agendapunt. En dat is meteen de algemene beschouwingen over de begroting 2027 en de voorstellen van het college-collegeprogramma Aankondiging Moties. Zoals ik zei, er zijn 18 moties aangekondigd. U krijgt dus de gelegenheid voor die algemene beschouwing.

[00:03:46] Daarin kunt u alvast aankondigen welke moties u indient. Maar bij het agenda punt 3 krijgt u als raad de eerste termijn om meer specifiek in te gaan op de ingediende moties. Niet elke fractie heeft een motie ingediend. Er zijn er vijf. Er zijn ook wel wat mede-ondertekenaars van een aantal moties. Maar ik heb in ieder geval vijf fracties genoteerd die als eerste indiener op de motie staan.

[00:04:12] En die krijgen dus ook de gelegenheid om bij agenda punt drie wat dieper op die moties in te gaan. Dus ik wil u oproepen om in eerste instantie bij dit agenda punt u algemene beschouwing te geven. Zoals we ook hebben afgesproken met elkaar is er in die eerste ronde nog geen interruptie. Dus ik geef iedereen elke fractie de gelegenheid om zijn algemene beschouwing te houden. En in de tweede ronde hebben we uitgebreid de gelegenheid om met elkaar het debat aan te gaan.

[00:04:39] We hebben afgesproken ook dat we de volgorde hanteren van grootste fractie naar de kleinste. En dat betekent dus dat we in dit geval beginnen met de fractie van ons belang. En dat is de heer Doevedans. Het woord is aan u. Goedemorgen voorzitter, collega's. Voordat we beginnen wil ik even stilstaan bij twee momenten. Mevrouw Tol van Ons Belang is onlangs kerstversenmoeder geworden van een prachtige zoon.

[00:05:07] Van harte gefeliciteerd via deze weg. En via deze weg willen wij omdat Loek veel tijd ook in de raad heeft doorgebracht. Loek, de familie Kras en met name Wim een hart onder de riem steken vanwege de broze gezondheid van Loek. En we weten ze iedereen veel strekker de komende tijd. Voorzitter, we spreken vandaag over een beleidsarme begroting. Ik blijf dat een gek woord vinden. Achter de schermen, op straat en in de regio wordt er ontzettend veel werk verricht.

[00:05:37] Misschien moeten we het eerder hebben over een continuïteitsbegroting. Een begroting die de lopende zaken op orde uit, terwijl het college heeft aangegeven in het eerste half jaar van 2027 met de financiële uitwerking van het samenwerkingsakkoord te komen. Maar voordat we vooruitkijken wil ik nog even stilstaan bij 2026. Het jaar waarin ons belang voor het eerst onder deze naam de verkiezingen inging.

[00:06:00] We werden de grootste en hebben onze verantwoordelijkheid genomen. Samen met Volum 80, de VVD en WVNL vormen we nu de coalitie. De start van het college is wat ons betreft veelbelovend. De ANVO is raadsbreed gesteund en rondom de lange weer was onlangs goed nieuws te melden. We zien wethouders die zichtbaar en benaderbaar zijn, die constructief debatteren en die bereid zijn te luisteren.

[00:06:26] Ook de voorstellen die onze eigen wethouders hebben verdedigd waren politiek niet altijd de makkelijkste. Juist daarom vinden wij dat zij hun witte broodweken met vlag en wimpel hebben doorstaan. Tegelijkertijd realiseer ik me dat een coalitie alleen kan functioneren als er een ruimte is voor de oppositie. Daarom wil ik de komende periode de fractievoorzitters van de oppositie persoonlijk uitnodigen voor

[00:06:49] een gesprek. Geen debatten, geen camera's, gewoon benen op tafel over hoe we met elkaar omgaan en hoe we de samenwerking in deze raad de komende jaren willen verbeteren. Dus bij deze de uitnodiging. Voorzitter, voordat ik overgaat op de inhoud wil ik ook een groot compliment geven aan de ombudelijke organisatie. In het bijzonder de financiële ambtenaren. De leesbaarheid van de stukken is verbeterd.

[00:07:14] De zomernota gaf al eerder inzicht in mogelijke onderuitputting. En de omslag die wordt gemaakt is merkbaar. Werd oude karregat mag zien zijn handen knijpen bij deze mensen. Dat geldt ook voor de rest van de organisatie die onder hoge druk blijft presteren. Daar past waardering bij. In dat kader wil ik ook aandacht vragen voor het aantal schriftelijke vragen dat vanuit de Raad wordt gesteld.

[00:07:35] Ook voor de behandeling van deze begroting is een enorme lading vragen gesteld. Het stellen van schriftelijke vragen is een belangrijk instrument voor onze controlerende taak. Daar wil ik niets aan afdoen. Maar we moeten ook eerlijk zijn over de gevolgen van de hoeveelheid vragen die op de ambtelijke organisatie afkomt. Wij horen en zien dat de organisatie steeds meer moeite heeft om deze hoeveelheid te verwerken.

[00:07:59] Iedere vraag vraagt om ambtelijke tijd, onderzoek en afstemming. Tijd die daarmee niet aan de andere werkzaamheden kan worden besteed. Het gaat ons nadrukkelijk niet om het beperken van controlerecht van raadsleden. Het gaat erom dat we met elkaar nadenken over de manier waarop we het instrument gebruiken. Welke vragen zijn politiek relevant? Welke vragen kunnen worden gebundeld?

[00:08:22] En welke informatie is misschien al beschikbaar of kan via een andere weg worden verkregen? Ik zou het college, het presidium en de raad willen vragen om samen met de hele raad te kijken hoe we hier op een verstandige manier mee om kunnen gaan. Als we naar de begroting kijken zien we zowel ruimte als zorgen. Heel positief is de structurele bijstelling van talentontwikkeling. Jarenlang heeft ons belang hiervoor gestreden.

[00:08:47] Investeren in onze jeugd is investering in de toekomst. Ieder kind verdient de kans om talent te ontdekken. Ook de kinderen die extra uitdaging of juist extra beleiding nodig heeft. Hoogbegaan feit bijvoorbeeld betekent niet dat alles vanzelf gaat. Zonder goede begeleiding en vroegsignalering kun je juist deze kinderen laten vastlopen. Met zaken als Your Talent willen wij wel meegeven dat in de kleine kernen het aanbod minder duidelijk is.

[00:09:16] Kan de wethouder ervoor zorg dragen dat ook in deze kernen beter gecommuniceerd wordt wat er georganiseerd wordt? Tegelijkertijd zitten de echte zorgen op de financiële houdbaarheid van de gemeente. De schuldkot groeit en hikt tegen zijn grens aan. De rentelasten lopen op doordat we meer moeten lenen en de rente is gestegen. De afvallasten stijgen door landelijke heffingen en onze hoge afvalberg.

[00:09:41] Dat voelen onze inwoners straks direct in afvalstofheffingen. De bijdrage aan de veiligheidsregio blijft hoger uitvallen dan onze indexatie. En dan hebben we het nog niet over WMO en jeugdzorg uiteraard, wat al veel benoemd is in deze raad. Het lijkt indirect dan ook een niet sluitend... De begroting is een verhaal, maar tegelijkertijd moeten we ook melden dat we jaarlijks zien dat er een miljoenenoverschot is op onze jaarrekening. Ondanks dat het om incidentele meevallers gaat, zijn we toch benieuwd of de wethouder kansen mogelijkheden ziet of met de nieuwe begroting hier meer inzicht op gaat geven. Of hiermee, ja, dan is de vraag of hiermee de begroting en de jaarrekening meer naar elkaar groeit.

[00:10:25] Maar de financiën laten dadelijk zien dat we de komende jaren moeten prioriteren en scherpe keuzes moeten maken. Niet alles kan tegelijk. Het samenwerkingsakkoord richt daar zich ook op. Realistisch begroten, scherp onderscheid maken tussen structurele en incidentele middelen en ruimte houden voor wat echt belangrijk is voor onze inwoners en onze kernen. Alleen door keuzes te maken houden we de begroting houdbaar en de voorzieningen op peil.

[00:10:50] Daarom steunen we maatregelen die leiden tot meer grip en minder externe inhuur. Daarom blijven we scherp op voorzieningen die de leefbaarheid in de kernen raken. Daar hoort natuurlijk ook de bibliotheek van Edam bij. Ook de steun van onze verenigingen blijft belangrijk. Onze verenigingen zijn ontmisbaar voor de leefbaarheid van onze kernen. Van RKV en TV Dijkzicht tot de EDVO, Hanbal en AV Edam.

[00:11:16] Overal staan vrijwilligers klaar die onze gemeenschap draaiende houden. De gemeente moet deze organisaties, en dat is niet verkeer bedoeld, niet onbedoeld in de weg zitten. Dat is namelijk het gevoel wat nu vaak heerst. Maar ze moeten juist helpen waar het kan. Met duidelijke communicatie, korte lijnen en praktische ondersteuning. Want verenigingen, scholen en bibliotheken zijn de sociale ankers van onze samenleving.

[00:11:41] Voorzitter, ik spring een beetje hak op de tak. Maar als we naar de projecten kijken, zien we dat er aan de natte kat bij het kuisenstrandje strandje wordt gerealiseerd. Dat is een goede stap, maar wij vinden het ook belangrijk dat ook het strandje zelf eindelijk wordt aangepakt. Hier wordt al geruime tijd om gevraagd en is volgens mij al eigenlijk jaarlijks een terugkomend iets bij de begrotingsraad.

[00:12:08] Ik wil de wethouder vragen of en wanneer dit concreet in beeld kan worden gebracht. De branden in Korea en Volodam hebben een begrijpelijke reis voor veel onrust gezorgd. Er doen verschillende verhalen eronder en niet alle informatie die wordt gedeeld blijkt even betrouwbaar. De recente publicatie van de gemeente is daarom een goede stap. Maar het is belangrijk dat de gemeente ook actief blijft communiceren en inwoners tijdig informeert over wat bekend is en wat nog onderzocht wordt.

[00:12:37] Juist bij dit soort gebeurtenissen moet de gemeente zichtbaar, zorgvuldig en betrouwbaar zijn. Communicatie is sowieso van groot belang. Niet alleen bij incidenten, maar ook in de hele samenwerking met politieke partijen, ambtenaren, ondernemers en inwoners. Beleid moet begrijpelijk zijn, keuzes moeten duidelijk zijn. Alleen dan ontstaat het draagvlak in vertrouwen. Voorzitter, tot slot wil ik stilstaan bij antisemitisme en onze herdenkingsmonumenten.

[00:13:07] In de begroting staat een foto van de stolperswijnen. Dat is niet zomaar een afbeelding. Het is een tastbare herinnering aan de Joodse inwoners van onze gemeente die zijn weggevoerd en vermoord. In een tijd waarin antisemitisme opnieuw de kop op steekt is het belangrijk dat wij als raad blijven staan voor wat wij eerder hebben uitgesproken. Wij hebben als raad een motie aangenomen tegen antisemitisme.

[00:13:31] Die uitspraak verplicht ons om alert te blijven, zowel in woorden als in daden. Het denken is geen eenmalige handeling en het is een voortdurende verantwoordelijkheid. Dat brengt ons bij de herdenkingsmonumenten. Vorig jaar is onze motie aangenomen om toelichtingen informatie te plaatsen bij de herdenkingsmonumenten waarvoor ze zijn. We willen weten wat de stand van zaken is met deze motie.

[00:13:55] Met name rond het echt besnijden monument en de tochtgenoten. Maar deze plekken verdienen niet alleen onderhoud en toelichting. Ook willen we kijken naar juridische bescherming voor de langere termijn. Ze vormen namelijk een blijvende herinnering en bepalen mede het gezicht van onze openbare ruimte. Voorzitter, er ligt genoeg werk. Er zijn uitdagingen genoeg, maar uiteindelijk zitten we hier met hetzelfde doel.

[00:14:19] Onze gemeente verder brengen. Dat vraagt om realisme, om samenwerking en soms om over je schaduw heen te stappen. Met deze begroting hebben we denk ik een mooi startpunt voor deze nieuwe bestuursperiode. Voor ons belang betekent dat verantwoordelijkheid nemen waar dat moet. Kritisch zijn waar dat nodig is. En blijven kijken naar wat onze inwoners en onze kernen verder helpt. En dat doen we liever samen met de hele raad dan alleen.

[00:14:44] Niet alles kan. Niet alles hoeft morgen. Maar laten we er samen voor zorgen dat we de juiste dingen doen. Dank u wel. Dank u wel meneer Doeverdans voor uw betoog. En we onderschrijven natuurlijk ook de woorden die u bij het begin van uw betoog uitsprak als raad. We gaan naar de tweede fractie en dat is de fractie van Volendam 80. Ik zie dat de heer Vissen klaar zit om zijn betoog te geven aan de raad.

[00:15:08] Het woord is aan u. Dank u voorzitter. Voorzitter, allereerst willen wij de ambtenaren bedanken voor het vele werk wat zij steeds voor ons verrichten. Het aantal vragen neemt steeds meer toe en daar komen ook steeds weer antwoorden op. Wij willen onze waardering daarvoor uitspreken, maar we willen ook toe naar een oplossing om dit omlaag te krijgen. En meneer Doevedans refereerde daar ook al naar.

[00:15:31] Wat voor gemeente willen wij zijn in 2030? Een gemeente waar jongeren een betaalbare woning kunnen vinden. Ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. En ondernemers ruimte krijgen om te groeien. Waar tradities behouden blijven. Inwoners kunnen rekenen op goede voorzieningen. En de gemeente financieel gezond is. Zonder inwoners daarvoor onnodig op kosten te jagen. Dat is de toekomst waar we aan moeten werken.

[00:15:53] Maar ambities alleen zijn niet genoeg. We moeten kijken naar wat haalbaar en betaalbaar is. De begroting laat zien welke keuzes we maken, welke middelen beschikbaar zijn en welke risico's we lopen. De centrale vraag is daarom ook, zijn onze plannen niet alleen wenselijk, maar ook financieel haalbaar en verantwoord? Een van de grootste uitdagingen is woningbouw.

[00:16:14] Wat betekent het om in Eda-Volendam op te groeien, hier je toekomst op te willen bouwen, maar geen betaalbare woning te kunnen vinden? En wat betekent het voor ouderen als zij kleiner willen wonen, maar geen geschikte woning in hun eigen omgeving kunnen vinden? De woningbouw raakt onze hele gemeenschap. Als jongeren vertrekken verandert de samenstelling van onze dorpen. Ouderen kunnen niet doorstromen.

[00:16:34] Dan komen er ook weer geen woningen vrij voor gezinnen. Daarom moeten we doorpakken met de lange weer. Met wat we kunnen als gemeente. We moeten bouwen voor jong en oud in alle kernen. In aandacht houden voor onze eigen woningzoekenden. Ook zijn wij heel blij met de plannen voor de woningbouw in het Oranje Kwartier. Ook wel het taasenterrein. De lange were moet doorgroeien naar 1160 woningen met bijborende voorzieningen.

[00:17:00] Begin 2027 wordt naar verwachting het omgevingsplan aan de gemeenteraad voorgelegd. Ook worden afspraken met ontwikkelaars voorbereid en wordt gewerkt aan de grondprijs. Dat zijn belangrijke stappen. Maar woningbouw vraagt om meer. Infrastructuur, energievoorzieningen, financiering en goede afspraken. Het gaat daarom niet alleen om hoeveel woningen er komen, maar vooral voor wie ze bestemd zijn, hoe betaalbaar ze zijn en wanneer inwoners er daadwerkelijk kunnen wonen.

[00:17:28] Voorzitter, een tweede belangrijke punt is de financiële gezondheid van onze gemeente. In de conceptbegroting voor 2027 staat een positieve begrotingssaldo van ongeveer 1,2 miljoen euro. Ook voor de jaren daarna is dat positief. Dat lijkt geruststellend, maar we moeten verder kijken. In 2028 is een structurele begrotingsaldo namelijk negatief, ongeveer 1,2 miljoen euro. De structurele inkomsten en uitgaven zijn dan dus niet in evenwicht, ondanks het positieve totale saldo.

[00:18:00] Incidentele inkomsten en het gebruik van reserves kunnen tijdelijk helpen, maar lossen een structureel tekort niet op. Bovendien is de begroting beleidsarm opgesteld. Nieuwe ambities moeten dan worden uitgewerkt en financieel worden doorgerekend. Het is dus nog niet volledig duidelijk wat alle toekomstige plannen gaan kosten. We moeten daarom voorzichtig zijn met de conclusie dat er voldoende financiële ruimte is om alles te realiseren.

[00:18:24] Bij iedere grote investering moeten we drie vragen stellen. Wat kost het? Wat levert het op? En wat gebeurt er als de kosten hoger uitvallen dan verwacht? Ook de onderhoudskosten en toekomstige verplichtingen moeten we meewegen. Geld dat we vandaag uitgeven kunnen we morgen niet aan andere voorzieningen besteden. Uiteindelijk betalen onze inwoners mee aan de keuzes die we hier willen maken.

[00:18:47] Voorzitter, onze gemeente bestaat niet alleen uit woningen en financiële cijfers. Goede voorzieningen zijn onmisbaar. Denk aan zwembaden, onderwijs, milieustraat, ouderenzorg dichtbij. Ook tradities, evenementen, verenigingen en vrijwilligers bepalen de identiteit en leefbaarheid van Edam-Vallendam. Een zwembad biedt mogelijkheden om te sporten, te leren zwemmen en elkaar te ontmoeten.

[00:19:08] Goed onderwijs geeft kinderen kansen en een passende ouderenzorg helpt mensen langer zelfstandig te blijven wonen. Voor het programma Sociaal Domein en Samenleving is de begroting voor 2027 ongeveer 56,2 miljoen aan lastig. Dat onderstreept het belang van dit beleidsterrein en vraagt om zorgvuldige bestedingen. Bezuinigen kan soms noodzakelijk zijn, maar besparingen op korte termijn kunnen later leiden tot grote problemen en hogere zorgkosten.

[00:19:37] We moeten daarom niet alleen naar de kosten kijken, maar ook naar de maatschappelijke waarden. De uitdaging is voorzieningen toegankelijk houden en tegelijkertijd de gemeentelijke uitgaven beheersbaar houden. Ook onze lokale economie verdient aandacht. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, levendigheid en inkomst. Zij moeten kunnen investeren, personeel aantrekken en hun bedrijven ontwikkelen.

[00:19:59] Tegelijkertijd moet ik... Deze economische groei passen bij de omgeving waar onze inwoners wonen. De ontwikkeling van het bedrijventerrein aan de Julianeweg en de ruimte voor bedrijven in de Purmer bieden kansen voor ondernemers en woningzoekenden. De Julianeweg kan gefaseerd veranderen in een gemeend woon-werkgebied. Bedrijven kunnen mogelijk verhuizen naar een geschiktere locatie, waardoor op de vrijgekomen plekken ruimte ontstaat voor woningen.

[00:20:25] Daarbij moeten we rekening houden met de bereikbaarheid, verkeersdrukte, geluid en verplaatsingskosten. Goed overleg met ondernemers, duidelijke afspraken en een realistische planning zijn essentieel. Ook het programma Waterfront verdient aandacht. Tijdens de gebiedsbijeenkomsten hebben de bewoners uit Zevang, Volendam en Edam duidelijk aangeven wat zij belangrijk vinden. Zij vragen om behoud van het eigen karakter, aandacht en voor natuur en rust.

[00:20:49] Goede voorzieningen en een betere balans tussen toerisme en leefbaarheid. Voor Volendam is de cultuurhistorische identiteit belangrijk. Voor Edam is het behoud van rust en karakter belangrijk. En voor de zeevang, bescherming van natuur en kleinschaligheid. Voorzitter, die inbreng moeten we serieus nemen. Het waterfront moet niet alleen aantrekkelijk zijn voor bezoekers. Maar vooral ook prettig blijven voor onze eigen inwoners.

[00:21:11] Ontwikkeling moet passen bij de identiteit van de kernen en financieel haalbaar zijn. Voorzitter, ook het behoud van zelfstandigheid van onze gemeente is belangrijk. Edam, Volendam en de andere kernen hebben ieder een eigen geschiedenis. Een karakter en belangen. Inwoners willen dat besluiten over hun omgeving worden genomen door bestuur dat hun situatie kent. Zelfstandigheid brengt echte verantwoordelijkheid er met zich mee.

[00:21:35] We moeten voldoende bestuurskracht hebben om onze taken te kunnen uitvoeren, goede dienstverlening te bieden en voorzieningen betaalbaar te houden. Gemeentelijke taken worden steeds complexer, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, jeugdzorg, duurzaamheid, infrastructuur en de ondersteuning van inwoners. Daarom moeten we niet alleen vragen of we zelfstandig willen blijven, maar ook hoe we dat op lange termijn kunnen waarmaken.

[00:21:59] Samenwerking met alle andere gemeenten kan voordelen bieden bij specialistische taken en gezamenlijke projecten. Wel moeten onze lokale belangen en de zergenslag van onze inwoners beschermd blijven. Het gaat om de juiste balans tussen zelfstandigheid, samenwerking, goede dienstverlening en betaalbaarheid. Voorzitter, onze ambitie moet worden vertaald naar concrete maatregelen, een realistische planning en duidelijke financiële afspraken

[00:22:23] Drie zaken staan daarbij centraal Duidelijkheid, maak bij ieder project inzichtelijk wat het kost, wat het oplevert en wat de risico's zijn Ten tweede, prioriteit te stellen Geef woningbouw betaalbare woningen, goede voorzieningen en noodzakelijke investeringen een duidelijke plek We moeten niet alles tegelijk willen realiseren als dat financieel onverantwoord is En dit ten derde, verantwoording afleggen, laat de gemeenteraad en de inwoners regelmatig zien welke resultaten worden behaald.

[00:22:50] Hoeveel woningen zijn er daadwerkelijk gebouwd en hoeveel daarvan zijn betaalbaar? Hoe ontwikkelen onze schulden en reserves zich en blijven belangrijke voorzieningen toegankelijk? Ook moeten we duidelijk zijn vooraf wat er gebeurt met als projecten duurder worden en inkomsten tegenvallen. Welke plannen krijgen dan voorrang en welke moeten worden uitgesteld? Zo zorgen we ervoor dat onze keuzes niet alleen op papiergoed klinken, maar ook daadwerkelijk resultaat opleveren.

[00:23:15] Ten slotte, voorzitter, als we vooruitkijken naar 2030 gaat het niet alleen om de plannen die we vraag vaststellen, maar vooral hoe we onze verantwoordelijkheid als gemeentebestuur invullen. Inwoners mogen verwachten dat we eerlijk zijn over wat wel en niet kan. Geen verwachtingen weken die financieel of praktisch niet kunnen of een keuze durven maken en niet alles tegelijk willen

[00:23:40] Goed bestuur betekent dat we luisteren naar onze inwoners Zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld en verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen van onze besluiten We moeten niet alleen kijken naar de volgende begroting of de verkiezingen Maar ook naar de gemeenten die we achterlaten voor de volgende generatie Daarom willen we werken aan een gemeente die vooruit durft te kijken Maar met beide benen op de grond blijft staan

[00:24:00] Een gemeente die kansen benut, haar eigen karakter bewaart en financieel verantwoord handelt. Want vertrouwen ontstaat niet door alles te beloven, maar door te doen wat je belooft. En dat is wat onze inwoners van ons mogen verwachten. Dat is de verantwoordelijkheid die we als gemeenteraad samen moeten nemen. Dank u. Dank u wel, meneer Visser, voor uw betoog. Keurig negen minuten.

[00:24:24] Dan gaan we naar de heer Dijksoorn van Zevenhanks Belang. Het woord is aan u. Dank u wel, voorzitter. Ja, eigenlijk eerst even complimenten aan iedereen die hier nu zit. Excuse me, meneer Dijkhoorn, even de microfoon van de heer Visser uit. Niet iedereen krijgt namelijk vrij voor zo'n evenement wat wij hier vandaag hebben. En vele van u hebben daar dus ook een snippendag voor op moeten nemen.

[00:24:45] Dus dank u wel daarvoor. Voorzitter, leden van de Raad en inwoners van Edam-Vollendam. Als ik terugblik op het afgelopen jaar, kan ik niet anders dan concluderen dat het een bewogen en bij vlagen ook turbulente periode is geweest. Een jaar waarin de politieke verhoudingen in Eedam flink zijn opgeschud. Na de verkiezingen hebben we zes maanden moeten wachten om onlangs de vorming van een nieuw dagelijks bestuur te zien.

[00:25:11] Een coalitie van ons belang met twee wethouders, de VVD met één wethouder en Volendam Tachtig met twee wethouders. En als gedoogpartner Forum van Democratie. Oh nee, toch niet. Het werd met toverslag BVNL met de onafhankelijke wethouder. Het kan verkeren, voorzitter. Maar laat ik daar direct een kleine, maar noodzakelijke kanttekening bij plaatsen. C. van Zeevangst Belang heeft met verbazing naar deze formatie gekeken.

[00:25:40] Het is een coalitie geworden waarbij het zwaartepunt wel heel erg in één specifieke kern is komen te liggen. Het lijkt er soms op dat het devies was, het is Volendam wat de klok slaapt. Maar we moeten niet vergeten dat onze gemeente groter is dan de dijk Langes. Ook Eedam, de Purmer, Middellie, Kwaadijk, Wader, Schardam, Beets, Hobreen en Oosthuizen verdienen stuk voor stuk een volwaardige stem en een eerlijke verdeling van de aandacht.

[00:26:08] Iedere kern telt en het plus van de macht mag nooit de blik op de totale gemeente vertroebelen. Maar waar willen we naartoe? Voorzitter, de centrale vraag van deze algemene beschouwing is inderdaad, waar willen we met deze gemeente naartoe? Wat Zeven's belang betreft ligt de prioriteit bij het behouden van de leefbaarheid en de menselijke maat. Wij willen een zelfvoorzienende gemeente, waarin dorpen hun eigen voorzieningen behouden en waar een kloppend sociaal en cultureel hart per kern de norm is.

[00:26:41] Maar dat kan alleen als we kritisch naar de financiën kijken. De jaren die voor ons liggen vragen om realisme en daadkracht. De koek is immers niet oneindig. De ruim 3200 handtekeningen die onlangs zijn overhandigd voor het behoud van de singel en de bieb in Eidam laten overduidelijk zien wat er leeft onder onze inwoners. Een vitale gemeenschap kan simpelweg niet zonder een kloppend sociaal en cultureel hart.

[00:27:07] Het versterken van de zelfstandigheid en leefbaarheid van de kleine kernen blijft absoluut onze kerntaak. En om die leefbaarheid in alle kernen heel concreet vorm te geven, dienen wij vandaag ook een aantal gerichte moties in.

[00:27:25] We willen dat onze drie grootste kernen aantrekkelijk en functioneel blijven. Daarom dienen wij een motie in die opruipt tot het onderzoek naar de plaatsing van openbare toiletten en permanente drinkwaterpunten. Dit is essentieel voor zowel onze toeristen als voor onze ouderen die een ommetje maken. Maar ook voor mensen die om wat voor reden dan ook behoefte hebben aan een toilet of drinkwater.

[00:27:46] Uiteindelijk kan de financiering vanuit de toeristenbelasting gedaan worden. Aangezien onze recreanten en toeristen intensief gebruik maken van onze voorzieningen, is het rechtvaardig dat deze opbrengsten direct terugvloeien naar de leefbaarheid en hygiëne van de openbare ruimte. Daarnaast willen we de fysieke leefomgeving versterken door gericht te investeren in meer bomen en meer groen in de openbare ruimte.

[00:28:11] Groen in de kernen zorgt voor gezondere, hittebestendige en fijnere leefomgeving. Een groot ander speerpunt van onze fractie is de veiligheid op onze wegen. De afgelopen tien jaar is er al voor miljoenen geïnvesteerd in de infrastructuur. Maar vooral in Vollendam. Grote projecten als de derde ontsluiting, de Julianaweg, de recente herinrichting van de Grote Ven. Maar ook de veiligheid in onze andere kernen verdient aandacht.

[00:28:38] In onze Lindorpen, op de polderwegen, er wordt nog heel vaak te hard gereden. Om automobilisten bewust te maken van hun snelheid en de veiligheid voor fietsers en voetgangers direct te verhogen, dienen we motie in voor de structurele plaatsing van elektronische smileys. Snelheidsdisplays op deze risicovolle trajecten. Wij vinden dat die daar in elke kern thuishoren. Beperkte financiën.

[00:29:02] Dit alles brengt ons onvermijdelijk bij de financiële toestand voor de komende jaren. We stevenden namelijk landelijk en lokaal af op een financieel guur weer. De tijd van onbeperkt geld uitgeven en grote ambities financiëren met leningen is definitief voorbij. Geld lenen kost geld. En de renteverplichtingen van vandaag zijn de bezuinigingen op onze voorzieningen van morgen. Eerst sparen en dan pas uitgeven wat er daadwerkelijk is.

[00:29:31] Zevenans Belang blijkt dan ook voor een beperking en prioritering van grote investeringen. We kunnen de rekening van de huidige wensen niet zomaar doorschuiven naar de toekomst door de schuldenlast te laten exploderen. Alleen maar financieren met leningen is onverantwoordelijk bestuur. We moeten scherpe keuzes durven maken en dat betekent kritisch kijken naar grote infrastructurele

[00:29:52] projecten en vastgoedplannen. Niet blind bouwen om het bouwen, maar kijken naar wat echt noodzakelijk is voor de leefbaarheid. We moeten de komende jaren... De gemeente zomerder moet opereren, mogen we de zwakkeren in onze samenleving nooit uit het oog verliezen. De zuinigingen mag, maar zal wat ons betreft nooit over de rug van de minderbedeelden gaan. De stijgende kosten van het levensonderhoud en de energierekening maken de minima nog altijd hard mee.

[00:30:20] maar zal wat ons betreft nooit over de rug van de minderbedeelden gaan. De stijgende kosten van het levensonderhoud en de energierekening maken de minima nog altijd hard mee. Als wij de scherpe keuzes maken en de hand op de knip houden bij de grote projecten, creëren we juist de ruimte die nodig is om de lokale ondersteuning overeind te houden. Maar we moeten ook oog hebben voor de groep die er net boven zit, de werkende middenklasse,

[00:30:47] die vaak tussen het wal en schip valt bij subsidieverlening.

[00:30:52] Daarom, om de energielasten structureel te verlagen en tegelijkertijd onze klimaatdoelen te behalen, dienen wij een motie in voor de uitbreiding van de subsidieregeling voor isolatiemaatregelen. We willen dat de BOZ-grens in deze regeling wordt opgerekt. Door deze grens te verhogen, zorgen we ervoor dat ook gezinnen met een bescheiden inkomen in een iets duurde, maar toch nog steeds slecht geïsoleerde woning, eindelijk aanspraak kunnen maken op deze noodzakelijke steun.

[00:31:18] Duurzaamheid moet betaalbaar zijn voor iedereen, niet alleen voor de hoofdinkomens. En tot slot, voorzitter, de puzzel voor de komende jaren is complex, maar zeker niet onmogelijk te leggen. Onze moties laten zien dat we met gerichte, slimme investeringen de leefbaarheid, veiligheid en vergroening kunnen versterken, zonder hem met miljoenen te smijten. Het vraagt om een koers van financieel realisme, een scherp oog voor de menselijke maat en een eerlijke verdeling van middelen voor alle kernen.

[00:31:47] Zeevangsbelang blijft strijden voor die rechtvaardige en verantwoordelijke koers. Laten we samen bouwen aan het financieel gezond, veilig en vooral sociaal Edem-Vallendam. Dank u wel. Dank u wel meneer Dijksoorn voor uw betoog. Ook keurig binnen de daarvoor beschikbare tijd. En dan kijk ik naar de vierde fractie. Dat is Pro en de heer Tol zal namens Pro het woord voeren. Het woord is aan.

[00:32:13] Voorzitter, dank u wel. In de late jaren 70 kwam ineens een revolutionair idee op. Laten we de overheid vanaf nu runnen als een bedrijf. Die loge, dure overheid zou enorm profiteren van de efficiënte aanpak van het bedrijfsleven. Een betere en goedkopere overheid. Wie wil dat nou niet? We weten al hoe dit verhaal afloopt. De overheid bleek toch iets ingewikkelder dan een bedrijf.

[00:32:39] Van verschillende keuzes die toen zijn gemaakt ondervinden we nu nog steeds de nadelen. Maar één ding dat de overheid en politiek nooit meer heeft verlaten is het rendementstenken. De gedachte dat elke investering vroeg of laat terugverdiend moet worden. Dat de opbrengst van elke investering of inspanning te vertalen is in keiharde getallen. En dat het zo goedkoop mogelijk moet.

[00:33:03] Of nee, kosteneffectief. Het gevaarlijke van het rendementstenken is dat het zo vanzelfsprekend is geworden. Opbewust wordt het geld voorop geplaatst in politieke discussies. Dat gaat ten koste van dingen die niet te meten zijn in keiharde getallen. Het geluk van de ontmoetingsplekken in je buurt. Mijn zelfstandigheid door een scootmobiel. En minder stress door hulp bij een lage inkomen.

[00:33:29] Pro zag het vorige week nog gebeuren. Bij de discussie over de bibliotheek en de singel. Iedereen is het erover eens dat deze voorzieningen belangrijk zijn. Iedereen zegt onder de indruk te zijn van de noodkreet van de Eedammer gemeenschap. Maar dan begint toch weer het kostenplaatje leidend te worden. Want ja, we moeten wel bezuinigen op de bibliotheek. En ja, het Centrum van Jeugd en Gezin moet nu eenmaal naar de singel om te besparen op de huurkost.

[00:33:58] Als kosteneffectiviteit bij elke keuze voorop staat, dan worden juist de zaken geraakt die te waardevol zijn om in geld uit te drukken. Maatschappelijke voorzieningen, kunst en cultuur, de hulp aan kwetsbare inwoners en de menselijke mate in de dienstverlening Politiek is meer doen dan wat de rekenmachine zegt Als politici moeten we altijd in het oog houden wat onze keuzes betekenen voor het welzijn van inwoners

[00:34:24] Ook als investeringen zich niet terugverdienen of effecten niet keihard te meten zijn Pro zal altijd aan de kant staan van dat wat in de verdrukking komt Jongeren die tegen elkaar opbieden voor een woning. Mensen die leven in de armoede. Ontmoetingsplekken die wegbezuinigd krijgen te worden. Beschermen van onze planeet en de natuur. De gemeente moet zich inspannen voor de mensen en zaken die onze hulp het hartst nodig hebben.

[00:34:52] En juist dat sneeuwt altijd onder als je alleen kijkt naar de kosten en opbrengst. Neem bijvoorbeeld mensen die leven in de energiearmoede. Iedereen merkt het deze dagen. De winter komt eraan. Nog even en dan staat Sinterklaas weer op de sloep. Sommige van onze inwoners hebben echt de grotere zorgen. De verwarming moet weer aan. En hoe gaan ze dat betalen? De aardgasprijs is tegen deze week naar een voorlopig hoogtepunt.

[00:35:19] Het aantal mensen dat leeft in energiealmoede zal alleen maar toenemen. Dat leidt tot schrijnende verhalen. Zo zijn er mensen die hun huis verwarmen met vaccinelichtjes en een omgekeerde bloempot. En alleen de verwarming aanzetten als de bezoeker komt. En ja, ook in Edam-Volendam gebeurt dit. Vorig jaar kregen 247 huishoudens uit hulp uit het nood van onze energie, omdat ze moeite hadden om de energierekening te betalen.

[00:35:48] En waarschijnlijk zijn er in werkelijkheid nog veel meer huishoudens. Pro vindt het onbestaanbaar dat er in zo'n rijke gemeente mensen zijn die de hele winter in de koud zitten. Iedereen verdient een warm en comfortabel huis en dat zou nooit in de verdrukking mogen komen. Wij vinden dat er blijvende aandacht moet zijn voor het bestrijden van de energieaanmoede. Daarvoor hebben we een motie voorbereid voor een meerjarige aanpak.

[00:36:14] In het samenwerkingsakkoord staan best veel sociale plannen die de goedkeuring van PRO hebben. Over de manier waarop de coalitie de kosten wil beheersen in het sociaal domein hebben we echt de zorg. Tijdens het debat over het akkoord wezen we al op dat er weinig rekening wordt gehouden met de gevolgen van bezuinigingen op de WMO en jeugd voor inwoners. Maar een ander punt heeft mogelijk een nog grotere impact.

[00:36:39] In het akkoord staat ook, alle programma's binnen de begroting werken met miljardige uitgavenplafonds, waarbij tegenvelders primair binnen de eigen programma's worden opgevangen. Als het college deze werkwijze aanhaakt voor het sociale mijne, dan moet er altijd worden bezuinigd. De kosten van de WMO en jeugdzorg vallen namelijk altijd hoger uit dan begrot. Dit zou het einde betekenen voor Your Talent, LEF, de bibliotheek en geld voor kunst en cultuur en investeringen in preventie en gezondheid.

[00:37:11] Er is immers op papier dan altijd een tekort binnen het sociale mijne. En daarvoor moeten andere programma's en voorzieningen wijken. Het bureau gaat zich uiteraard verzetten tegen dit soort hardvochtige bezuinigingspolitiek. Om het akkoord op dit punt bij te sturen hebben wij een motie voorbereid. Voorzitter, politiek is keuzes maken. Ik denk dat ik het in deze zaal al honderden keren heb gezegd.

[00:37:38] In deze tijden van financiële krapte kiest de coalitie voor onhoudbaar en peperduur afvalbeleid. Dat gaat direct aan kosten van onder andere maatschappelijke voorzieningen. Hoewel dat nog niet letterlijk in de begroting te zien is. De kosten voor de afvalinzameling gaan de komende jaren flink omhoog. Dat komt omdat onze gemeente meer moet betalen om afval te laten verwerken. De jaarlijkse hoeveelheid afval in onze gemeente is gigantisch.

[00:38:05] En dat merken onze inwoners in hun portemonnee. Ze betalen nu al gemiddeld 21 tot 56 euro per jaar meer dan in andere gemeenten. In de landelijke ranking van gemeentelijke woonlast bestaat Edam-Volendam op plek 319, terwijl we 342 gemeenten hebben. Dat komt grotendeels door onze hoge afvalkost. Laat dat even bezinken. Inwoners van 318 gemeenten in Nederland betellen lager gemeentelijke belastingen dan in Edam-Volendam.

[00:38:38] En dat vorm een gemeente die altijd zo trots is ophalen aan gelast. Als we niks doen, dan zullen de woondlasten voor onze inwoners nog veel meer stijgen. Maar de coalitie kijkt vrolijk weg van dit probleem. In de samenwerkingsakkoord staat dat de afvalinzameling voor huishoudens niet wordt aangepast. We kunnen de hoge afvalkosten niet aanpakken zonder de afvalbeerden te verminderen.

[00:39:02] En dat kan alleen maar door iets aan de afvalinzameling voor huishoudens te veranderen. Andere opties zijn de afgelopen tien jaar al geprobeerd. De coalitie weet dit, maar is blijkbaar te bang voor de kiezer of interne verdeeld om deze moeilijke keuze te maken. Onze inwoners gaan de rekening betalen voor deze angstige politiek. Met een hoge afvalstofheffing of omdat er minder geld overblijft voor andere belangrijke zaken of voorzieningen.

[00:39:31] Is deze coalitie bereid om aan de inwoners uit te leggen dat er minder geld is voor opmoedingsplekken omdat de afvalkosten totaal losgeslagen zijn? Of zijn ze bereid om uit te leggen dat de afvalstofheffing of OZB weer meer dan 20% stijgt? Ik denk het niet. Maar doen ze er wat aan? Nee. Probe op de coalitie op om nog eens goed na te denken over deze politieke blokkade op het afvalbeleid.

[00:39:56] Als deze blokkade standhoudt, dan brengen de stijgingen van de afval... Alkostte de houdbaarheid van onze begroting in gevaar. Deze begroting is beleidzaam en daarom politiek nog niet zo spannend. De echte keuzes worden in het voorjaar gemaakt. Pro is altijd bereid om, ondanks onze harde kritiek, op de inhoud mee te denken en met eigen voorstellen te komen. Maar dat moet wel van twee kanten komen.

[00:40:23] De coalitie kan niet zeggen dat ze de oppositie waarderen en graag willen samenwerken en vlak daarna al onze ideeën neerschieten. Dan komt er een tijd dat wij er ook wel klaar mee zijn. Ik hoop dat de gemeenteraadscoalitie en oppositie samen kunnen optrekken om deze gemeenten nog mooier te maken. Want dat is bovendien waarom de kiezer ons hier neer heeft gezet. Dank u wel, voorzitter.

[00:40:49] Dank u wel. Meneer Tol, dan gaan we naar de vijfde fractie, dat is de VVD. De heer Suri. Dank u wel, voorzitter. Vandaag bespreken we een begroting die in meerdere opzichten bijzonder is. Het nieuwe college is pas kort geleden aangetreden. De begroting is grotendeels gebaseerd op de kadernota uit de vorige bestuursperiode en bevat daarom nog niet de volledige inhoudelijke en financiële vertaling van een nieuwe samenwerkingsakkoord.

[00:41:16] Daar houden we nu rekening mee bij onze beoordeling. Voor de VVD is deze begroting als technisch en beleidsarme basis bruikbaar. Zij is voor 2027 sluitend en zet veel bestaand beleid en lopende projecten voort. We herkennen belangrijke thema's. Woningbouw, veiligheid, een goed onderhouden openbare ruimte, ondersteuning van onze samenleving en behoud van onze regionale zelfstandigheid.

[00:41:43] Maar voorzitter, een sluitende begroting in 2027 betekent nog niet dat de financiële zorgen voorbij zijn. Ook de keuzes om de begroting sluitend te krijgen zijn nog steeds niet de keuzes die de VVD zou maken. Op de lange termijn zien we dat 2028 een structureel tekort heeft. Het totaalresultaat blijft in het jaar alleen positief door incidentele middelen. Dat betekent dat we voorzichtig moeten zijn met nieuwe structurele verplichtingen.

[00:42:09] Incidenteel geld kan geen structurele rekening betalen. Hier heeft het nieuwe college nog een flinke uitdaging. Het samenwerkingsakkoord kiest daarom terecht voor financiële discipline en scherpe keuzes. Structurele lasten moeten worden gedekt door structurele inkomsten. Nieuwe ambities worden niet op bestaande ambities gestapeld zonder dat nut, noodzaak, risico's en dekking duidelijk zijn.

[00:42:34] Dat uitgangspunt steunt de VVD volledig. Daarbij zien wij vier grote financiële opgaven. Ten eerste de lokale lasten. De geraamde stijging van de OCD-opbrengst en verschillende heffingen was niet zonder meer bij onze ambitie om de lasten voor inwoners en ondernemers te beperken. De totale opbrengst van de lokale heffingen stijgt met ongeveer 5%. Voor de VVD vraagt iedere stijging boven een verdedigbare inflatie- of kostendekkingscorrectie om een afzonderlijke en transparante onderbouwing.

[00:43:05] Ten tweede de gemeentelijke organisatie. De personeelskosten zijn de laatste jaren hard gestegen. Een deel daarvan komt door de inflatie of door de extra taken vanuit het Rijk. Maar dat verklaart niet de volledige stijging. Wij verwachten daarom een concrete nulmeting en meetbare doelen voor formatie, vacatures, externe inhuur, ICT, huisvesting en procesverbetering. Niet met de aanname dat minder personeel automatisch beter is,

[00:43:30] maar vanuit de vraag hoe de gemeente slimmer, efficiënter en toegankelijker kan werken.

[00:43:37] aanknopingspunten zoals digitalisering, verantwoord gebruik van AI, benutting van natuurlijke uitstroom en vermindering van de afhankelijkheid van externe inhuur. Ten derde, het sociaal domein. Dit is veruit het grootste uitgavenprogramma. Goede ondersteuning moet beschikbaar blijven voor inwoners die deze echt nodig hebben. Tegelijkertijd moeten de kosten beheersbaar worden. Dat vraagt om doelmatige inkoop, vroegsignalering, meetbare

[00:44:03] preventie en inzicht in volumes en resultaten. De menselijke maat en financiële verantwoordelijkheid horen daarbij naast elkaar te staan. Ten slotte woningbouw. De grote projecten van de Lange Weren, de ontwikkeling van de Purmer en de transformatie van de Julianeweg zijn belangrijk voor de toekomstige woningbouw van onze gemeente en de ruimte om te ondernemen voor de groei van de lokale economie. Maar juist bij omvangrijke projecten moeten scope, planning, kaststromen,

[00:44:29] risico's en structurele gevolgen vooraf zichtbaar zijn. Politieke prioriteit is noodzakelijk, maar vormt op zich zelf nog geen financiële dekking. Voorzitter, wij begrijpen dat de oppositiepartijen vandaag met moties of voorstellen komen. Goede ideeën verdienen in inhoudelijke beoordeling, ongeacht van welke partij ze afgekomen zich zijn. Wij willen samenwerken met de gehele raad en zoeken bij belangrijke dossiers graag naar brede draagvlak. Tegelijkertijd willen

[00:44:58] wij voorkomen dat wij via afzonderlijke moties vooruitlopen op de integrale uitwerking van het samenwerkingsakkoord. Zeker voorstellen die nieuwe uitgaven veroorzaken zonder reële en structurele dekking kunnen wij vandaag niet steunen. Dat is geen afwijzing van samenwerking, maar een keuze voor samenhang, uitvoerbaarheid en financiële verantwoordelijkheid. De keuze om het nu niet te doen betekent niet dat we er tegen zijn, maar dat we focussen op haalbare

[00:45:23] doelen en belangrijkste prioriteiten. Het is simpelweg niet mogelijk om alles te doen, zowel qua capaciteit als financiën. Van het college verwachten wij in de eerste helft van 2027 een concrete vertaling van het samenwerkingsakkoord. Daarbij willen wij per hoofdopgave inzicht in het beoogde resultaat, de planning, de verantwoordelijke portefeuillehouder, de incidentele en structurele kosten, de dekking en de belangrijkste risico's. Dan kan de

[00:45:50] het budgetrecht en controleren aan de taak goed uitvoeren. De VVD beoordeelt deze begroting daarom als een financieel vertrekpunt, niet als een eindstation. Wij geven het college ruimte om het samenwerkingsakkoord zorgvuldig uit te werken, maar die ruimte is geen blanke check. Voor de zomer van volgend jaar verwachten we duidelijke inzicht in de keuzes en financiële consequenties van het nieuwe college.

[00:46:15] Dan zijn er geen excuses meer en zullen we kritischer op de inhoud zijn dan nu. Wij gaan vandaag akkoord met deze beleidsarme begroting 2027. De verdere uitwerking van het samenwerkingsakkoord zien wij met vertrouwen tegemoet, maar ook met gezonde financiële waakzaamheid. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, meneer Suri. Voor uw betoog gaan we naar de zesde fractie, en dat is Forum voor Democratie, de heer Kwakman.

[00:46:58] Dank, voorzitter. Wij houden het kort. Voorzitter. Forum van Democratie wil dat Edam Volndam zorgvuldig omgaat met publiek geld. Haar inwoners goed helpt en haar eigen karakter behoudt. Deze begroting vraagt om duidelijke keuzes en controleerbare financiële afspraken. Financiele organisatie. Positieve saldo van vorig jaar bedragen ruimt 1,2 miljoen euro. Dat is na inzet van reserves.

[00:47:29] De netto reserveonttrekking is 2,57 miljoen. De nieuwe inzet van 700.000 euro uit de algemene reserve zit daarin. Die komt daar niet bovenop. Voor de structurele gezondheid moeten we verder kijken. In 2028 staat al een structureel tekort van ruim 1,2 miljoen euro. Bovendien zijn gunstige ramingen voor jeugd en WMO aan voorwaarden verbonden. Welke dekking stelt het college voor als die bedragen niet worden goedgekeurd of gerealiseerd?

[00:48:05] En wanneer krijgt de Raad daarover duidelijkheid? Hoe groot blijft onze reservebuffer na de geplande onttrekkingen en risico's van grote projecten? Wij zouden graag kleinere, efficiënte organisatie, minder externe inhuur en minder bureaucratie willen hebben. Geef de Raad de volledige inzicht van inhuur, advies en management met concrete mogelijkheden om te besparen. We beoordelen ook inkoop kritisch en geven lokale ondernemers ruimte binnen de regels.

[00:48:33] Besparingen moeten worden onderbouwd voordat wij er nieuwe uitgaven mee dekken. Het college bevestigde eerder al een subsidieregister. Wij zouden graag een jaarlijkse bijgewerkte versie willen zien, openbare versie willen zien, met doelen en verantwoording. We beoordelen subsidies op naadzakelijk en aantoonbaar maatschappelijk resultaat met respect voor privacy. Lokale lasten, afval en parkeren.

[00:48:59] Onze inzet is de OVZB, afvalstofheffingen en rioolheffingen zoveel mogelijk niet harder stijgen dan de inflatie. De begroting rekent voor afval en riallering met ongeveer 5% jaarlijkse stijging. Welke concrete besparingen kunnen die stijgingen beperken? Vissenafvalverwerkingen leveren een deelbesparing op. Daar staan kosten van toegangscontrole en handhaving tegenover. We oordeelden dus het hele pakket.

[00:49:30] Beide milieustraten in Oosthuizen en Volgendam moeten behouden blijven. Misbruik door bedrijven en mensen van buiten ons gemeente wordt er tegengegaan. Wij blijven tegen betaald parkeren voor inwoners en bezoekers. Het samenwerkingsakkoord laat een voorwaardelijke afweging toe. Dat verandert ons standpunt niet. Wonen en grote projecten. Wij willen betaalbare woningen voor starters gezien alleenstaan en senioren met voorrang voor eigen bewoners.

[00:50:01] Wij willen dat woningbouw op het voormalige tasenterrein zo snel mogelijk doorgaat en vragen actuele informatie over de lange were. Rapporteer bij grote projecten samenhangend over planning, kosten, procedures en risico's, zodat de Raad tijdig kan bijsturen. Dan het nieuwe gemeentehuis. Wij blijven voor een nieuw gemeentehuis, mits financieel uiteraard verantwoord. Het akkoord noemt daarbij ook geen extra belastingverhoging en geen sluitend en belangrijke voorzieningen.

[00:50:32] Wij willen vooraf inzicht in totale investeringen, jaarlijks lasten en financiering. Inclusief gevolgen voor schuld en rente. Welke financiële grens hanteert het college en wanneer kan de raad bijsturen? Goede dienstverlening moet resultaat zijn. Door op een openbare ruimte en bereikbaarheid. Alle kernen verdienen goede voorzieningen en een eerlijke verdeling van investeringen.

[00:50:55] Er bestaan onderhoudsplannen. Wij vragen een actueel overzicht van prioriteitenplanning en financiële dekking voor wegen, bruggen, groen en riolering. Veilige schoonroutes, toegankelijke stoepen, bereikbaarheid en parkeerproblemen. Vragen aandacht. Dat geldt ook voor wateroverlast, dorpshuizen en speelplekken. Wij steunen het uitgangspunt van twee nieuwe bomen voor iedere verdwenen boom.

[00:51:20] waar ruimtelijk en ecologisch mogelijk is. De zorg, jeugd, ouderen en veiligheid die recht heeft op ondersteuning moet je krijgen. Wij willen minder bureaucratie bij WMO en jeugdzorg, ondersteuning voor mantelzorgers en aandacht voor ouderen, passende woningen en eenzaamheid. Wij vragen grip op de kosten en inzicht van de effectiviteit van de hulp. Wij steunen projecten als LEF en willen daarvoor extra aandacht en ondersteuning.

[00:51:50] Voor volgend jaar staat er een evaluatie gepland. Welke meetbare resultaten financieel onderbouwing krijgt de Raad voordat er over voortzetting wordt besloten. Daarnaast willen wij zichtbare handhaving tegen criminaliteit en overlast. De bijdrage aan de veiligheidsregio staat tegenover de eerste ramen. Maar duidelijk welk deel indexatie betreft en hoe brandzorg en crisisbeheersing op puil

[00:52:16] blijven. Sportcultuur, bibliotheek en de Singel. Verenigingen, sportclubs en vrijwilligers verdienen goede voorzieningen in de hele gemeente. Voor EEDAM willen wij een volwaardige bibliotheek en behoud van de Singel als culturele voorzieningen. Inclusief bodem voor muziek, theater en optredens. Alleen een uitleenbalie en ontmoetingsruimte zijn voor ons onvoldoende. Op 29 oktober besloot de Raad tot tijdelijke beperkingen en openstelling van de bibliotheek.

[00:52:44] Er ligt ook een aangename toekomstmotie met de voorkeur voor een voorwaardige bibliotheek bij de uitwerking van de trimmer. Omvang en financiering moeten nog worden bepaald. De motie van onderzoek naar verhuizing naar de singel is verworpen. Onze wens om die combinatie te onderzoeken blijven bestaan, wat de wethouder ook heeft meegenomen in zijn betoog. We vragen duidelijkheid over ruimte en openingstijden, professionele bezetting, podiumfunctie en exploitatie, samen met gebruikers en verenigingen.

[00:53:14] De petitie met eraan 3000 handtekeningen verdient een serieus antwoord. Zelfstandigheid, identiteit en dienstverlening. Een en volgende moet zelfstandig blijven. Regionaal samenwerking moet aan toonbaar voordeel bieden. Met tijdig inzicht in bijdrage en verplichtingen. Wij willen meer inspraak en ruimte voor lokale referenda binnen de wet. Persoonlijk contact en fysieke dienstverlening moet beschikbaar blijven.

[00:53:41] Ondernemers verdienen minder en onnodige regels. Onze verenigingen, kermissen, Sinterklaas-intochten en traditieverdienersteun en behoud. Energie- en keuzevrijheid. Wij blijven tegen verplicht aardgasvrij maken van woningen. Inwoners moeten zoveel mogelijk zelf kunnen kiezen hoe zij een woning verwarmen. Maatregelen moeten betaalbaar en vrijwillig blijven. Ook privacy- en keuzevrijheid bij gemeentelijke dienstverleningen moeten worden beschermd.

[00:54:09] Tot slot willen wij uitspreken dat wij met vertrouwen uitkijken naar de komende periode. Wij hopen op een goede constructieve samenwerking met het college en de overige fracties in de gemeenteraad. Wij zien er naar uit om gezamenlijke uitvoering te geven aan het samenwerkingsprogramma en ons daarbij in te zetten voor de belang van onze inwoners en de toekomst van E.A.V. Volgendam.

[00:54:30] Voorzitter, waar wij kansen zien zullen wij constructief meedenken. Maar waar wij zorg hebben, zullen wij die blijven uitspreken. Want uiteindelijk hebben wij allemaal hetzelfde doel. Het beste voor onze gemeente en haar inwoners. Dank u wel. Dank u wel, meneer Kwakman, voor Forum voor Democratie. Dan kijk ik naar de fractie van LEV, de heer Schilder. Het woord is aan u. Dank u, voorzitter.

[00:54:59] Voorzitter, sommige mensen sparen voor hun pensioen, anderen voor hun vakantie. Maar dit college sprak vooral ambities. En als het geld op is, lenen we gewoon verder. Ondertussen wordt ons verteld dat de begroting sluitend is. Voorzitter, een begroting kun je sluitend rekenen. Maar daarmee zijn de rekeningen nog niet betaald. Een ambitie kun je bijstellen. Een lening moet je terugbetalen.

[00:55:22] De financiële werkelijkheid. Onze gemeente heeft geen gebrek aan plannen. Onze gemeente heeft een gebrek aan financiële ruimte. De schuld loopt op van 93 miljoen euro in 2025 naar 175 miljoen euro in 2030. De netto schuldquote piekt op 142% in 2029 en zit vanaf 2028 boven de signaleringswaarde van 130%. In 2030 moet bijna 18 miljoen euro worden afgelost. 15,7 miljoen daarvan is de lening voor de Purmer.

[00:55:55] Het college schreef ons hoe die moet worden afgelost. Met de verkoop van kavels aan bedrijven die willen verhuizen. Lenen is niet per definitie verkeerd, maar geleend geld is geen extra inkomen. En verwachte grondopbrengsten kunnen vandaag geen lening aflossen. Voorzitter, een boeking betaalt geen rekening. En de bank neemt geen genoegen met een sluitend verhaal. Volendam 80 en de verdwenen voorzichtigheid.

[00:56:20] Volendam 80 zag jarenlang scherp toe op gemeentelijke reserves. Terecht vonden wij. Maar nu van een omtachtig deel uitmaakt van de coalitie lijkt die voorzichtigheid ineens een stuk minder belangrijk. En wie daar iets van zegt, krijgt van van een omtachtig te horen dat geld bij een gemeente nu eenmaal anders werkt. Voorzitter, dan kijken we even naar de andere gemeenten. Alle Nederlandse gemeenten samen zaten vorig jaar op een netto schuldquote van 41 procent.

[00:56:48] Gecorrigeerd voor doorgeleende gelden. Dat staat in het overzicht van het Rijk van vorige week. Edam Woonam zat op dezelfde manier gerekend op 63 procent. En in 2029 komen wij volgens deze opgroting op 134 procent. Ruim drie keer zo hoog. Geld werkt bij een gemeente inderdaad anders dan bij een huishouden. Maar het werkt bij ons niet anders dan bij andere gemeenten. En die zitten op 41 procent.

[00:57:15] Het college schrijft zelf dat de afgelopen jaren maar ongeveer 60 procent van de investeringen is uitgevoerd. Dan zijn er twee mogelijkheden. Of de plannen gaan door en dan komen we op 134 procent. Of ze gaan niet door en dan staan er plannen in deze begroting die niemand verwacht uit te voeren. Ondertussen boekt het college wel alvast 600.000 euro voordeel in 2028. Omdat niet alles op tijd wordt uitgevoerd.

[00:57:42] Wij vroegen ook welke maatregelen de schuldquote terugbrengen en welk plafond er komt. Het antwoord, kijk maar op pagina 79. Daar staat dat de komende jaren prioritering wordt aangebracht en dat de gemeente werkt aan een investeringsplafond. Geen bedrag, geen datum, geen lijst. In deze begroting wordt 700.000 euro uit de algemene reserve meegenomen in het structurele saldo. Zonder die onttrekking resteert voor 2027 geen 896.000 euro, maar 196.000 euro.

[00:58:14] Het samenwerkingsakkoord zegt structurele lasten worden gedekt door structurele baten. En het college schrijft in het raadsvoorstel zelf dat insinitiële reserves worden ingezet om structurele lasten te dekken. En dat dit op lange termijn niet houdbaar is. Voorzitter, die woorden zijn niet van ons. Het blijft niet bij 2027. Voor 2028 tot en met 2030 schrijft het college voornemens te zijn om onttrekkingen van 800.000, 400.000 en 400.000 euro.

[00:58:47] Om te zetten in structurele onttrekkingen aan de algemene reserve. Structurele onttrekkingen. Terwijl het akkoord zegt structurele lasten, structurele baten. Reserves en voorzieningen zijn geen vrijblijvende potjes. Het zijn buffers. Als morgen een hoofdriolen begeeft lopen de kosten zomaar in de miljoenen. En juist die voorziening loopt leeg. De rioolheffing dekt de kosten niet.

[00:59:11] De tekorten, ongeveer een miljoen per jaar, gaan ten laste van de voorziening. Die staat eind 2026 op 3,9 miljoen en eind 2030 op nul. Als je vandaag iedere euro gebruikt om de begroting sluitend te krijgen, wat doe je dan morgen? Opnieuw lenen of de rekening bij onze inwoners neerleggen? Personeelstekorten. De personeelskosten stijgen van 37,2 naar 40,4 miljoen euro. Ruim 3 miljoen euro extra in één jaar.

[00:59:42] Het college rekent met 2,5% loonstijging. De vakbonden zetten voor het komende CO-seizoen in op tot 5,5%. Ieder procentpunt kost ongeveer 4 ton. Dat kan dus oplopen tot 1,2 miljoen euro per jaar. En de risicoparagraaf heeft daarvoor geen aparte post. En wat zien inwoners terug van die stijgende kosten? Snellere vergunningen, snellere antwoorden, betere dienstverlening? Dat hebben wij het college gevraagd. Het antwoord? Doorlooptijden en achterstanden zijn managementgegevens. En het college nodigt ons uit om het debat te voeren. Voorzitter, bij deze. Tussen de begroting van 2025 en die van 2027 komt er bijna 7 miljoen euro bij. Wat krijgen onze inwoners daarvoor terug?

[01:00:29] Het nieuwe gemeentehuis en dan het nieuwe gemeentehuis. De raming is 29,5 miljoen euro. De parkeergarage kost bruto ongeveer 8 miljoen. Samen circa 38 miljoen, nog zonder openbare ruimte en financieringslasten. Een overschrijding van 20% betekent al ruim 7 miljoen extra. In de begroting staat nog geen krediet, alleen voorbereiding. Maar het ontwerpteam wordt al wel aanbesteed. En het college zegt dat de garage over 40 jaar kostenneutraal is.

[01:01:01] Wij willen die onderbouwing zien. De coalitie schreef zelf in het samenwerkingsakkoord. Een nieuw gemeentehuis is pas aan de orde wanneer de financiële situatie dit toelaat. Het mag niet leiden tot extra belastingverhoging voor inwoners of sluiting van belangrijke voorzieningen. Het gaat niet om de vraag of ambtenaren een goede werkplek verdienen. Natuurlijk verdienen zij die. Maar een gemeentehuis moet de gemeente dienen.

[01:01:24] Niet de gemeentefinanciën gaan beheersen. Daarom dienen wij een motie in voor een actuele integrale business case. Voordat de Raad over een volgend krediet besluit. De Purmer, Julianenweg en Langeweerde. Bij de Purmer wordt gerekend met bijna 99 miljoen euro aan opbrengst. En een verwacht resultaat van ongeveer 370.000 euro. Een beperkte tegenvaller en het is weg. Hoeveel ondernemers hebben zich definitief aangemeld?

[01:01:54] Voor zover ons bekend zijn er nog geen bindende toezeggingen. Het omgevingsplan is nog niet vastgesteld. De begroting noemt zelf net congestie zelf als risico. En de commissie voor de milieueffectenrapportage vraagt om scenario's voor het aantal bedrijven dat van de Julianenweg verhuisd. Want je kunt een bedrijventerrein wel op papier verplaatsen, maar daarmee zijn de bedrijven nog niet verhuisd.

[01:02:15] Daarom vragen wij met een motie om een eerlijk overzicht hoeveel afspraken zijn bindend. En wat gebeurt er als de opbrengsten twee of vijf jaar later komen? Die vraag hebben wij ook het college al gesteld. Het antwoord, nee, deze cijfers zijn momenteel niet beschikbaar. De grondexploitatie wordt herzien en daarbij worden scenario's onderzocht. Maar voor onze scenario's is, zo schrijft het college, geen capaciteit beschikbaar.

[01:02:42] En dan de lange weerde. Al jarenlang plannen, onderzoeken en subsidies. Hoeveel woningen zijn er gebouwd? Geen. Ondertussen draait de goednieuwsmachine op volle toeren. Bij iedere overeenkomst met een ontwikkelaar, handtekeningen, foto's en enthousiaste bestuurders. Onlangs nog bij de locatie van succes. Waar de ontwikkelaar ontwikkelt. De ontwikkelaar investeert. En een handtekening is nog geen woning.

[01:03:05] Afval. Dan het afval. Tussen 2017 en 2022 kregen alle ondergrondse restafvalcontainers een vulgraadsensor. Die werkte tot juni 2024. In 2023 werd 175.000 euro opgenomen om modems te vervangen door 5G voor het meten van storingen en de vulgraad. Ruim 130.000 euro is uitgegeven. En nu schrijft het college niet voor vulgraad sensoren die zijn weggehaald. Sindsdien meten we met trommelbewegingen.

[01:03:34] En het college schrijft dat het goed mogelijk is dat containers onnodig vaak zijn gelegd. Nu vraagt het college ook nu 85.000 euro plus 10.000 euro per jaar voor nieuwe sensoren. en de opbrengst in de begroting niets. Meneer Schilder, u heeft nog één minuut. Gemeenschapsgeld mag geen abonnement worden. Op het telkens opnieuw aanschaffen van dezelfde functionaliteit. En wie betaalt?

[01:03:58] De afvalstofheffingen van de huishoudens dekt in 2030 ruim 94% van de kosten. De reinigingsrechten blijven zo rond de 80% steken. Vier jaar lang samen 223.000 euro tekort. Wij vroegen hoe wordt voorkomen dat niet gedekte kosten van bedrijfsafval bij de huishoudens terechtkomen. Het antwoord, alle kosten en opbrengsten zijn verwerkt in de begroting. Dat was de vraag niet.

[01:04:24] Statushouders, op 1 september moesten nog 107 statushouders worden gehuisfest. En in de eerste helft van 2027 komen er 25 bij. Terwijl eigen inwoners jaren wachten op een betaalbare woning. Het college schrijft zelf dat het niet aannemelijk is dat de taakstelling en de achterstand snel genoeg worden ingelopen. De huidige begroting past beter bij de verwachte uitgaven. Deze begroting rekent er dus niet op dat achterstand verdwijnt.

[01:04:49] Terwijl het bestuursakkoord van oktober die juist weg wil werken. Meneer Schilder, u spreektijd is op, dus u moet nu afronden. Ik ga nu afronden. Dan de kern. Het college noemt zelf een tekort van 1,6 miljoen euro in 2027 oplopen tot 5,8 miljoen in 2030. Voor reserve mutaties en stelposten. Daarna steunt de miljardenraming op verwaardelijke posten voor jeugd en WMO. En als die posten niet doorgaan, dan schrijft het college voor het treffen van concrete maatregelen is het nog te vroeg.

[01:05:17] Voorzitter, hoeveel tegenvallers kan deze begroting nog verdragen? Tot slot, lokaal leden van Vallendam is niet tegen investeren. Wij zijn voor woningbouw, goede voorzieningen en degelijk onderhoud. Maar investeren vraagt om keuzes. En soms betekent verantwoord bestuur dat je een plan uitstelt, kleiner maakt of helemaal niet uitvoert. Onze inwoners verdienen geen goed nieuws. Ik rond hem nu af.

[01:05:40] Onze inwoners verdienen geen goed nieuwsmachine. Zij verdienen goed bestuur. Een bestuur dat niet alleen vertelt wat het allemaal wil, maar ook eerlijk laat zien wat het kan betalen. Voorzitter, een ambitie betaalt geen rente. Een boeking betaalt geen rekening. En de toekomst betaalt de fouten van vandaag. Lokaal in Avallendam vindt dat de financiële risico's te groot, de buffers te kwetsbaar en de onderbouwing van deze begroting onvoldoende overtuigd.

[01:06:05] Daarom stemmen wij tegen de begroting van 2007-2010. Wordt zij toch vastgesteld? Zorgen onze maatjes ervoor dat de raad dit wel risico's aanneemt? Dank u. Dank u wel meneer Schilder. Ja, ik zei niets, maar u hoorde kennelijk wel iets. Maar u heeft iets meer tijd gekregen. Maar we hebben ook in het voortraject afgesproken dat mochten de fracties zijn die ietsje minder tijd nodig hebben.

[01:06:29] Dan zijn we coulant met één minuut, maar dit was wel iets meer in een laatste afronding. Dus ik roep wel op om binnen de tijd te blijven binnen de betogen. Ik ga naar de heer Schokker van het CDA. Ja, dank u wel voorzitter. Vandaag spreken wij ons uit over de begroting voor 2027 en de meerjarenraming richting 2030. Ten eerste wil ik stilstaan bij de ambtenaren die betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van deze begroting en ons dat dank hiervoor uitgespreken.

[01:06:58] De begroting is goed leesbaar en dat bleek ook in de behandeling van PSV, PNC. Die is nog nooit zo snel geweest. PSV, sorry.

[01:07:09] PMC. Een begroting die een papier sluitend oogt, maar tegelijkertijd laat zien dat de komende jaren bepalend worden voor de toekomst van onze gemeente. Voor het CDA zijn de verkiezingen dit jaar, eerder dit jaar, tullestellend verlopen. We zijn teruggegaan van drie zetels naar één. Dat vraagt om zelfreflectie. Kennelijk zijn er wij een onvoldoende ingeslaagd zichtbaar te maken waar wij voor staan en wat wij voor onze gemeente hebben betekend.

[01:07:36] Maar één ding verandert niet. Het CDA blijft geloven in fatsoenlijke politiek, samenwerken, compromissen sluiten en luisteren naar inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Uiteindelijk gaat het niet om politieke winst, maar wat om goed is voor een aanvallend aan.

[01:07:53] Ondanks de verkiezingenjuisslag kijken wij met trots terug op de afgelopen bestuursperiode. Met onze wethouder Vincent zijn bepaalde belangrijke stappen gezet op het gebied van onderwijs, zorg, leefbaarheid, woningbouw en economische ontwikkeling. We bedanken Vincent nogmaals voor zijn jarenlang inzit voor onze gemeenschap. Terugkijkend op de vorige periode was dit vooral een periode van voorbereiden.

[01:08:14] Plannen werden ontwikkeld, procedures gestart en visies vastgesteld. De komende vier jaar moet in het teken staan van uitvoering. Onze inwoners beoordelen ons niet op de plannen, maar op resultaten. De ontwikkeling van de jarenware van Langeweerde moet zichtbaar worden. De transformatie van de Julianeweg moet vorm krijgen. Het bedrijventerrein in de Purmer moet economische ruimte bieden.

[01:08:35] En het integraal huisvestingplan voor onze scholen moet nu worden uitgevoerd. Voor al deze projecten geldt hetzelfde. De voorbereiding is grotendeels gedaan. Nu moet er geleverd gaan worden.

[01:08:49] Voorzitter, de grote opgave waar onze gemeente voor staat brengen forse investeringen met eens bij. De kosten voor de scholenhuisvesting lopen op. Woningbouwlocaties in de transformatie Julianoweg vragen voorinvestering. En ook de druk op de sociaal domein blijft groot. De begroting laat positieve resultaten zien, maar tegelijkertijd wordt duidelijk dat de financiële ruimte beperkt is.

[01:09:11] Deze begroting lijkt het papier gezond en laat voor de komende jaren positieve salding zien. Van 1,2 miljoen oplopend naar 2,5 miljoen in 2030. Maar wie verder kijkt, ziet een andere werkelijkheid. Deze positieve resultaten ontstaan mede door reservemutaties, taakstellingen en stelposten. Zonder deze correcties ontstaan de jaarlijks tekorten. En loopt het structurele tekort zelfs op door bijna 6 miljoen in 2030.

[01:09:34] Dat maakt deze begroting weliswaar boekkaartkundig sluitend, maar financieel zeer kwetsbaar. Het CDA vindt daarom dat financiële discipline geen keuze is, maar noodzaak. Daarbij constateren wij dat dit een beleidsarme begroting is. De financiële vertaling van het samenwerkingsakkoord volgt later. Het CDA zal het college houden aan de afspraak om die uitwerking in de eerste helft van 2027 aan de raad voor te leggen.

[01:10:01] Om dit kracht bij te zetten hebben wij als CDA een aantal moties aan de raad voorgelegd, waarover in de tweede termijn meer.

[01:10:09] Voorzitter, we moeten eerlijk zijn tegen onze bewoners. Niet alle wensen kunnen tegelijk worden uitgevoerd. Niet alleen vanwege geld, maar ook vanwege tekort aan uitvoeringscapaciteit. Als we niet voldoende mensen hebben, kunnen we de ambities niet uitvoeren. Het CDA heeft inderdaad gekeken naar de ontwikkeling van de lokale heffingen. Daaruit blijkt dat de financiële druk verder toeneemt.

[01:10:29] Op basis van onze berekeningen zal structureel ongeveer 2,5 miljoen aan dekking moeten worden gezocht binnen andere programma's. Om het huidige voorzieningsniveau op peil te houden. Dat betekent dat keuzes onvermijdelijk zijn. Voor ons geldt daarom een helder uitgangspunt. Eerst kijken naar besparing en efficiëntie voordat de rekening bij inwoners wordt ingelegd.

[01:10:52] Een dossier waar het CDA zich al langer zorgen over maat is het afvalbeleid. We zijn blij dat de coalitie geen systeem van betalen per zak of storting wil invoeren. Maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. De resultaten van afvalscheiding blijven achter en de afvalkosten blijven hoog en zullen structureel groeien. De controle aan de poort van de gemeentewerder is een goede eerste stap.

[01:11:12] Als blijkt dat bedrijfsafval en oneigenlijk gebruik een belangrijke oorzaak zijn, dan moet er ook daadwerkelijk op gehandhaafd gaan worden. Want uiteindelijk mogen onze inwoners niet opdraaien voor vervuiling waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn. Als we hier niks aan doen, zullen de kosten voor inwoners met 20 tot 25 procent gaan stijgen.

[01:11:32] Voorzitter, de woningnood blijft groot. Terwijl ondernemers behoefte hebben ruimte op de groei, juist daarom zijn de Langeweerde en de Janneweg en het bedrijventerrein in Purmen zo belangrijk. Deze projecten zijn nu schakelijk voor de toekomst van onze gemeente. Het CDA verwacht nu eindelijk daarom voortgang en zichtbare resultaten. Starten met bouwen in 2027 moet gebeuren om inwoners in 2029 te kunnen laten wonen.

[01:11:55] Voorzitter, niet alles draait om stenen, infrastructuur en financiën. Een sterke samenleving wordt uiteindelijk bepaald door hoe wij omgaan met mensen die kwetsbaar zijn. Daarom wil het CDA opnieuw aandacht vragen voor een onderwerp dat ons zeer aan het hart ligt. De realisatie van een kleinschalige hospicevoorziening in onze gemeente. Iedere inwoner verdient het om de laatste levensfase zo dicht mogelijk bij huis door te brengen.

[01:12:20] In een rustige omgeving en omringd door familie en vrienden. Iedere inwoner verdient het om de laatste levensfase zo dicht mogelijk bij huis door te brengen. Inwoners die hospicezorg nodig hebben, moeten daarvoor nu vaak uitwijken naar een hospice in een omliggende gemeente. Het initiatief om hierin verandering aan te brengen is inmiddels in ontwikkeling. Een werkgroep waarin verschillende disciplines en deskundigen zijn vertegenwoordigd, werkt aan de uitwerking van plannen.

[01:12:46] Er wordt onder meer gekeken naar mogelijke locaties, de organisatie en een financiële en praktische haalbaarheid. Het CDA wil het initiatief verder brengen en roept het college en de gemeenteraad op om het initiatief te ondersteunen. Tezamen met zorginstellingen, vrijwilligersorganisaties en andere maatschappelijke partners te verkennen welke stappen er nodig zijn om een hospice in Edaanvallenda mogelijk te maken.

[01:13:08] Een gemeenschap toont daar kracht immers niet alleen in tijden van voorspoed. Juist in moeilijke momenten kunnen we laten zien wie we werkelijk zijn.

[01:13:17] Het CDA maakt deze periode geen onderdeel uit van de coalitie. Dat betekent niet dat wij alleen van de zijlijn gaan roepen. We zullen kritisch zijn wanneer het nodig is en constructief meedenken waar het kan. Goede voorstellen willen we steunen, ongeacht van welke partij zij afkomstig zijn. Onze inwoners verwachten van ons dat wij problemen helpen oplossen.

[01:13:38] Tot slot, voorzitter. De komende vier jaar worden bepalend voor de toekomst van Edam-Vallendam. De opgaven zijn groot, de investeringen zijn fors en de financiële ruimte beperkt. Juist daarom vraagt deze periode om realisme, verantwoordelijkheid en daadkracht. Laten we onszelf niet beoordelen op plannen of woorden, maar op wat wij daadwerkelijk realiseren voor onze bewoners. Het CDA zal daar vanuit de oppositie constructief aan bijdragen.

[01:14:05] Niet omdat dat moet, maar omdat onze inwoners dat van ons mogen verwachten. Tot zover voorzitter. Dank u wel meneer Schokker voor uw betoog. Dan ga ik naar BVNL, de heer Jonk. Dank u wel voorzitter. En voor ik begin ook van onze kant dank aan het college en de ambtelijke organisatie voor de stortvloed aan vragen. Ga er maar aan staan grote klassen. Voorzitter, ik zal maar meteen met de deur in huis vallen.

[01:14:36] Eigenlijk heb ik best wel een enorme hekel aan deze dag. Niet vanwege de begroting zelf, nou ja, ook wel een beetje. Want cijfers zijn niet mijn favoriete hobby. En dan druk ik mezelf nog mild uit. Ik kan u daarom niet vertellen hoe blij ik met Roy ben. En voor de mensen die dat niet weten. Met Roy bedoel ik Roy van Dongen. Want hij is ons financieel geweten. En mijn persoonlijk steun en toeverlaat.

[01:15:01] Vier jaar terug heb ik een fanclip opgerucht voor Marisa. Maar voor Roy ben ik een life-size tatoeage op mijn rug aan het overwegen. Jammer genoeg kan hij er vandaag niet bij zijn. Dus ik sta er letterlijk alleen voor. Goed, het is niet anders. Maar voorzitter, ik ben nog niet begonnen en ik dwaal al af. Ik had het over het feit dat ik een hekel heb aan deze dag. Maar eigenlijk is het meer een hekel aan het feit wat we er ieder jaar van maken.

[01:15:26] Een soort motie-marathon. Het lijkt wel een Amerikaanse gameshow uit de jaren tachtig. Motie-madness. Een lawine aan moties in hoeveelheden waar Bonnie Blue ook moeite mee zou hebben om op één dag weg te werken. En door de jaren heen hebben we de meest uiteenlopende voorwerpen voorbij zien komen. Van kattentrapjes tot bloemperkjes tot openbare toiletten. En voorzitter, begrijp me goed, ik heb niks tegen katten.

[01:15:52] En na een dag als vandaag kan een openbaar toilet ongetwijfeld goed van pas komen. We hebben het hele jaar door raadsvergaderingen. Waarom moet dit allemaal vandaag? Alsof dit soort onderwerpen niet gewoon tijdens een reguliere raadsvergadering behandeld kunnen worden. Het is net alsof jullie bang zijn dat we deze dag niet vol gaan krijgen. Neem van mij aan, daar hoeven jullie absoluut niet bang voor te zijn.

[01:16:17] En laat ik duidelijk zijn, iedere fractie heeft recht om moties in te dienen. En er zitten dit keer zelfs voorstellen tussen die er wel thuis horen. Het CDA-forum vandaar wat mij betreft een positieve uitzondering omdat de ingediende moties daadwerkelijk over de financiële koers van onze gemeente gaan. Maar de shout-out van het jaar gaat naar de fractie van Forum voor Democratie.

[01:16:37] De reden is mij niet bekend, maar Forum dient vandaag geen moties in. En dat is een groot compliment waard. Chapeau. Net begonnen en ze snappen het al beter dan menig ander. Maar goed, na vorige week donderdag en ook na de afgelopen week ben ik eerlijk gezegd behoorlijk mochi moe. Mochi moe. Als je dat snel zegt klinkt het als een gerecht van E-Fusion. Maar dat terzijde. Ik heb inmiddels zo vaak constaterende dat gelezen dat ik er bijna geconstateerd van raak.

[01:17:08] Geconstypeerd of geopstypeerd. Kan ook. Voorzitter, dat klinkt ludiek, maar daar zit een serieuze gedachte achter. Deze dag is te belangrijk om te laten ondersneeuwen door alles wat we er nog even bij willen slepen. Want vandaag gaat het over gemeenschapsgeld. Over onze voorzieningen, investeringen en uiteindelijk de toekomst van onze inwoners. Al heeft deze begrotingsraad natuurlijk wel een bijzonder karakter, aangezien we een beleidsarme begroting behandelen.

[01:17:34] En dat is logisch, want dit college is pas in september geïnstalleerd. En voor de drie kijkers thuis, op dat moment was de voorbereiding van de begroting al vrijwel afgerond. De financiële uitwerking van het nieuwe samenwerkingsakkoord is hier nog niet in meegenomen. Dus wat vandaag voor ligt is in feite een voortzetting van het beleid en de financiële koers die we de afgelopen jaren met elkaar hebben opgezet.

[01:17:57] En wat ons betreft is daar logischerwijs helemaal niks mis mee. Want we hebben de afgelopen vier jaar ontzettend veel werk verzegd om onze gemeente verder te brengen. Het zou toch vreemd zijn als we bij de start van een nieuwe bestuursperiode alles weer te discussie stellen en opnieuw beginnen. Natuurlijk moeten nieuwe ambities hun plek krijgen, maar we moeten ook voortborduren

[01:18:17] en verder bouwen op wat er al ligt. De financiële vertaling van het nieuwe samenwerksakkoord verwachten we in het eerste kwartaal van 2027. Dat lijkt ons een verstandige aanpak. Laten we nieuwe plannen eerst goed doorrekenen voordat we toezeggingen doen die we misschien niet waar kunnen maken. Maar voorzitter, dat maakt de begroting die vandaag voor ligt niet minder belangrijk.

[01:18:37] Want ik hoorde het straks ook al, continuïteit is minstens zo belangrijk als ambitie. En om vooruit te komen moet je niet alleen weten waar je naartoe wilt, maar ook vasthouden aan wat je al hebt opgebouwd. Die kan zo op een tegeltje. Voorzitter, ik heb mijn algemene beschouwingen van de afgelopen jaren er nog eens bijgepakt. In 2023 sprak ik over ambitie, visie en samenwerking.

[01:19:00] In 2024 over blijven investeren, ook wanneer het financieel tegen zit. Allemaal nog actueel. Vorig jaar over verantwoordelijk lef, over de risico's van investeren, maar ook vooral over de risico's van niets doen. Want, ook dit heb ik al meerdere keren gezegd, niets doen is ook een keuze. En vaak de duurste van allemaal. En dat is eigenlijk nog steeds het principe en hoe BVNL naar de toekomst kijkt.

[01:19:26] Alleen, inmiddels zijn we een stap verder. Wat zeg ik? Meerdere stappen. Misschien wel sprongen. We hebben de afgelopen jaren gronden aangekocht, onderhandeld, onderzoeken uitgevoerd en kaders vastgesteld. Meneer Schilder. Allemaal noodzakelijk, maar voor onze inwoners vaak nauwelijks zichtbaar. Een vastgesteld ontwikkelkader is tenslotte nog geen woning. En van een stapel rapporten kun je geen woonwijk bouwen.

[01:19:52] Voor jongeren die nog altijd bij hun ouders wonen is dat verschil enorm groot. En voor senioren die graag kleiner willen wonen, zodat een gezin kan doorstromen net zo goed. Dus ja, we mogen waardering hebben voor wat er gebeurd is rond onder andere de Langeweren, de Purmer, de Amvo, de Julianeweg en andere ontwikkelingen. Maar daar moeten we niet in blijven hangen. De komende jaren moet de nadruk steeds meer verschuiven van voorbereiding naar uitvoering.

[01:20:18] En natuurlijk, bouwen is niet even een handtekening zetten en de dagen na een graafmachine bestellen. Er zijn procedures, belangen en afspraken met allerlei partijen en daar moeten we zorgvuldig mee omgaan. Maar zorgvuldigheid mag nooit een woord of een ander woord voor stilstand worden Voorzitter dan de financiële kant, mijn lievelings We hebben voor 2027 tot en met 2030 ieder jaar een positief begrotingssalto

[01:20:45] En dat mogen we best benoemen Want als we dan kijken naar andere gemeentes, dat is niet vanzelfsprekend Maar we moeten onszelf ook niets wijs maken Die positieve cijfers zijn mede afhankelijk van reserves, stelposten en taakstellingen Maar niet van scenario's En tegelijkertijd lopen onze financiële verplichtingen door de geplande investeringen langzaam op. En dat vraagt aandacht.

[01:21:08] We moeten kritisch blijven kijken naar wat we kunnen veroorloven en wat we aan toekomstige generaties doorgeven. Want wat heb je aan prachtige plannen als we over tien jaar niet meer kunnen betalen wat we vandaag beloven? Maar andersom, wat heb je aan een volle spaarrekening als onze kinderen onze gemeente moeten verlaten omdat hier geen plek meer voor ze is? En daar zit voor BVN al de balans.

[01:21:32] Durven investeren waar het nodig is, zuinig zijn waar het kan en iedere euro kunnen uitleggen. Want de euro is niet van deze gemeenteraad. Die euro is van onze inwoners en van onze ondernemers. Voorzitter, we staan aan het begin van een nieuwe bestuursperiode. Een periode waarin we verder kunnen bouwen op de fundamenten die samen met het CDA de afgelopen jaren zijn gelegd. En waarin we hopelijk steeds vaker de resultaten van dat voorbereidende werk gaan zien.

[01:22:03] Dan praat ik natuurlijk zeker even over woningbouw. Maar ook over zorg, verenigingen, veilige straten, goede bereikbaarheid en voorzieningen die onze dorpen leefbaar houden. Over een transparante gemeente die er is voor haar inwoners en niet andersom. En daar hebben we als raad zelf natuurlijk ook een verantwoordelijkheid in. Wij maken deel uit van de coalitie. Maar dat betekent niet dat wij alles wat het college doet automatisch maar fantastisch vinden.

[01:22:35] Kritisch blijven hoort bij ons werk. Er zit echter wel een verschil, een wereld van verschil, tussen kritisch zijn om iets beter te maken en kritisch zijn om vooral te laten zien dat je kritisch bent. Hint, hint. Het samenwerkingsakkoord roept ons op om vaker te kijken waar we elkaar kunnen vinden. Want een goed idee wordt niet slechter omdat het uit een andere politieke hoek komt.

[01:23:01] En we hoeven echt niet over alles eens te zijn. Sterker nog, dat gaat absoluut niet gebeuren. Kijk maar naar afgelopen donderdag. Samenwerken is niet hetzelfde als gelijk hebben of je zin krijgen. Maar uiteindelijk zitten we hier voor dezelfde mensen. Ik hoop dan ook dat we over vier jaar niet terugkijken op hoeveel moties we hebben ingediend, hoeveel vragen we hebben gesteld of hoeveel uren we hebben vergaderd.

[01:23:30] Ik hoop dat we dan kunnen zeggen dat er woningen zijn bijgekomen, dat plannen daadwerkelijk zijn uitgevoerd en dat onze gemeente financieel gezond en leefbaar is gebleven. Dat mensen hardop uitspreken dat ze graag in deze prachtige gemeente leven en wonen. Dat lijkt mij een veel mooiere erfenis. Dus laten we vandaag vooral doen waarvoor we hier zijn. Niet het record moties behandelen verbreken, maar richting geven aan de toekomst van onze gemeente.

[01:24:01] En als het dan toch een marathon wordt, dan hoop ik dat die openbare toiletten er klaar voor zijn. Voorzitter, dank u wel. Dank u wel meneer Jonk voor uw bijdrage. Ook ietsje langer, maar dat past binnen de tijd. En dan gaan we naar de heer Sietsema als laatste spreker voor de algemene beschouwing van D66. Het woord is aan u. Dank u voorzitter. Verbind en heers. D66 is een optimistische partij.

[01:24:29] En wij zullen ondanks alle in onze optiek gefunteerde kritiek op het samenwerkingsakkoord van de huidige coalitie de uitgestoken hand van coalitiepartijen en collegeen om tot samenwerking te komen dan ook zeker aannemen. We hebben namelijk de stellige overtuiging dat alleen door brede samenwerking deze gemeente echt vooruit komt. En D66 zal de uitnodiging die de heer Toeverdans heeft gedaan om met elkaar aan tafel te gaan ook zeker snel aannemen.

[01:25:08] We staan voor grote maatschappelijke problemen in een niet al te rooskleurig financieel klimaat. En de enige manier om deze problemen op te lossen is om in verbinding met elkaar deze uitdagingen aan te gaan. Problemen die zich niet beperken tot de speerpunten van deze coalitie. Maar gelukkig heeft D66 in het debat over de samenwerkingsovereenkomst openingen gezien en gehoord die mijn partij ruimte bieden om een aantal materiële en immateriële voorstellen

[01:25:42] in samenwerking te gaan ontwikkelen. ontwikkelen vanuit een visie wat voor gemeenschap wij over 20 jaar willen zijn. Verbind en heers. Dingen samen doen is iets waar deze gemeente goed in is, maar minder goed om dat te doen over de bekende bubbels heen. Dingen samen doen levert namelijk niet alleen een beter resultaat op, maar ook een duurzamer resultaat. En laten we elkaar eens recht in de ogen kijken, want de voorbeelden waarmee het misging in voorgaande bestuursperioden liggen voor het oprapen.

[01:26:22] De start van het traject Langeweren, parkeerbeleid, het afvalbeleid, de uitwerking van het onderwijshuisvestingsplan en recent de cultuur stoelendans. Allemaal voorbeelden waarbij doorpakken het aanvankelijk motto was, waar verspilling van veel tijd en middelen de boventoon heeft gevoerd. Efficiency is nooit hetzelfde als effectiviteit. Het neveneffect van samen optrekken is dat je niet alleen in een project investeert, maar dat je tegelijkertijd investeert in de samenleving die wij voor ogen hebben.

[01:27:04] Een weerbare samenleving. Een samenleving die bestaat uit vele individuen. Maar ook een samenleving die verbonden is door de wens voor vrijheid, solidariteit, welvaart en duurzaamheid. Verbind en heers. Voorzitter, ons voorstel is het ook om de samenwerking vorm te geven door uitdagingen steeds van twee kanten te bezien. Een paar voorbeelden. De president van de Nederlandse Bank waarschuwt niet voor niets dat vanuit economisch perspectief klimaatbeleid het enige juist is.

[01:27:44] Omdat externe weersomstandigheden hebben geleid tot een jaarlijkse schade wereldwijd van 384 miljard dollar. Als we dus niet alleen willen investeren om ons milieu te behouden, laten we het dan doen om onze levensstandaard te behouden. De commissaris van de Koningin Noord-Holland is een pleitbezorger voor investeren in culturele ontwikkeling. Niet alleen omdat hij zelf een begenadigd muzikus is, maar omdat het een voorwaarde

[01:28:16] is voor de ontwikkeling in een weerbare samenleving. Laten we voortmaken met de ontwikkeling van het gefaseerd uitrollen van een groenplan op basis van de bekende 3.30.300 regel. onze hele gemeente. Dat doen we niet alleen uit natuurherstel of biodiversiteit, maar ook om kwetsbare inwoners duurzaam te beschermen tegen extreme hitte. Het aanstellen van een ombudsman geeft inwoners die in onze gemeente in het gedrang komen bij de overheid een plek

[01:28:53] waar ze gehoord en gezien worden. En ja, dat kost geld. Maar dat bespaart de samenleving in kosten van eindeloze wovenzoeken of zelfs juridische procedures. Het opnemen van een leefbaarheidstoets en vooraf benoemen van de te hanteren participatietreden kost voorbereidingstijd van onze ambtenaren. Maar het bespaart tijd en geld tijdens een vervolgtroject. En voorzitter, als laatste voorbeeld laten we proactief op zoek gaan naar inwoners die

[01:29:31] onder de armoedegrens leven. Omdat we hiermee mogelijk veel grotere problemen kunnen voorkomen waardoor we in het scheeuw hogere uitgaven kunnen zien als preventieve investeringen in het welbevinden van deze groep en hogere kosten voorkomen. Omwille van de tijd laat ik het bij deze handrekeningen aan deze coalitie ten behoeve van de beoogde samenwerking. Een samenwerkingsbereidheid die wij bij alle voorstellen die in deze gemeenteraad zullen worden besproken voortdurend zullen toetsen.

[01:30:09] D66 heeft daarom principiële redenen voor gekozen om deze begrotingsraad over een beleidsarme begroting niet te gebruiken voor moties. Moties die soms helemaal niets met de begroting te maken hebben en soms vanuit een digitale lade lijken te zijn opgehaald.

[01:30:34] D66 wacht, als veel andere partijen, ook op de concrete uitwerking van het samenwerkingsakkoord. En daarom hebben wij deze werkwijze gekozen. Wij kiezen ervoor om de komende drie jaar de samenwerking op te zoeken met alle partijen in deze raad. En de gehele samenleving. En zullen dan met goed voorbereide voorstellen komen die recht doen aan onze idealen. En recht doen aan onze visie op de samenleving.

[01:31:05] Respectvol samenwerken vanuit de redelijkheid van het midden. Een praktische en vernieuwende aanpak voor inwoners en bedrijven. Wij laten iedereen vrij, maar niemand vallen. Een schone en veilige gemeente voor iedereen. verbindt en heerst. Dank u, voorzitter. Dank u wel, meneer Sietsema. U was de laatste fractie die sprak in deze algemene beschouwing, in deze ronde. We zijn redelijk mooi in de tijd,

[01:31:35] dus we hebben nu een kwartiertje pauze en dan komen we iets meer dan een kwartiertje en dan komen we weer terug voor de eerste termijn van de Raad waarin we een toelichting zullen krijgen op de moties. De vergadering is geschorst.

[01:50:53] Het is kwart over elf en dat betekent dat we nog steeds keurig op schema lopen. Ik wil vragen aan iedereen om weer te gaan zitten, want de vergadering is weer geopend na deze korte pauze en schorsing. En dat betekent dat we naar de tweede termijn al, maar dat we naar agenda punt 3 gaan. En dat is de eerste termijn van de gemeenteraad waarin we een toelichting en een indienen van de moties krijgen.

[01:51:27] Graag even stilte in de zaal. Want we zijn weer begonnen met onze vergadering. En we zijn bij agenda punt 3, wat ik zei. Even de spelregels. Wat we gaan doen is we gaan per fractie, en we beginnen bij de grootste fractie, die moties hebben aangekondigd, gaan we die fractie het woord geven. En u krijgt dan de gelegenheid om uw moties toe te lichten, in te dienen. Sommigen hebben dat voor een deel al wel gedaan in hun betoog.

[01:51:58] Dus ik denk ook niet dat we moeten herhalen. Dus ligt vooral de motie toe, de oproep toe die in de motie staat. En daarmee is die motie ook officieel ingediend en onderdeel van deze agenda. En ik wil ook voorstellen om als u bijvoorbeeld vier moties hebt, dat u die moties stuk voor stuk toelicht. Er is gelegenheid voor andere fracties of andere raadsleden om daar vragen over te stellen.

[01:52:24] Het is niet een debat in deze ronde. Het is de gelegenheid om verduidelijkende vragen te stellen over de moties. Het debat volgt in de tweede ronde omdat we ook met elkaar hebben afgesproken in het reglement van orde dat we in die eerste termijn niet intrumperen. Maar omdat het een bijzondere vergadering is, deze begrotingsraad, geeft wel de gelegenheid om vragen te stellen. Maar dat doen we dan aan het einde van de toelichting van de ingediende moties om het zo beheersbaar mogelijk te houden.

[01:52:52] En dat is ook naar aanleiding van hoe we dit vorig jaar hebben gedaan. Toen hebben we echt per fractie alle 21 moties en amendementen stuk voor stuk behandeld. Daar heeft u van gezegd, nou dat willen we eigenlijk niet meer op die manier, omdat we dat ook niet helemaal efficiënt vinden. Dus u bent ook niet verplicht om op iedere motie in te gaan. Het is wel mogelijk om bij de stemming altijd een stemverklaring te geven.

[01:53:13] Die mogelijkheid blijft altijd bestaan. We gaan naar de eerste fractie met een motie. Ik zie mogelijk dat ook anderen deze motie hebben ondertekend, maar ik heb hier staan de eerste ondertekenaar, VD80, voor het proces en spelregels voor een eerbetoon aan onze muzikale geschiedenis. Dan kijk ik even naar de heer Molenaar, die gaat het woord voeren over deze motie. Eén motie voor deze fractie.

[01:53:42] Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, toen wij deze motie bij onze coalitiepartijen presenteren, was de feedback eensgezind. We zijn het inhoudelijk eens met jullie, maar deze motie hoort niet thuis bij de begrotingsraad. Het is geen motie die de ene ambitie afspakt om een andere te verhogen. Het is geen motie die de begroting aanpakt. En voorzitter, ze hebben gelijk. Deze motie zou net zo goed een motie vreemd aan de orde kunnen zijn in november, in december of een willekeurige andere maand.

[01:54:15] Toch willen wij hem vandaag inbrengen. En wel om drie redenen. Tijd, snelheid en om een signaal af te geven. Laat ik beginnen met tijd. De muzikale geschiedenis is een ruim begrip... waarbij sommige iconen de magische grens van 80 levensjaren al hebben bereikt. Het zijn mensen van de dag. En daarom telt ook iedere dag voor het realiseren van dit eerbetonen. Dan doe ik niet op de iconische zanger van Brown Lake...

[01:54:44] maar op bijvoorbeeld de zanger van The Cats, Piet Veerman. Hoe mooi zou het zijn als vooral ook de oudere iconen bij leven en welzijn geëerd kunnen worden. Dat we als gemeenschap nogmaals zeggen wat hun muziek voor ons betekent en betekent heeft. Hoe hun stemgeluid mensen door zware tijden hebben begeleid en dat nog steeds doet. Wij zijn ervan overtuigd dat dit eerbetoon een zeer positieve impact heeft op zowel de iconen als onze gemeenschap.

[01:55:13] Maar dat dat vanwege natuurlijke reden, namelijk leeftijd, zo snel mogelijk moet gebeuren. Dan de tweede reden, snelheid. Uiteraard gaat die snelheid gepaard met een noodzaak uit leeftijd. Maar ook, omdat er net een nieuw college zit, er initiatieven vanuit de bevolking komen. En omdat er plannen in uitvoering zijn. Wij willen graag dat de bevolking zo veel mogelijk betrokken wordt met het uitvoeringsorgaan de gemeente.

[01:55:37] Maar wel dat er goede spelregels opgesteld worden waaraan het initiatief wordt getoetst. En als laatste het dubbele signaal wat we met deze motie willen afgeven. Allereerst naar de bevolking toe. In Edam-Volendam zijn meerdere mensen die de geschiedenis van Edam-Volendam een warm hart toedragen. Wij willen onder andere door deze motie hen blijven motiveren om mee te denken, om initiatieven in te dienen en om aan tafel te komen.

[01:56:02] Tegelijkertijd willen we een signaal afgeven naar het college. Neem de mensen met initiatieven mee in wat er nu op de achtergrond gebeurt, zodat de handen eventueel ineengeslagen kunnen worden. en zodat er een breed gedragen uitkomst ontstaat. Zo werd ik vorige week gebeld door een burger genaamd Aard Bijvoet, bij de meeste mensen wel bekend. Iemand die tijdens de verkiezingen openlijk kritisch was, wat uiteraard heel goed is,

[01:56:27] maar nu toch zijn telefoon pakte en mijn gegeven handreiking aannam. Hij had ideeën en wilde het deze keer volgens de regels doen. Hoewel ik achter de intentie van zijn idee sta, is het niet aan een politieke partij of een raadslid zoals ik om die te toetsen. Juist om achterkamertjespolitiek en om willekeur te voorkomen, moet een initiatief beoordeeld en getoest worden door ambtenaren.

[01:56:48] Daar heb ik Aardhan ook naar verwezen. Tegelijkertijd werd ik wel getriggerd door het gesprek, omdat eigenlijk niet helemaal duidelijk is aan welke regels een dergelijke eerbetoon zou moeten voldoen. Daarom hebben mijn collega Alize-Marie Kers, die veel werk heeft verricht voor deze motie, en ik ons hart gemaakt voor de inhoud van deze motie die jullie hebben kunnen lezen. Wij willen ons als raad uitspreken dat er een herkenbaar, blijvend en tastbaar slash fysiek eerbetoon aan onze muzikale geschiedenis in de openbare ruimte komt.

[01:57:16] Bijvoorbeeld in de vorm van een walk of fame. Wij willen het college verzoeken om zich proactief en faciliterend op te stellen tegenover initiatiefnemers die zich melden. En hen actief te ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van voorstellen. Ook willen wij, juist om willekeur te voorkomen, dat er een zorgvuldig proces opgesteld wordt met heldere spelregels voor de totstandkoming van dit eerbetoon en dat er onderzocht wordt of er externe financieringsmogelijkheden zijn zoals de regio Diel-Waterland, cultuurfonds en bijvoorbeeld sponsoring.

[01:57:49] En tot slot willen we ambtelijk nalaten gaan hoe dit eerbetoon zich verhoudt tot en past bij de mogelijke ambitie om een toekomstige muziekwijk in de lange wereld te realiseren. We hopen dat de andere partijen hetzelfde signaal af willen geven naar het college, maar vooral ook naar de betrokken inwoners van onze gemeente. Zodat we eren wie eren toekomt. Dank u. Dank u wel meneer Molenaar.

[01:58:14] Daarmee is dit motie 8.5c op onze algemene agenda. Maar u heeft deze nu als eerste toegelicht en ingediend. En wat ik aangaf, het is geen debat, maar er is wel ruimte voor een verduidelijkende vraag vanuit andere fracties. Dus we kijken even rond of die behoefte er is. De motie wordt mede ingediend door ons belang, Volendam 80, BVNL en de VVD. Andere fracties die behoefte hebben om hier de beantwoording van het collegegaat nog te komen.

[01:58:46] De heer De Boer, u wilt een vraag stellen? Nee, geen vraag. Maar als mede-indediener hadden we ook wat voorbereid om... Ik weet niet of dat de bedoeling is. Dat mag, uiteraard. Ja. Oké. De motie eerbetoon aan ons muzikale verleden is een koren op de molen van ons belang. Sterker nog, onze partij was ook voornemens een soortgelijke motie in te dienen binnen afzienbare tijd. Onze collega's van Volant Tachtig hebben het werk voor ons gedaan.

[01:59:14] En daar is wat ons betreft een complete, maar ook nodige motie uitgekomen. We dienen deze met alle liefde mee in. Nodig, zeggen we, omdat het eigenlijk bijzonder is dat er nog geen tastbaar en zichtbaar eerbetoon is voor de bands en muzikanten die ons op muzikaal gebied op de kaart hebben gezet in Nederland en ver daarbuiten. Dit is niet de schuld van het huidige college en de gemeenteraad, maar het is wel de nobele taak van dit college en de gemeenteraad om daar verandering in te brengen, vindt ons belangrijk.

[01:59:46] Nodig zeg ik ook omdat de bandleden van de grondleggers van de Palingshout en dan doe ik op de Kets en de BZN niet de jongste meer zijn zoals meneer Mona ook al aangaf. Het lijkt wel of we maandag... Hierover gehad, he meneer Van Halenaar. Sommige leden zijn zelfs ernstig ziek. Hoe mooi zou het zijn als de heren die zoveel voor het dorp en de gemeente betekend hebben, wij leven nog een eerbetoon voor hun verdiensten mogen zien of zelfs onthullen.

[02:00:25] Ons belang roept de betrokken wethouders dan ook op om in deze geen afwachtende houding in te nemen, maar zelf de initiatiefnemers te benaderen. Bel ze op, adviseer ze, sta ze bij, we hebben niet zoveel tijd. Ons belang is in zijn nopjes met deze motie en hoopt op veel steun vanuit de raad. Naast dat het eerbetoon meer dan verdiend is voor de Bense muzikanten, is het een hele mooie commerciële aanvulling voor het havengebied.

[02:00:51] We zullen goed moeten nadenken op welke manier we de uitvoering van deze motie in willen geven. Ons belang denkt graag mee. Remember the good times. Dank je wel. Dank u wel. Dan ga ik naar de tweede fractie die moties heeft om in te dienen. Voorzitter, mag ik ook nog iets... U wilt een vraag stellen. Nou, niet een vraag stellen, maar ook nog even reageren op de motie van volledaan 80.

[02:01:14] Ja, er is gelegenheid om straks in de tweede ronde uitgebreid met elkaar het debat daarover te voeren. Nu is er gelegenheid om een verduidelijkende vraag te stellen. Oké, prima, dank u. Dus de gelegenheid komt absoluut nog om met elkaar het gesprek daarover aan te gaan. Maar we hebben nu de gelegenheid om, als die vragen er zijn, nog een verduidelijkende vraag te stellen. Ik ga naar Zevenangs Belang. Kom bij u hoor, meneer Koek, één moment.

[02:01:41] Want u heeft vier moties aangekondigd die u nu gaat indienen. Dat is... U heeft een vraag. U heeft een vraag aan de indiener van... Ja, u bent ook de tweede fractie met motie, dus vandaar dat ik dacht, u gaat hem nu indienen. U heeft een verduidelijkende vraag. Het woord is aan u.

[02:02:03] Ja, voorzitter, dank u wel. Mijn vraag is eigenlijk, is deze voor de bühne? Omdat hij al in het samenwerkingsakkoord staat, op pagina 35. Op de begroting, excuse. En laten we dan geen namen van personen doen wat het verleden ons leert. Instrumentnamen zou hier wel een suggestie zijn. Dat klinkt zevenlangsbelang wel als muziek in de oren. En de financiering, dat kan niet. Dit is voor beter wonen, werken en leren.

[02:02:35] Hoe ziet Volendam 80 de financiering van de regio-deal? Dus eigenlijk twee verduidelijkende vragen. De financiering in relatie tot de regio-deal. En of de motie niet al in uitwerking is omdat die in een akkoord staat. Dat vat ik even samen. Twee vragen aan de heer Molenaar.

[02:02:57] Dank u wel, voorzitter. Antwoord op de eerste vraag. In het samenwerkingsakkoord staat dat we deze ambitie hebben. Het is ook een samenleving in het samenwerkingsakkoord. En dit is meer een uitwerking van een deel van die ambitie. Dus is die in onze optiek voor de bühne? Nee. Ik denk dat we je best wel een zet in de juiste richting geven. Om het op deze manier ook concreet en tastbaar te maken.

[02:03:19] Voor zowel het college als de inwoners. En de tweede vraag, we roepen op om te kijken of het kan. En dan hoor ik graag van het college wat daarin de mogelijkheden zijn over de financiering. Dank u wel meneer Molenaar. Er is geen ruimte voor debat, dus we gaan nu verder. Nee, we gaan echt verder. Ik heb u gevraagd of u een verduidelijkende vraag had. Dat had u niet. Ja, dat wilde ik eigenlijk ook doen.

[02:03:46] En dan geeft u meneer Koek wel de mogelijkheid, maar niet. U wilt nog een verduidelijkende... Oké, maar dan spreken we nu af. Ik maak een ronde. Wie heeft er een verduidelijkende vraag? En dan vraag ik wie zich meldt. En anders gaan we reageren op reacties. En dan wordt het toch een soort debat, meneer Belman. Maar voor nu, omdat het de eerste ronde is, doen we het. Geven we u die gelegenheid voor een verduidelijkende vraag.

[02:04:06] Ook heel kort hoor. Want ik zal de rest even zachterwege laten. Maar om wat over de financiën hebben. En meneer Molenaar eigenlijk zegt, het college... Kijk, in principe willen wij gewoon weten wat de mogelijkheden zijn. En wat het kost. Gewoon dat we horen van het kost 100.000 euro. Nou prima. Geef ons dan even de duidelijkheid dat het 100.000 euro kost. Ja? Dank u. Dank u wel.

[02:04:30] Dus de vraag aan de fractie van 180. Is er al meer duidelijkheid bij u over wat het mogelijk gaat kosten?

[02:04:40] Voorzitter. Dank u wel. Nou ja. Ik denk dat als je de eerste oproep leest. Daar staat zich proactief en faciliterend op te stellen tegenover initiatiefnemers. Dus er moet nog een initiatief komen. Dus hoe moet ik nou weten wat de initiatief gaat kosten als het initiatief nog moet komen? Dank u voorzitter. Dank u wel. Dat is onderdeel van de motie om dat uit te zoeken. We gaan naar de volgende indiener van moties.

[02:05:04] Dat is C van C Belang. U heeft vier moties aangekondigd. Uitbreiding, subsidieregeling, isolatiemaatregelen, investeren in meer bomen en vergroening van de openbare ruimte, openbare toiletten en permanente drinkwatertappunten. En de vierde is verkeersveiligheid, Lindorpen en Polderwegen. U krijgt de gelegenheid om die vier moties nu in te dienen en toe te lichten. En als u dat gedaan heeft, dan krijgen andere fracties de gelegenheid om daar een verduidelijkende vraag of vraag over te stellen.

[02:05:31] Het woord is dan mevrouw Boer van Zeevangsbelang. Ja, ik wil beginnen met de uitbereidingssubsidieregeling van de isolatiemaatregelen. Voorzitter, korter aanvulling op deze motie. Verduurzamen begint niet bij ingewikkelde plannen, maar bij simpelweg goed isoleren. Helaas dreigt een groot deel van onze inwoners bij de nieuwe isolatieregeling buiten de boot te vallen door de gehanteerde WOZ-grens.

[02:05:57] In Edam-Volenland ligt de gemiddelde WOZ-waarde van een woning zo'n 40.000 euro hoger dan het landelijk gemiddelde. Maar een hoge WOZ-waarde door een krappe woningmarkt betekent absoluut niet dat mensen automatisch een gevulde beurs hebben. Een hoge stenen vermogen zegt niks over de maandelijkse financiële draagkracht. Het kan niet zo zijn dat inwoners die in hun verouderde tochtige woning willen aanpakken met lege handen staan, enkel omdat hun huis toevallig in Edam-Volendam staat.

[02:06:29] Met deze motie vragen wij 250.000 euro vrij te maken uit de begroting van 2027 om die grens te verruimen. Zo zorgen we dat de isolatiesubsidie van 1550 euro daadwerkelijk terechtkomt bij de huishoudens die de steun hard nodig hebben om hun energielasten te verlagen. Wij roepen de Raad om op deze motie te steunen en verduurzamen voor meer inwoners eerlijk en haalbaar te maken. Dank u wel.

[02:06:58] Jawel, en daarmee heeft u motie uitbreiding subsidieregelingen, isolatiemaatregelen 8.3D op de agenda toegevoegd. Investeren in meer bomen 8.4A. Openbare toiletten is 8.4B. En verkeersveiligheid Lintdorpen is 8.4C. Zo staan ze in volgorde op de agenda van de Raad. En ik kijk rond of we na deze toelichting indienen behoefte is aan een verduidelijkende vraag. Vanuit fracties over deze motie.

[02:07:26] Ik zie dat de heer Visser. Ik maak eerst even op meneer Visser wie er vragen hebben. Volendam 80 is dat.

[02:07:35] Mag ik een vraag stellen? Wij hebben nu één motie voorgelicht. Krijgen we ook nog de kans om de andere moties voor te lichten? Ik dacht dat u alle moties al had ingediend. Maar het is de bedoeling dat u alle moties tegelijk indient. En mag dat ook een ander lid van de vranc's zijn? Absoluut. Dan gaat mijn collega... Ja, alle vierde moties. Excuus. Hartelijke dank voorzitter. Motie investeren in meer bomen en vergroening van de openbare ruimte.

[02:08:08] Voorzitter, wij leven in feite in een groene gemeente, maar schijn bedriegt. Naast het groene landschap heeft onze verstedelijking te maken met veel verouderde bomen. Om de kastanjebomen langs de vesting in Edam als voorbeeld te nemen. De verouderde heb ik het dan over. Een trieste aanblik, al zeg ik het zelf en zeker ook gevaarlijk bij storm, die helaas meer lijken toe dan af te nemen.

[02:08:37] Zou ook onze zomers die de afgelopen jaren steeds meer op een mediterraans klimaat beginnen te lijken. In de kernen van Volendam, Edam en Oosthuizen willen we dan ook aandacht vragen voor extra bomen voor het vergroenen van onze gemeente. Dit brengt extra schaduw met zich mee en zorgt ervoor dat de pleinen en hofjes het aangenamer maken bij extremer aanhoudende temperaturen. Om deze te kunnen ondervangen ligt voor ons als raad deze motie.

[02:09:09] Zeevangsbelang merkt op dat er nu geen geld in de begroting aanwezig is voor extra groen. Dit is een wettelijke opgave. Vandaar dat wij vragen om een startkapitaal. Tot zover deze motie. Dank u wel meneer Koek. Dan ga ik naar de volgende. Ja dat is dan motie 8-4-A. De volgende openbare toiletten denk ik. Ja. Dank u wel voorzitter. Wie als gast in onze gemeente komt. En wij zijn een drukbezochte met maar liefst 3,4 miljoen turisten per jaar.

[02:09:44] Is het toch bijzonder te noemen dat wij maar zeer beperkte locaties beschikken. over zeer beperkte locaties beschikken als het om toegankelijke openbare sanitaire voorzieningen gaat. Daarom komen wij met deze motie. Want de nood is hoog. Voorzitter, het is toch eigenlijk beschamend, gezondheid, om te zien dat zij moeten uitwijken naar het centrum of de grote kerk om hun behoefte te doen.

[02:10:13] En de horecagelegenheid binnen te stappen. De trieste krul in Edam ten spijt. Dit is toch echt verleden tijd. Zo is het ook slecht gesteld met permanente drinkwaterpunten. Op een enkele naa in Edam en Volendam zou dit ook een logische gastvrije stap zijn. Allemaal voor onze kinderen. Gemeenten spelen een belangrijke rol in het terugdringen van het tekort aan openbare, toegankelijke en schone toiletten.

[02:10:52] Neem de regie als gemeente en los gezamenlijk het tekort aan toiletten op. Zo valt er te lezen op de website van hogernood.nl Zoek hem eens op. Wie de app download ziet in een oogwenk één beschikbaar toilet.

[02:11:13] In Edam is dat er ook maar één. Bij het VVV-kantoor Stadhuis. En deze is niet toegankelijk voor een rolstoel. In Volendam zijn er maar liefst negen. Daarvan zijn er drie toegankelijk voor een rolstoel en twee plaatsen waar je ook nog je baby kan verschonen. In de zeevang is er nagenoeg geen. Graag stellen we dan ook voor een onderzoek te doen naar de meest geschikte locaties hiervoor.

[02:11:39] Zo ook voor eventuele samenwerking en of investeerders. Voorzitter, laten we er geen doekjes omwinden dat dit anno 2026 geen schoonheidsprijs wint. Want willen we echt een gastvrije gemeente zijn, dan graag een waar we ook in andermans behoeften voor zien. Van een toegankelijk schoon toilet en drinkwater. Dat was mijn tweede motie. Ah, motie 8.4b is dat. Ja, is daarmee toegevoegd.

[02:12:09] Dan de laatste motie. Verkeersveiligheid, Lindorpen en Polderwegen. Voorzitter. Iemand verliezen aan een verkeersongeval is een van de ergste nachtmerries die werkelijkheid worden. Zo heb ik in mijn tienerjaren zelf moeten ondervinden. En ik weet zeker dat hier in de raad collega's zijn die hierover kunnen meepraten. Graag uw aandacht voor deze motie. Hoe los je iets op wat erin sluipt?

[02:12:45] Want je kent de weg op je duimpje. Oh, dat rode autootje is van de buurvrouw. Die slaat straks links af. Ik schakel even door. En zo is de fout snel gemaakt. Het zijn veelal eigen inwoners die dat denken.

[02:13:03] Snel nog even en dan ben ik thuis. Of toch nog even snel boodschappen doen. Als we allemaal afremmende maatregelen maken. Bijvoorbeeld verkeersheuvels en wegversmallingen. In de kerkersmallingen gaat dit vaak niet ten goede van de doorstroom en heeft een averechtseffect. Irritaties ten spijt. Nee, we willen een ommezwaai in gedrag.

[02:13:27] Vandaar dat zeevangsbelang pleit voor de smileys. Deze structureel in de Linkdorpen en Polderwegen aan te brengen en daar onderling te verdelen. Want daar laten we deze vriendelijke reminders hier weten of je te hard rijdt of niet. En dat het werkt is bewezen. Wij hopen dan ook van harte op een raadbedesteun voor deze motie. Voorzitter, dank u wel. Dank u wel. Meneer Koek, daarmee is dat de laatste motie die u induint, dat is motie 8.4.c.

[02:14:01] Verkeersveiligheid Lindorpen en Polderwegen. Ik kijk even rond of er een verduidelijkende vraag is over de ingediende moties. Ik zag in ieder geval al dat de heer Visser een vraag had en de heer Pijlman. En ik zie ook de heer Doeverdans, mevrouw Holt en de heer Schilder, VVD. Dat is hem dan. Dan ga ik in eerste instantie naar de heer Visser, Volendam 80. Verduidelijkende vragen, geen debat.

[02:14:35] Dank u voorzitter. Ja, ik heb één vraag en dat gaat over de subsidie van de isolatiemaatregelen. Want de motie is eigenlijk achterhaald. Deze week is de WOZ-waarde namelijk verhoogd door onze gemeente met 477.000. En u heeft het over 429.300.

[02:14:58] Weet u dat? Dat was mijn vraag. Dan ga ik naar de heer Pellman. Aanscherp van meneer Visser, maar niet van groot belang. Wat wel van belang kan zijn is dat de motie haalt 250.000 euro uit het saldo van 2027. Dat is 20% van het saldo dat naar ons oordeel niet stevig is. Er is een inkomenstoets. Er is geen inkomenstoets. Dus het geld kan ook naar eigenaren die het niet nodig hebben gaan.

[02:15:31] wat is het idee bij jullie eigenlijk om dat voor te zijn? Dank u. Meneer Pijlman, de heer Doevedans Ja voorzitter, dank u wel bedankt voor het indienen van de moties drie herkenbare moties trouwens die heb ik eerder gezien volgens mij ik heb een vraag over de motie over Groenplan daar wordt om een bedrag gevraagd ik zit even tussen denken waar is de dekking hierin? Dan ga ik naar de heer Schilder van de VVD.

[02:16:09] Ja, ik heb ook toevallig in de pauze hadden we het ook over de energie en over de subsidieregelingen. En ik ben daar persoonlijk toevallig ook mee bezig. En dan heb ik ook op de gemeentesite gekeken voor die subsidieregelingen. Maar zoals altijd krijg ik weer dienst. Dus dat hou ik nog wel even van mijn magie omhoog.

[02:16:34] Persoonlijke ervaring hier gedeeld. geen echte vraag maar meer een opmerking zullen we maar zeggen dan gaan we tot slot naar mevrouw Holt van Pro ja, dank voorzitter het gaat over de verkeersveiligheid in Lindorp en Polderwegen u geeft aan dat de werking is bewezen ik heb alleen opgezocht onderzoek laten zien dat het effect van de Smiley's na drie tot vijf weken verdwijnt door gewenning

[02:17:01] en een echte hardrijder er niet voor afremt dus ik vroeg mij af of bent u niet bang dat we hiermee kiezen voor een tijdelijk labmiddel in plaats van een structurele veiligheid die echt nodig is? En ik vroeg mij af of het college antwoord kon geven. Kan het ook in dit geval? Het college zal straks na deze ronde antwoorden. Mag ik dan nu een vraag stellen aan het college? Nou, het is eigenlijk nu in eerste instantie de vraag aan...

[02:17:24] Dan hou ik je niet er zelf.

[02:17:30] Vragen genoteerd of de motie over isolatie, of die niet achterhaald is, werd gevraagd. Over de inkomenstoets en een over het groenplan. Dat ging over de dekking en een over de wegen. Dat gaat over het lange termijn effect. Begin bij mevrouw Boer.

[02:17:51] Ter reactie op de heer Visser. Nee, dat wist ik niet. Maar dankjewel bij deze. Nu weet ik het wel. En reactie op de heer Pijlman. Dit is moeilijk te toetsen. Want vanwege privacy kunnen we niet zien wat iedereen verdient. Dus dan op basis daarvan kan je het niet bepalen. Dank u wel. Dank u wel. Dan meneer Koek. Dank u wel, voorzitter. Dank, heer Doefendans, voor uw vraag. Waar is die dekking?

[02:18:23] Wij zouden graag een kapitaalvoorschot willen vragen om te kunnen beginnen.

[02:18:33] Dan was er ook nog een vraag over de smileys en het lange termijn. Over de verkeersveiligheid. Wij moeten ze kunnen verplaatsen. Dus we blijven niet op een vaste plek. En het gaat hier eigenlijk om het terugdringen van het gedrag. Dat kunnen we meten.

[02:18:53] Dank u wel. Dan hebben we deze vier moties van Zeevangs Belang ingediend. En dan gaan we naar de volgende fractie. En dat is de fractie van Pro. U heeft vier moties aangekondigd. De eerste die ik hier heb genoteerd is ambtelijke capaciteit woningbouw en inzet realisatiestimulans, structurele aanpak energiearmoede, uitzondering begrotingsprincipes sociaal domein en de vierde is inzicht in onzekere financiële posten.

[02:19:21] Het woord is aan u om de moties in te dienen. Het hoeft niet precies op deze volgorde, maar als u wel even goed aangeeft welke motie het betreft. De laatste zal de eerste zijn, dus ik begin met de laatste. Inzicht in financiële onzekere posten. Op papier ligt er voor volgend jaar een keurige financiële koers. Alles sluit, dus je zou denken, we kunnen met een geurst hart uitvaren.

[02:19:39] Maar voorzitter, laten we wel wezen, waar we vroeger in de mist voeren, navigeren we nu in het donker op de sterren. Dat is wel beter, maar het is niet zoals we het graag zien. We boeken namelijk taakstellingen en bezuinigingen in, waarvan we de haven nog helemaal niet in zicht hebben. En we vullen de gaten in onze vaste terugkerende lasten op met geld uit reserves. Voorzitter, dat gaat een tijdje goed.

[02:20:00] Totdat de reserves op zijn en om maar in het maritieme thema te blijven, we plotseling stil liggen op open zee. Pro wil simpelweg goed kunnen zien waar de ondieptes liggen, zodat we op tijd de koers kunnen bijsturen. En daar hebben we fatsoenlijke instrumenten voor nodig. En daarom dient Pro deze motie in. Wat we van het college vragen is een herkenbaar overzicht dat het zicht helder maakt.

[02:20:24] Een overzicht dat direct laat zien welke besparingen nog onzeker zijn en wat het plan B is als het misdreigt te lopen. Spannend financieel weer overbrug je alleen als je samen scherp op de uitkijk staat. En we zijn ervan overtuigd dat onze motie daartoe bijdraagt. Dank u wel. En ik geef graag het woord aan... Motie 8-6-D op onze agenda. Dan het woord naar de heer Tol. Dank u wel voorzitter. Ik ben op een of andere manier mijn koffie kwijtgeraakt.

[02:20:53] Maar na de heer Schilder ben ik weer helemaal wakker. De motie, we beginnen met... Dank u wel. We beginnen met de motie structurele aanpak energiearmoede. Door de hoge gasprijzen krijgen meer huishoudens te maken met energiearmoede. Met name mensen met een kleine portemonnee die wonen in Tochtig Huis. Ik zei het net al, in 2025 kregen 247 huishoudens uit onze gemeente Hulp uit het noodfonds Energie.

[02:21:20] Het aantal huishoudens met energieanmoede ligt in werkelijkheid hoger, want niet iedereen weet de weg naar het noodfonds te vinden. Daarnaast bestaat de zogeheten verborgen energieanmoede. Dat zijn mensen die preventief de verwarming uitzetten en daardoor geen recht hebben op steun uit het noodfonds en niet bij de gemeente in beeld komen. Het college komt in 2027 met een nieuwe aanpak Energieanmoede.

[02:21:45] Onze moties geven een aantal kaders mee voor de nieuwe aanpak. Wij willen dat de aanpak meerjarig is, zich ook richt op verbogen Energieanmoede, dat samengewerkt wordt met de woningcoöperaties en de structureel budget beschikbaar is. Ook vinden wij het belangrijk dat de aanpak uitgaat van de aanmaatregelen die de energierekening blijvend verlaagd. Dit zijn volgens Pro Rand voorwaarden voor een succesvolle en effectieve bestrijding van energieanmoeder.

[02:22:13] Geen losse en tijdelijke projecten meer, maar één integrale aanpak. Budget kan wat ons betreft uit de budgetten voor duurzaamheid komen. Als er maar structureer geld is, waardoor er niet steeds losse projecten worden opgetuigd. Dan de volgende. Uitvondering, begrotingsprincipe, sociaal domein. In de samenwerkingsakkoord staat op pagina 11. Alle programma's binnen de begroting werken met meerjaarlijke uitgavenplafonds, waarbij tegenvallers primair binnen de eigen programma's worden opgevangen.

[02:22:45] Ik zei het al in mijn algemene beschouwingen. De effecten van het doorvoeren van dit principe op het sociaal domein zijn rampzalig. Omdat de kosten voor WMO en jeugdzoek elk jaar hoger uitvallen, zou dit leiden tot de afschaling van alle andere voorzieningen en programma's binnen het sociaal domein. Dat gebeurt niet in één jaar tijd, maar daar gaat een stukje bij bezig. De begrotingsruimte voor bijvoorbeeld kunst en cultuur in Your Talent wordt dan langzaam opgegeten door de kosten van WMO en jeugdzorg.

[02:23:15] Dit betekent ook dat veel andere ambities voor het sociaal domein-uitzaamwerkingsakkoord niet haalbaar zijn. Het is lastig te investeren in Your Talent zonder geld voor Your Talent. Pro vermoedt dat de formerende partijen dit niet helemaal scherp hebben gehad. Wat de consequenties zijn van dit principe voor het social domein. Laten we daarom vandaag deze fout repareren door deze motie aan te nemen.

[02:23:40] Zodat onze inwoners en onze maatschappelijke partners weten dat dit niet tot enorme bezuinigingen leidt. Puur omdat dat nu eenmaal ooit op papier is gezet. En dat de laatste, ambtelijke capaciteit en realisatiestimulans. Woningbouw is een van de grootste prioriteiten van elke partij. Maar helaas is de praktijk ingewikkelder. Woningbouwprojecten lopen vaak verdraging op. Een van de redenen is beperkte ambtelijke capaciteit bij gemeenten.

[02:24:09] Edam-Volendam heeft veel groter projecten. We waren daarom niet verbaasd dat de wethouder voor de zomer aangapt dat capaciteit een knelpunt is. En dat het college prioriteiten in bouwplannen aanbrengt. Maar we vinden wel dat de gemeenteraad hier iets moet van kunnen vinden. Probeel inzichtelijk hebben waar de knelpunten zitten in de beschikbaar capaciteit en voorstellen van een college hoe we dit kunnen oplossen.

[02:24:36] En ook willen we inzicht in en sturing op de prioriteit. Onze motie roept ook op om het geld van de realisatiestimulants daadwerkelijk in te zetten voor woningbouw en met een plan te komen. Nu wordt dat geld in de reservegrond-exploitatie gestort om risico's af te deken van onder andere de permen. Zo draagt het niet bij aan waar het eigenlijk voor bedoeld is, het mogelijk maken van betaalbare woningbouw.

[02:25:03] Dan nog even een korte reactie op de motie van Zeepangst Belang. De motie over bomen hebben wij mede ingediend. Er is al jarenlang te weinig budget voor bomen en andere groen en die effecten zijn inderdaad te zien in onze gemeente. Het lijkt wel alsof de gemeente steeds grijzer wordt in plaats van groenen. Vorig jaar hadden wij eenzelfde amendement voor incidenteel geld voor groen.

[02:25:27] Toen werd gezegd, nee, wacht nog maar even. Het groenplan komt er echt over een paar maanden aan. Nu is het er nog steeds niet. Tegen overbrugging is dit geld een goed idee. Zodat er snel meer nieuwe bomen geplant kunnen worden. Over de isolatiesubsidie. Wij snappen de problemen met de WSZ-waarden. Maar wij zien in de eerste plaats liever een hoger subsidiebedrag naar ophoging van de grens.

[02:25:54] Dus deze motie kunnen we vooralsnog niet steunen. Dan had ik nog een vraag aan het CDA, maar die komt zo meteen. Dan verzoek ik u voorzitter om het woord te geven aan mevrouw Van Echt. Dank u. Ja, en ik zal eerst even opnoemen welke moties u dan heeft ingediend. U heeft de motie structurele aanpak energie motie ingediend. Die is 8.3.E op de agenda. U heeft ook de motie uitzondering, begrotingsprincipe, sociaal bemijn ingediend.

[02:26:22] Dat is 8.5.D. En u heeft de motie ambtelijke capaciteit, woningbouw en inzetrealisatiestimulans ingediend. En dat is 8.3.F. Maar dat zijn alle moties van uw partij, toch, die ik hier heb genoteerd. Of wordt er nog een motie toegelicht door mevrouw Van Eck? Nee. Wij steunen ook de motie van Cefangs Belang over de openbare toiletten. Mede-indiener. Mede-indiener. Dan is het woord aan u.

[02:26:50] Juist, oké. Voorzitter, PRO ondersteunt de motie 8.4b van Cefangs Belang over de openbare toiletten en drinkwaterpunten. Omdat wij het net als Cefangs Belang belangrijk vinden dat we een gastvrije en toegankelijke gemeente zijn. We raad dan zulke basale voorzieningen niet hoort te ontbreken. Iedereen is erbij gebaat. Bezoekers, ondernemers en bewoners. Minder overlast voor iedereen.

[02:27:12] Dank u. Dank u wel. Want ik kijk even mee hier. Ja, u bent ook mede-indiener van deze motie. Want ik geef inderdaad wel de ruimte om te reageren als mede-indiener. Maar we hebben straks nog een ronde om inhoudelijk op de moties te reageren. Dan, ik ga nu opmaken wie de vragen over deze moties willen stellen. U hoeft niet bang te zijn, want ik kom echt wel bij u. En ik ga even noteren hier bij Pro.

[02:27:40] Ik heb in ieder geval de heer LeV, de heer Schilde van LeV genoteerd. Ik zie de heer Veerman van VD80.

[02:27:51] Doeverdans.

[02:27:54] Wie hebben we nog meer? De heer Dijksoorn, Ceevangs Belang.

[02:28:00] Vier vragenstellers in deze ronde. Dan gaan we in eerste instantie naar de heer Schilde voor een verduidelijkende vraag.

[02:28:08] Dank u voorzitter. Ik heb twee hele korte vragen aan meneer Tol van GroenLink van Pro. De eerste is de energiearmoede. De eerste drie punten kunnen wij wel volgen van uw motie. Maar punt 4 vraagt structureel budget. Zonder bedrag en zonder dekking. U kunt er daar iets verder over vertellen. En dan heeft u bij de motie Sociaal Domein het over betaalbare woningbouw. Wat is volgens u betaalbare woningbouw?

[02:28:34] Dank u. Dank u wel, meneer Schilder. Dan ga ik naar de heer Veerman van Volendam 80. Ja, dank voorzitter. Ik zal beginnen bij de motie Onzekere Financiële Posten. in principe een goede motie met goede elementen en ik heb een aantal technische vragen maar die zal ik voor de tweede termijn bewaren met name ten aanzien van de wethouder mijn enige vraag is eigenlijk waarom wordt deze nou in hemelsnaam zo laat ingeleverd

[02:29:01] want het is echt hele beperkte tijd om deze toch wel grote motie door te nemen dus ja dat is eigenlijk mijn vraag waarom nou om twee voor twaalf die nog eventjes de ruimte ingooien Dan over de motie van het begrotingsprincipe is mijn vraag aan Pro, loopt dit nou niet een beetje op de zaken vooruit? Ten aanzien van energiearmoede mis ik, net als de heer Schilder van L.E.V., de financiële onderbouwing.

[02:29:31] Er wordt om budget gevraagd, maar de motie laat eigenlijk open waar we dat budget vandaan halen. En ik snap dat er dan waarschijnlijk straks wordt gezegd, ja dat moeten we als raad gezamenlijk bepalen. Maar ik had dan liever in de motie gezien dat er alvast een soort kader werd neergezet. Als pro zijnde zien we graag dat we het uit dat potje halen. Dan weten we in ieder geval welk ander potje eronder moet gaan leiden.

[02:29:55] Dan ten aanzien van de ambtelijke motie bij de Portofuille RO. Ja, daarbij is de vraag van Vorlandam 80, wat is nou precies het probleem? Dit is een collegebevoegdheid lijkt ons. En ja, we zien niet wat deze motie nou precies oplost. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel. Vier vragen gesteld, dan ga ik naar de heer Doeverdans voor uw verduidelijkende vraag. Dank u wel, voorzitter. De eerste vraag gaat over de energieanmoede. In ieder geval goed nieuws dat ik las dat de gasprijs op met 10% gedaald is na de verkiezingen in Amerika.

[02:30:35] Ja, of midterms. Maar ik zit even te zoeken wat Pro exact wil bereiken met deze motie. Gezien ook in de motie staat dat het beleid een beleidsvoorstel in opmaak is. En dat dat naar de raad toe komt. En de kaders die ze willen meegeven blijken mijn logische kaders die in dat voorstel worden meegenomen. Dus ik zit even te zoeken wat hier de reden van is. En de andere motie gaat over de onzekere financiële posten.

[02:31:08] Ik zit eigenlijk met de vraag van, net als meneer Veerman van 180 zie ik daar ook een goede motie eigenlijk, denk ik. Maar is dit ook niet iets om gewoon in het PNC te bespreken?

[02:31:24] Dank u wel. Dan de laatste, dat was de heer Dijksoorn, Zeevang Belang. Dank u wel. Dan gaan we ons een beetje aansluiten bij ons belang. Ik zie die twee dingen van 6D en 3F. Dat zijn eigenlijk twee vragen die voor ons volgens mij meer bij PNC horen. Dus de vraag is even van hoe kijkt Broda? Meneer Dijksoen zou even de motie willen noemen waar u het over heeft. Nou laten we 6D. Daar wordt meer inzicht gevraagd.

[02:31:49] En volgens mij gaat het meer in inzicht in kaststromen. Dus zou dat niet meer een voorstel kunnen zijn voor PNC? En hetzelfde geldt ook voor 3F. Wat net ook genoemd werd. Want dit is ook meer een verplanning en controle om dit in kaart te brengen. Maar kijk of ze daarmee eens zijn. Dank u wel. Het ging over de ambtelijke capaciteit, 3F. Best een heel aantal vragen voor u. Ik wil u vragen om kort en bondig daarop te antwoorden.

[02:32:14] Het is geen debat nog, al kan ik me voorstellen dat een aantal vragen best kunnen ontlokken dat in deze ronde al een debat plaatsvindt, maar graag kort en bondig antwoorden.

[02:32:23] Nou, dat doe ik helemaal kort en bondig. Dat doe ik een paar tegelijk. De reden waarom we het later waren, is omdat we inderdaad aan het twijfelen waren of het niet een beter onderwerp was voor PNC. Dus 2 in 1. Ook een vraag beantwoord nu van jou Stefans Belang Ja, nou Het kan heel snel Mevrouw Holt, super Dank u wel voorzitter, dan ben ik wat langer Het zijn veel vragen, ik ga mijn best doen

[02:32:47] Inderdaad De motie woningbouw kwam ook vrij laat Maar twee voor twaalf vind ik wel een hele overdreven metafoor Het was dinsdagavond uit mijn hoofd Ja, het was wel kwart voor twaalf van wel het dinsdagavond. Dus zo'n ingewikkelde motie is nou ook weer niet dat je er echt een week voor nodig hebt. Ik heb meerdere vragen gehad van meerdere partijen over het budget voor de motie en de zielmoede.

[02:33:13] Waarom willen we dat en waar moet het vandaan komen? Het Rijk stelt op dit moment alleen incidenteel geld beschikbaar. En dat komt vaak op heel onhandige momenten. Op onverwachte momenten ook, omdat ze in Den Haag denken hé, hier moeten we toch wat mee. En daarmee kan je geen meerjarige effectieve aanpak opstellen. Want dan heb je eigenlijk vrij automatisch alleen maar van die losse projectjes die op een gegeven moment ook weer ten einde lopen.

[02:33:40] Dat structurele geld kan wat ons betreft gevonden worden in de bestaande budgetten voor duurzaamheid. Misschien was ik daar niet duidelijk over, maar ik denk dat dat kan. Dat er geen nieuwe budgetaanvraag naar de raad moet. Maar de achterliggende reden is dat wij gewoon een stabiele financiering willen. Omdat je dat nodig hebt voor een doorlopende aanpak. Dan ben je van dat is het probleem af van die wisselende potjes.

[02:34:05] Bij woningbouw was de vraag wat is nou precies het probleem wat deze motie oplost. Het probleem is dat er gewoon verdraging optreedt door de beperkte ambtelijke capaciteit. Dat is ook hier niet raar. Dat is bij alle gemeenten zo. Wij hebben ook gewoon heel veel projecten. Tegelijkertijd zien we dus dat er een realisatiestimulant is die momenteel verdwijnt in de reserve. Nou, één in één is twee.

[02:34:31] Kunnen we dat niet inzetten om bijvoorbeeld tijdelijk wat capaciteit vrij te spelen? Misschien heeft de wethouder daar ook nog ideeën over. Dat gaan we zo meteen horen. Maar dat is het probleem wat wij identificeren. Wij willen die vertraging kijken hoe we dat toch, hoe we dat kunnen versnellen. Even denken. Er waren overlappende vragen voor zitten. Dus ik moet even... Ik heb nog één vraag voor u, meneer Tol.

[02:34:57] Want u heeft nu twee onderwerpen gepakt. Over het sociaal domein. Ja, wat iets betaalbare woningbouw. Eigenlijk sluiten we daaraan bij de termen die wij in ons beleid hebben vastgelegd. En ik hoop dat de heer Schilder mij vergeeft. Er was een beetje een korte nacht. Dus ik weet het niet helemaal precies uit mijn hoofd. In ieder geval 1 derde, 1 derde, 1 derde. Dus sociaal betaalbaar en de duurdere categorie die verdeling.

[02:35:28] Ja en dan de motie van ons belang even. Of die vroeg, ja wat wil Pro nou bereiken met deze motie. Met de motie energieanmoede. Wij willen gewoon een aantal kaders meegeven aan het college. Voor het plan dat komt. Dat komt. Omdat wij denken dat dat nodig is voor een succesvolle aanpak voor energieanmoede. Dus zo is hij ingestoken. Dank u wel. Dank u wel, meneer Toll. Voorzitter.

[02:35:52] Er is geen ruimte voor een verduidelijkende vraag. Het spijt me, er is geen debat. Nee, maar ik had nog een vraag gesteld en die is dan niet beantwoord over energiearmoede. Even kijken. Het was een vraag aan het budget, geloof ik. Nee, of de motie niet vooruit loopt. Of die nu op dit moment niet te vroeg komt en wat de heer Toll daarvan vindt. Die heb ik nog gemist, die beantwoording.

[02:36:13] Ja. Voorzitter, ik denk dat deze motie precies op tijd komt. Want hier geven we aan de voorkant mee aan het college welke kaders wij willen stellen aan deze aanpak. En geloof mij, ik werk zelf in dit veld. Dit zijn helemaal niet rare kaders. Ik denk dat het college dit alleen maar als input kan beschouwen voor het plan dat komt. En dat ze daar heel blij mee zijn. Dank u. Dank u wel.

[02:36:40] Dan gaan we naar de volgende fractie die moties heeft aangekondigd en zal indienen. Dat is de fractie van LEV. En ook hier geldt dat u de vier moties die u heeft kunt toelichten. U heeft een motie aangekondigd. Integraal financieel overzicht, nieuw gemeentehuis en parkeergarage. De tweede is financiële risico's en daadwerkelijk ondernemersbelangstelling. De Purmer en Julianaweg.

[02:37:05] Motie drie. Eigen woning zoekende niet achteraan. Eén koers voor de huisvesting van statushouders. En de vierde. Financiële stresstestbegroting 2730. Het woord is aan u meneer Schilder. Of de heer Pellman. Ik begrijp het, voorzitter. We hebben acht minuten spreken. Bedankt voor de intro. Het was prachtig, honderd procent. Over het gemeentehuis, voorzitter. Deze motie gaat over één simpele vraag.

[02:37:31] Wat kost het nieuwe gemeentehuis ons echt? Voorzitter.

[02:37:51] Oké, daar gaan we weer. Wat kost het gemeentehuis ons echt? Dat weten we nu niet. De raming is 29,5 miljoen euro. De parkeergarage kost bruto ongeveer 8 miljoen en samen circa 38 miljoen. En dan zijn de openbare ruimte en financieringslasten nog niet meegeteld. De onderbouwing van de business case is bovendien geheim. Deze motie draait het besluit van december 25 niet terug. De locatie blijft de locatie.

[02:38:20] Bestaande contracten blijven staan. En wij vragen om één actueel overzicht. Waarvan de hoofdlijnen openbaar zijn. Wat kost het hele project, dus ook de inrichting, ICT en verhuizing? Wat zijn de jaarlijkse lasten? Wat gebeurt er als het 10% duurder wordt en wat 20% duurder met twee jaar vertraging? Is de garage echt kostenneutraal over 40 jaar? En hoe verhoudt dit zich tot behoud en renovatie op basis van actuele cijfers?

[02:38:52] Wij vroegen wat 20 miljoen euro meer zou doen met de schuld, als de rekenvoorbeeld. De variabelen zijn volgens het college te groot om deze steeds apart in beeld te brengen. Precies daarom deze motie. Niet steeds apart, één keer goed. De coalitie schreef zelf, een nieuw gemeentehuis is pas aan de orde wanneer de financiële situatie dit toelaat. Dan moet deze raad ook kunnen vaststellen of dat zo is.

[02:39:22] In 2028 moet er nu geriet worden aangevraagd. Wij vragen deze businessgeest voor volgend jaar voorjaar. Dus ruim op tijd. Niemand koopt een huis zonder te weten wat de maand was te worden. Dank u. Dat was hem. Dat was de motie 8.3b. U heeft nog drie andere moties. Mag ik door? Ja, zeker. De burger. Een geïnteresseerde ondernemer is nog geen koper. En een verwachte grondopbrengst is nog geen ontvangen euro.

[02:39:58] De transformatie van de Julianeweg met circa 740 woningen... Hangt mede af van bedrijven die na de Purmer verhuizen. En die verhuizing is niet af te dwingen. De gemeente heeft ondertussen grond gekocht en eind 2026 staat daarna verwachting 25 miljoen euro op te boeken. In 2030 moet een lening van 15,7 miljoen worden afgelost uit de verkoop van kavels. En tegenover bijna 99 miljoen euro aan opbrengsten die nog moeten komen staat een verwacht resultaat van ongeveer 370.000 euro.

[02:40:36] Nog geen half procent. Dus vragen wij met hoeveel ondernemers is alleen gesproken. Hoeveel hebben schriftelijk bevestigd en hoeveel hebben een bindend afspraak. Geen namen. Alleen aantallen. En wat gebeurt er als het later wordt? Het antwoord op deze vraag was nee. Deze cijfers zijn momenteel niet beschikbaar. De commissie voor de milieueffectrapportage vraagt om scenario's voor het aantal bedrijven dat verhuist.

[02:41:09] De grondexploitatie wordt toch al herzien. Neem dit daarin mee met de bestaande gegevens. Geen dure externe onderzoeken. Deze raad moet nog besluiten over het omgevingsplan voor de Pullemer. Dan moeten we weten hoeveel zekerheid er werkelijk tegenover deze risico staat. Dan de motie huisvesting van statushouders.

[02:41:36] Twee groepen zitten klem. Statushouders die een woning moeten krijgen en eigen inwoners die jaren wachten. De wettelijke taak staat voor ons niet ter discussie. Het gaat om hoe we dat uitvoeren. Een voorrang voor statushouders is sinds 2017 een lokale keuze. De huidige werkwijze helpt niemand. De achterstand groeide sinds 2023 ieder jaar. Van 38 naar 61, van 73 en nu 87. Op 1 september moesten nog 107 mensen worden gehuisvest.

[02:42:12] En in de eerste helft van 2027 komen er weer 25 bij. Ondertussen staat een woningzoekende bij de wooncompagnie 9 tot 11 jaar ingeschreven. Daarom vragen wij vier dingen. 1. Een plan voor aanvullende huisvesting, zoals tijdelijk, onderdak, flexwoningen en leegstaand vastgoed. Het Rijk biedt daar nu ruimte en geld voor. 2. Bouw de regentie van statushouders af. Pas zodra en voor zover de huisvesting is geregeld.

[02:42:47] Eerst de oplossing, dan de afbouw. 3. Laat zien hoe inwoners na een scheiding en thuiswonende jongeren met lokale binding sneller aan een betaalbare woning komen. 4. Werk vanaf dag 1 met binnen drie maanden na vestiging een plan met een route naar betaald werk. voor iedereen die kan werken. Voor 1 april 2027 krijgt de raad de eerste drie punten als uitgewerkte scenario's met de kosten en de gevolgen voor de wachttijd.

[02:43:18] Dan kiest deze raad zelf één koers. Deze motie weigert niets wat de wet vraagt. Zij voorkomt dat alleen onze eigen woningzoekenden de rekening betalen. De motie 4. De financiële stresstest. Een sluitende begroting zegt nog niet wat er gebeurt als het tegen zit. Geen nieuw beleid, alleen inzicht. De begroting regelt met 2,5% loonstijging. Terwijl de vakbonden voor de komende CAO seizoen inzetten op tot 5,5%.

[02:44:00] Dat verschil kan oplopen tot 1,2 miljoen euro per jaar. De schuldquote zit vanaf 2028 boven de signaleringswaarde. En de aflossing in 2030 hangt af van de grondverkopen in de Purmer. Wat gebeurt er als de lonen, de rente, het grote project en de Purmer tegelijk tegenvallen? Dat weet niemand. Over een lager bouwtempo schrijft het college. Deze zijn niet in beeld gebracht. En de drie grootste risico's tegelijk zijn alleen met gewogen bedragen doorgerekend.

[02:44:35] Niet met volle bedragen. Daarom vragen wij om een stresstest volgend jaar voorjaar. Deze risico's afzonderlijk en een keer samen met per scenario de gevolgen voor het saldo. De reserve, de schuld en de ruimte voor nieuwe investeringen. Binnen de bestaande cyclus met gegevens die er al zijn. U hoeft het niet met ons eens te zijn over deze begroting om deze motie te steunen. Is de begroting stevig, dan laat de stresstest dat zien.

[02:45:08] En is hij dat niet, dan wilt u dat als raad als eerste weten. Voorzitter, bedankt. Wel, meneer Pijlman. Ook mooi binnen de acht minuten, of net daarop. De moties die zijn toegelicht, dat zijn motie 8.3c, 8.5b en 8.6c respectievelijk zoals u ze zojuist heeft genoemd. En dat zijn dus ook de agendapunten, zo staan ze als punt op de agenda onder die nummers en getallen. We gaan naar de vragen voor deze moties en dan ga ik eerst even opmaken wie daarover vragen hebben.

[02:45:47] Ik zie twee per vrouw. Pro, de heer Tol, mevrouw Van Eck ook. De heer Jonk van BVNL, Dijkshoorn, Doevedans. Ik zie de heer Postemus. En dat waren ze. Dan begin ik bij Pro, mevrouw Van Eck. Dank u voorzitter. als hij gekoppeld is aan een gemeente, omdat die verantwoordelijkheid nu eenmaal bij een gemeente ligt. En in de constateringen punt 11 in dezelfde motie schrijft LVV dat van de statushouders met een vergunning uit 21

[02:46:55] na drie jaar nog geen 33% werk had. Uit officiële cijfers blijkt zelfs dat van de groep bijstandsgericht dat er met een herkomst buiten Europa 46% zelfs vijf jaar of langer in de bijstand zit. Maar weet LVV dat dat minder is dan de groep met de Nederlandse afkomst? Daarvan zit namelijk 54% langer dan vijf jaar in de bijstand. Dus dat de groep met statushouders waar u het over heeft het juist heel goed gedaan heeft.

[02:47:22] Dank u. Dank u wel. Dan de heer Tol.

[02:47:26] Dank u wel voorzitter. Ik hoorde de heer Perelman in zijn betoog zeggen geen nieuwe dure externe onderzoeken. Tegelijkertijd legt LRV drie moties neer die super gedetailleerd zijn. Die vragen om berekening van business cases. Het is geen debat nog, dus het zijn verduidelijkende vragen. Die komt eraan, maar ik moet het wel even kunnen inleiden. Die vraag om een herberekening van de business case, hele gedetailleerde vragen.

[02:47:57] Dus vindt de heer Pellman niet dat LRV zich daarmee eigenlijk heel erg tegenspreekt. Hoe ziet hij dat? Dank u wel, meneer Jonk.

[02:48:13] Excuus, ik ging een beetje erom. Dank u wel, voorzitter. Vooraf misschien even een vraag. Is het dan ook de bedoeling dat ik over alle vier de ingediende moties direct alle vragen ook stel? Wordt wellicht een beetje onoverzichtelijk. Het gaat om verduidelijkende vragen op de moties die zijn er niet. Op alle vier de moties die je heeft. Als u daar alle vier vragen op heeft, dan kan je dat.

[02:48:33] Nee, prima, dat heb ik. Laat ik dan eventjes beginnen met de motie van de staatshouders. Eigen woning zoeken er niet achteraan. Dat is een motie die ons qua titel aanspreekt. We lezen daarin iets opmerkelijks. LRV vraagt het college om de volledige achterstand in huisvesting van statushouders weg te werken. Dat betekent dus dat we de huisvesting van statushouders fors moeten versnellen.

[02:48:58] Tegelijkertijd wil LRV de bestaande vooringspositie van statushouders pas afbouwen als alternatieve huisvesting is geregeld. Zo heb ik het dan in ieder geval begrepen. Dan heb ik daar vijf concrete vragen over. De eerste vraag, waar wil LRV al die mensen concreet gaan huisvesten? Welke locaties zijn daarvoor beschikbaar? Hoeveel mensen kunnen daar terecht? En binnen welke termijn?

[02:49:23] De tweede vraag. Als die alternatieve huisvesting niet van de grond komt, dan blijft de bestaande voorrangspositie dus gewoon bestaan. Hoeveel extra sociale huurwoningen komen er dankzij deze motie in 2027 daadwerkelijk beschikbaar voor onze eigen jongeren en andere woningzoekenden? De derde vraag. De vierde vraag. Waarom vindt LEV het überhaupt een goede oplossing om leegstaande panden te gebruiken voor statushouders?

[02:50:11] En dan de vijfde vraag, en dat is misschien ook gelijk de meest opmerkelijke vraag. LEV vraagt in deze motie expliciet om de volledige achterstand bij de huisvesting van statushouders weg te werken. Daarmee pleit LEV feitelijk voor een versnelling van huisvesting van statushouders in onze gemeente. Onze vraag is dan, waarom? Waarom vindt LFV het zo belangrijk om die volledige taakstelling zo snel mogelijk in te lopen?

[02:50:37] Want eerlijk gezegd vinden wij dat zelf helemaal geen goed idee. Dus ik ben benieuwd naar die toelichting. Dan hebben we... Even kijken.

[02:50:50] Meneer Jonk, u kunt natuurlijk vragen wat u wilt. Maar als u natuurlijk van vier moties vijf vragen stelt, dan wordt het een heel lang... Nee, dat begrijp ik. Maar desalniettemin ga ik even goed de vragen stellen. Want de opzet van deze vergadering is zodanig dat we dan op deze manier de vragen moeten stellen. En dat ik dat in het debat niet meer kan doen. En ter verduidelijking zou ik dan wel graag die vragen voor willen leggen.

[02:51:15] Ik snap dat dat wat tijd kost. Maar goed, ik wil dat even goed doen. We pakken de financiële stresstest. De eerste vraag, dan laat ik de inleiding tot daar. LFV vraagt om scenario's met loonstijgingen van 4 en 5,5%, rentestijgingen van 1 en 2 procentpunt en kostovergescheidingen van 10 en 20 procent. Waarop zijn juist deze percentages gebaseerd? Zijn dit aantoonbare risico's voor onze gemeente of worden hier simpelweg allemaal theoretische tegenvallers bij elkaar opgeteld?

[02:51:46] Tweede vraag. LFV vraagt om een gecombineerde tegenvallerscenario waarin meerdere risico's tegelijkertijd optreden. Maar hoe voorkomt LFV dat risico's die onderling samenhangen, zoals hogere rente, vertragingen en stijgende projectkosten, elkaar versterken of dubbel worden meegerekend? En welke concrete bestuurlijke beslissing zou volgens LFV op basis van zo'n theoretisch rampscenario genomen moeten worden?

[02:52:11] Laatste vraag. LFV wil dat deze uitgebreide stresstest binnen de bestaande PNC-cyclus wordt uitgevoerd zonder onnodige externe onderzoekskosten. onderzoekskosten. Kan LFV aangeven hoeveel ambtelijke capaciteit hiervoor nodig is, welke bestaande werkzaamheden daarvoor moeten wijken en welke informatie deze stresstest oplevert, die op dit moment al niet beschikbaar is via de begroting, risicoparagraaf en de reguliere

[02:52:32] financiële rapporten. Het gemeentehuis en parkeervoorziening, ook daar drie vragen. LFV vraagt om een volledig geactualiseerde business case, inclusief alle kosten voor ontwerp, bouw, inrichting, ICT en exploitatie. De vraag, hoe verwacht LRV dat het college die kosten nu al betrouwbaar kan vaststellen, terwijl het definitieve ontwerp nog niet gereed is? Wat is de waarde van zo'n gedetailleerde berekening als de belangrijkste uitgangspunten nog kunnen

[02:53:03] veranderen? Vraag 2. LRV vraagt om een nieuwe vergelijking met renovatie en instandhouding van de bestaande gemeentelijke huisvesting. Maar de Raad heeft de locatiekeuze al gemaakt op basis van een eerdere business and value case. Wel een concreet nieuw feit rechtvaardigt volgens LFV dat we deze vergelijking opnieuw gaan uitvoeren. En wat wil LFV met de uitkomst als het eerdere locatiebesluit nadrukkelijk overeind blijft.

[02:53:29] Ten derde, LFV vraagt om scenario's met 10 in 20% hogere investeringskosten en een vertraging van twee jaar. Ook hier dezelfde vraag, waarop zijn deze percentages in termijn gebaseerd? En waarom zouden we nu opnieuw uitgebreide scenario's laten uitwerken terwijl bij toekomstige kredietaanvragen en actuele kosten, risico's en financiële dekking toch al aan de raad moet worden voorgelegd.

[02:53:58] Dan hebben we de laatste motie. Dat is de Julianenweg en de Purmer. De eerste vraag. LFV wil precies weten hoeveel ondernemers al bindende afspraken gemaakt hebben over verhuizing naar de Purmer. De vraag is hoe realistisch is het om in deze fase al binnen de overeenkomsten te verwachten terwijl de planologische besluitvorming nog niet is afgerond. En welk concreet gevolg verbindt LFV aan het ontbreken daarvan?

[02:54:24] Dat is sowieso een beetje ook de basis van alle vragen die ik stel. Tweede vraag, u vraagt om scenario's waarbij 25% van de kaveluitgifte niet doorgaat of grondverkopen vijf jaar vertragen. Ook hier, waarom specifiek deze percentages en termijnen? Zijn die gebaseerd op concrete risico's binnen de Purmer of zijn dit willekeurig gekozen tegenvallers? En als laatste, de Commissie voor de Milieueffectrapportage heeft al om aanvullende scenario's gevraagd.

[02:54:54] De grondexploitatie wordt periodiek geactualiseerd en over netcongestie is een raadsinformatiebrief aangekondigd. Welke concrete informatie ontbreekt volgens LHV dan nog steeds? Die niet via deze bestaande trajecten of via toekomstige raadbesluiten beschikbaar komt. Voorzitter, dank u wel voor het geduld. Mochten mijn vragen niet duidelijk zijn, zal ik ze met alle liefde nog een keer stellen.

[02:55:15] Dan wacht ik dat rustig af. Dank u wel. Ja, ik zou niet willen voorstellen om het nu te herhalen. Maar het is denk ik ook niet... Ik begrijp dat u vragen heeft, maar ik weet niet of dit nou het detailniveau is waarop we elkaar moeten bevragen in deze vergadering. Omdat we dan niet binnen onze vooraf afgesproken termijnen kunnen blijven. Dus ik wil ook oproepen om in een algemene zin te beantwoorden.

[02:55:38] Er is geen ruimte om op dit niveau zoveel vragen te stellen. De bedoeling is een verduidelijkende vraag. Er wordt hier ook wel eens met elkaar gesproken over de hoeveelheid vragen die worden gesteld. Als iedereen dit doet, wordt het natuurlijk een hele lange vergadering. Dus ik ga door en ik kom bij de heer Dijkshoorn van Zevenans Belang. Dank u wel, voorzitter. Dus laten we het vooral proberen kort te houden.

[02:56:04] Ik begrijp de pijnpunten bij LEF, de zorgen. Dat is helemaal helder. Maar u maakt het heel uitgebreid en het gevolg is dat u dat ook aan de andere kant ziet met hele uitgebreide vragen. Mijn vraag eigenlijk van, zou u er wat voor voelen om meer inzicht te krijgen puur in de kaststromen en dat we dat gaan organiseren via een PNC? Want daar vallen dan eigenlijk al twee of drie van uw moties in.

[02:56:28] U wil meer duidelijkheid, maar u moet het minder complex maken. U moet er één of twee punten uithalen. Dan zou het allemaal veel beter gaan. Er werd het al aangegeven. Wat verwacht u nu meer te bereiken met deze motie? Als wanneer er een duidelijke grex komt waar alle getallen in staan. Dan heeft u alle informatie van dat moment. Die elk moment nog weer kunnen veranderen. Als ik kijk naar het statushoudersverhaal.

[02:56:50] Dan denk ik ja tijdelijke flexwoningen. Ja waar dan? Volgens mij zoeken we al tientallen jaren hier naar ruimte om te bouwen. Dus die zie ik ook niet helemaal. Hoe ziet u dat? En ook daarin botst deze motie nou niet echt met de wet en regelgeving. Misschien is dat weer een vraag voor de wethouder, maar ook even bij u. Weet u zeker dat dit kan? Tot zover, voorzitter. Dank u wel.

[02:57:11] Dan de heer Doevedans. Dank u wel, voorzitter. Ja, de heer Jonk van BNL, die heeft een hekel aan deze dag, maar het begint bij wat te winnen. En dan maakt hij ook nog het gras voor mijn voeten weg met een vraag. Maar ik wil hem toch wel even starten, omdat ik hem toch wel belangrijk vind en interessant. Het gaat over de stresstest. Ik ben eigenlijk gewoon benieuwd, net als de heer Jonk eigenlijk al gesteld heeft, welke parameters in deze moties, waar die op gebaseerd zijn.

[02:57:42] Dank u wel. Het ging over de stresstest en tot slot de heer Postubus. Dank u wel, voorzitter. De heer Jonk heeft heel veel vragen gesteld, terechte vragen overigens. Ik hoop dat ze worden beantwoord, maar ik ga er niet van uit. Dus ik ga proberen die vragen een beetje plat te slaan. en in ieder geval één antwoord te krijgen van LEV. En die zit dan met name op de motie van het gemeentehuis en de Purmer.

[02:58:06] En daar worden respectievelijk 20 en 30 deelvragen in die motie, of verzoeken eigenlijk, gevraagd aan het college. En mijn vraag aan LEV is eigenlijk, gegeven het beleid dat we uitvoeren, de projecten die lopen, de andere moties die worden ingediend, Wat vindt LRV nou eigenlijk van de uitvoerbaarheid hiervan? Ik denk dat als ik op de plek van het college ga zitten, dan weet ik het antwoord wel.

[02:58:35] Maar wat vindt LRV nou zelf van die uitvoerbaarheid? Als we echt even eerlijk met elkaar zijn. Volgens mij zijn de deadlines die worden gesteld aan het college echt niet realistisch. Dan heb ik nog een vraag over de motie eigenwoningzoekende. LRV erkent dat de gemeente jaar na jaar achterloopt met de huisvesting van statushouders En LRV zegt daarbij in de motie ook dat deze wettelijke taak niet weigert

[02:59:03] Maar het afbouwen van de urgentie vergroot volgens mij juist het risico Dat onze achterstand verder oploopt en dat de provincie ingrijpt En mijn vraag aan LRV is dan eigenlijk Is LEV nou van mening dat door deze korte termijn oplossing die wordt geboden in de motie hier een structureel probleem wordt opgelost? Ik had ook nog een vraag over de stresstest, maar ik denk dat ik die dan even bewaar voor de tweede termijn.

[02:59:34] Dank u wel. Dank u wel. Dan de beantwoording aan LEV. Graag ook beknopt, zoals ik het ook bij andere fracties heb opgeroepen.

[02:59:47] Nou, bedankt. De vragen kwamen goed onze kant op. Bedankt daarvoor. Het is goed bekijken.

[02:59:58] Ik zal niet precies elke vraag in detail... We hebben de komende jaren ongeveer 200 miljoen euro hebben we nodig. Om alle grote projecten af te ronden. En ja, dat is nogal wat. En de financiële verordening vraagt 2025. Weet je, die brengt ons eigenlijk als raad. En nog ineens LFV zelf. Maar ons gewoon totaal als raad. Brengt die ons altijd op de achtergrond. En ik denk, of we dat als raad, moeten we dat goedkeuren?

[03:01:03] denk ik, ja, weet je, ik heb daar gewoon geen goed gevoel bij. Want ik zie ons liever gewoon meedoen aan de voorkant. Zodat we het met z'n allen op orde kunnen houden. En dat is eigenlijk een beetje het grote punt. En dat zie je in principe ook op de stresstest hier terugkomen. Weet je, we praten hier over grote bedragen. Dat weten we vaak niet. De burger zal hier ook helemaal niks vanaf weten.

[03:01:33] Dus alle gegevens waar het op gebaseerd is, hoe het samenwerkt, etc. Ja, tuurlijk, dat zijn onze punten, die wij graag zien. Want de werkelijkheid is namelijk zo dat deze punten die wij operen nooit op tafel zijn gekomen. En bij dit soort risico's vind ik dat deze punten juist wel op tafel moeten komen. Dat is gewoon groot belang voor ons. Dat ging over de financiële stresstest.

[03:02:01] Dat ging over de financiële stress. Dat is punt 1 voor mij. Kijk, de Purmer komt daarin terug. Mede omdat we nog naar de rechtbank moeten. Mede omdat de netcongestie daarin nog steeds de werkelijkheid is. Het gaat niet goed in Nederland. Weet je, gisteren nog in Gelderland grote problemen. Het komt ook allemaal eigenlijk onze kant op. En als je met deze bedragen praat, mag je die inwoning van ons en die bedrijven best wel melden, lijkt mij.

[03:02:40] Dat het niet goed gaat. Dus zoals Leander het hier ook al vertelde, en waar voor de rest niemand over praat. Dat we toch zeker nog wel acht jaar of langer nodig hebben om de bedrijven naar de Purmen te krijgen. Kijk, we kunnen daar makkelijk over doorpraten. Maar het is wel de werkelijkheid. En ja, dus dat feit, dat is er. Kijk, en dan kun je wel in details weer treden. Alleen die werkelijkheid, die houden wij graag voor ons.

[03:03:13] En wat er ook nog even bij komt, en dan hebben we nog iets wat dichter naar ons toe komt, in de langlopende leningen, is dat we gewoon over 3,5 jaar 15,7 miljoen moeten terugbetalen. Dat is een kleinheidje, 15,7 miljoen. Dat is de werkelijkheid. Zo gaat het. Dit was uw reactie op de motie van de Kürmer. Dan hebben we nog de eigen woning zoekende. We hadden het nog even over het gemeentehuis.

[03:03:41] Dus transparantie naar de burger, dat antwoord kwam al terug. Ik merk dat ze minstens al weglopen, want ze vinden het niet het leuke antwoord, blijkbaar. De uitvoerbaarheid, zoals meneer Posten met Zuiver, volgende 80, is het wel uitvoerbaar. Waar liggen de prioriteiten? Legt de prioriteit bij Langeweerde, bij de Purmer met de Julianenweg, of legt het bij het gemeentehuis? Kijk, wij zien graag een berekening van al deze drie zaken en ook tegelijk.

[03:04:18] Er wordt hier veel gesproken over deze punten, maar nooit over de zaken die dan tegelijk komen. En wie zegt dat de Purmer, als we het gaan verkopen op een gegeven moment, Purmer-West, of dat hetgene opbrengt wat wij allemaal voor oog hebben. En dat zijn die punten gewoon die er altijd tot nu toe aan ontbraken. Wij hebben graag gewoon de werkelijkheid. En als er eerder verkocht moet worden.

[03:04:48] Mag er misschien nog voor rust aan de overkant? Ja, dank u. Wij hebben graag die werkelijkheid gewoon rechtstreeks op tafel. En dan zijn wij zeer enthousiast. Kunnen wij worden. Dat zagen we laatst ook hier met het Amfo-gebouw. Dank u wel, meneer. Even een tel, voorzitter. Een tel. Een tel. Als wij enthousiast zijn, dan zijn wij enthousiast. En dan gaan we er volledig in mee. Alleen alle punten ontbreken tot nu toe.

[03:05:16] En daarom zijn wij vaak niet enthousiast. Meneer Pelman, ik moet toch dit onderdeel gaan afronden. U heeft duidelijk uw punt gemaakt. Ik ga tot slot nog naar de motie over de huisvesting. We hebben ook nog de heer Schokker met vijf moties. Dus we moeten het doen. Ja, dat klopt. Maar u vond het toch ook wel genoeg vragen, voorzitter? Wie er gesteld werd? Ik vond het heel veel vragen.

[03:05:33] Dus geef mij dan ook even de tijd. Ik had ook moeite om mee te schrijven. Meneer Pellman, ik wil nu even dat u niet door mij heen praat. Ik ben aan het woord en ik geef het woord nu aan de heer Schilder. Dank u wel. Sorry. Ja. Dank u, voorzitter. Voorzitter, ik wil even op pro terugkomen. Van de statushouders met een vergunning uit 2014 had na vijf jaar nog 46% een uitkering. En pas na zeven jaar had ruim de helft een baan.

[03:06:00] En voor de bevallen van 80, want ik zal het kort houden. Wij willen voorkomen dat statushouders in onze sociale huurwoningen komen. We horen vaker dat statushouders hier graag blijven totdat de oorlog afgelopen is en willen ze terug. Daarom, ook voor meneer Jonk, willen ze daarom ook opvangen in, zoals bij de zonnesingel, wat nu de huur staat bij Adok. Daar willen we ze in opvangen.

[03:06:23] Dat als straks de oorlog voorbij is, dan kunnen ze weer netjes terug. Want dan willen die mensen ook gewoon terug. Die willen niet blijven. Maar om ze dan in een sociale huurhuis te duwen, dat is niet eerlijk voor onze eigen inwoners. Een gescheiden ouder moet zoeken en die moet nu wachten en een statushouden gaat nu voor. En dat willen wij voorkomen. Dank u. Dank u wel meneer Schilder.

[03:06:44] En ik denk nog even, zeker niet dat er mensen wegliepen bij u hoor meneer Pelman. Ik denk dat even iemand naar het toilet moest. Dus iedereen heeft wel naar u geluisterd. We gaan naar de heer Schokker voor de laatste moties in deze ronde. We hebben acht minuten. Dank u wel meneer voorzitter. Ik hoor u zeggen we hebben acht minuten. Ik wil toch wel even minimaal dezelfde tijd als mijn voorgangers hebben.

[03:07:10] Niet het feit dat hun tijd wat langer heeft geduurd dat dat te kosten gaat van mijn tijd. Dus ik zal het inderdaad binnen acht minuten doen. Maar ik kan niet voorkomen dat er vragen worden gesteld die ik dan bijvoorbeeld moet gaan beantwoorden. Voorzitter, de eerste is de cyberweerbaarheid en continuïteit gemeentelijke dienstverlening. Steeds meer gemeentelijke dienstverlening is afhankelijk van digitale systemen.

[03:07:30] Dat biedt veel voordelen, maar maakt het ook kwetsbaar. Een incident kan grote gevolgen hebben voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties wanneer dienstverlening, betalingen, communicatie en andere gemeentelijke processen tijdelijk uitvallen. Het CDA vindt dat een betrouwbare overheid niet alleen moet inviteren in preventie, maar ook moet weten hoe ze handelt wanneer het echt misgaat.

[03:07:49] Juist het vermogen om snel te herstellen, zogenaamde recovery, een essentiële dienstverlening voor te zetten bepaalt de weerbaarheid van een organisatie. Met deze motie vragen wij in de college daarom in 2027 een gemeentebrede cyber- en continuïteitsoefening uit te oefenen. Daarbij moeten ook kritieke leveranciers, backups, bereikbaarheid bij uitval en alternatieve werkprocessen worden betrokken.

[03:08:12] Daarnaast vragen wij de Raad inzicht te geven in de belangrijkste risico's en verbeterde maatregelen, zonder daarbij gevoelige informatie openbaar te maken. Cyberweerbaarheid is geen nieuwe beleidswens, maar een randvoorwaarde voor het betrouwbaar uitvoeren van onze bestaande taken. Daarom vinden wij dat deze opgave nadrukkelijk aandacht verdient. Daarom vragen wij als CDA de raad om steun voor deze motie.

[03:08:35] De tweede motie die we willen bespreken is van samenwerkingsakkoord naar meetbare uitvoeringsagenda. Voorzitter, we hebben het al een paar keer voorbij horen gekomen bij de handeling van de begroting. hebben we geconstateerd dat deze begroting begrijpelijk, gezien de recente installatie van het college, nog beleidsarm is. Tegelijkertijd ligt er inmiddels een samenwerkingsakkoord met ambities voor de komende bestuursperiode op belangrijke thema's,

[03:08:57] zoals wonen, financiën, leefbaarheid, zorg, veiligheid en dienstverlening. Als raad hebben wij de taak om richting te geven en te controleren. Dat kan alleen als ambities niet alleen op papier staan, maar ook worden vertaald aan concrete resultaten, een duidelijke planning, beschikbare middelen en inzicht in de uitvoerbaarheid. Met deze motie vragen wij aan het college daarom om bij de financiële vertaling van het samenwerksakkoord een compacte en meetbare uitvoeringsagenda voor de periode aan de raad voor te leggen.

[03:09:23] Een agenda waarin helder wordt aangegeven wat we willen bereiken, wanneer dat gebeurt, wat er voor nodig is, welke risico's er zijn en waar eventueel aanvullende keuzes van de raad nodig zijn. Zo zorgen we voor transparantie, realistische prioritering en goede sturing. Zonder extra bureaucratie, omdat de voorraad voortgang gewoon via de bestaande PNC-cyclus gevolgd kan worden. Ook deze motie willen we graag voorleggen aan uw raad.

[03:09:48] De volgende is meetbare preventie en kostenbeheersing van het sociaal domein. Voorzitter, het sociaal domein vormt een van de grootste en tegelijkertijd het meest belangrijke onderdeel van onze gemeentelijke begroting. We zien dat de druk op WMO en de jeugdzorg blijft toenemen. Terwijl de beschikbare middelen niet onbeperkt zijn. Daarom is het noodzakelijk niet alleen te kijken naar de kosten van vandaag, maar vooral investeren in het voorkomen van problemen morgen.

[03:10:11] Het CDA gelooft in een sterke samenleving, waarin mensen zoveel mogelijk voor zichzelf en voor elkaar kunnen zorgen. Preventie, vroegsignalering, mantelzorg, het lokale jeugdteam en het bestrijden van eenzaamheid zijn daarom geen kostenposten, maar investeringen in onze eenwoners en gemeenschap. Tegelijkertijd vinden wij dat mooie ambities ook meetbaar moeten zijn. Als we investeren in preventie moeten we inzichtelijk maken welke maatschappelijke effecten we verwachten.

[03:10:34] Welke resultaten worden behaald en hoe dit bijdraagt aan een beheersbare ontwikkeling van de kosten. Met deze motie verhaal wij het college daarom een financiële vertaling te geven van het samenwerksakkoord met een duidelijk en meetbare preventie te aanpakken. Zo kunnen we als raad steun sturen op zowel de menselijke maat als financiëel verantwoordelijk beleid. We zien overeenkomens met de motie van PRO in het sociaal domein.

[03:10:57] Echt dan missen we daar de financiële onderbouwing. Wellicht dat we in de pauze nog tot elkaar kunnen komen.

[03:11:04] De volgende is structureel begrotingshevenwicht en transparante taakstellingsmonitor. Een sluitende begroting is belangrijk. Maar minstens zo belangrijk is dat de begroting op de lange termijn houdbaar is. Uit de begroting blijkt dat de positieve saldie mede mogelijk wordt gebraakt door taakstellingen, stelposten en inzichten van reserves. Terwijl de onderliggende financiële positie richting 2030 behoorlijk onder druk staat.

[03:11:26] Het CDA vindt dat inwoners erop moeten kunnen vertrouwen dat vandaag genomen besluiten niet leiden tot financiële problemen of onverwachte ingrepen in de toekomst. Daarom moeten structurele uitgaven uiteindelijk worden gedekt door structurele inkomsten. Dat vraagt om realisme, transparantie en tijdige bestuurlijke keuzes. Met deze motie vragen wij het college om de Raad de inzicht te geven in de uitvoering van de taakstellingen, de inzet van reserves en de risico's die daarbij horen.

[03:11:52] Niet om extra bureaucratie te creëren, maar juist om als raad tijdig te kunnen bijsturen wanneer maatregelen achterblijven of financiële tegenvallen ontstaan. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat de raad niet meer voor voldongen feiten komt te staan en de maatschappelijke voorzieningen zoveel mogelijk worden ontzien wanneer aanvullende keuzes nodig blijken te zijn. Met een heldere monitor en periodieke reportages versterken we de grip op verventelijke financiën en werken we toe naar een duurzaam begrotingsevenwicht.

[03:12:17] En als laatste voorzitter de integrale sturing op woningbouw, netcongestie en bereikbaarheid. Woningbouw is voor het CDA een van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren. Jongeren die in een gemeente willen blijven wonen, gezinnen die de volgende stap willen zetten en senioren die passend willen wonen. Rekenen erop dat er daadwerkelijk wonen realiseren. In onze gemeente betekent dat een forse bouwopgave voor de komende jaren.

[03:12:37] Maar woningenbouwen gaat niet alleen om stenen. Nieuwe woningen vragen op voldoende capaciteit op het elektriciteitnet. Goede bereikbaarheid, voldoende parkeervoorzieningen, aandacht voor water en groen en voldoende ambtelijke capaciteit om de plannen uit te voeren. Als een van die randvoorwaarden achterblijft loopt de hele ontwikkeling vertraging op. Met deze motie vraagt de collega's daarom ook een integraal naar de woningbouwopgave te kijken.

[03:12:58] We willen inzichten in de voortgang van de belangrijkste locaties, de knelpunten die kunnen ontstaan en de keuzes die nodig zijn om woningbouw daadwerkelijk te versnellen. Daarbij vragen we ook aandacht voor kleinere locaties, woningsplitsingen, optoppen en levensbestendige woningen. Zodat we alle kansen benutten om sneller woningen toe te voeren. Zo zorgen we voor dat ambitie en uitvoering hand in hand gaan en dat de Raad tijdig kan sturen wanneer vertragingen of plenpunten ontstaan.

[03:13:23] Ook hiervoor vragen wij sterk. Tot zover voorzitter. Dank u wel en ook complimenten voor het bijzonder snel toelichten van deze vijf moties.

[03:13:35] Het klonk bijna als 1.5 snelheid van filmpjes die ik wel eens opzet om snel door een nieuwsfilmpje heen te gaan. Dat zijn motie 8.2a, 8.3a, 8.5a, 8.6a en 8.6b. Die zijn ingediend. En ook hier kijk ik rond of er behoefte is aan verduidelijkende vraag. Ga ik even meeschrijven met u.

[03:14:05] Ik zie Pro, Ek en Tol. Nee, sorry. Holt. Holt en Tol. Dan even kijken. Dijkshoorn, Zeevangs Belang en de heer Molenaar. Drie vragenstellers in deze ronde VD80. Ik begin bij mevrouw Van Eck. Excuus, mevrouw Tol. Mevrouw. Nou, het is een lange zit al. Mevrouw Holt. Ja, dank u wel. Juist gevonden. Ik had een vraag over de cyberveiligheid. CDA impliceert door op te roepen een oefening te laten plaatsvinden in 27,

[03:14:42] dat het nu niet of onvoldoende gebeurt. Ik vroeg me af op welke informatie CDA zich daar baseert.

[03:14:50] Meneer Tol. Ja voorzitter, mijn vraag gaat over de motie meetbare uitvoeringsagenda. Heel veel van wat ik in deze motie lees, daar ben ik het mee eens. Maar dat lijkt mij iets wat sowieso wel opgeleverd gaat worden door het college. Bijvoorbeeld het beoogde resultatenplanning en de financiële dekking. Ja, dat verwacht ik van een serieuze uitvoeringsagenda. Dus ik ben benieuwd waarom het CDA dan toch met deze motie komt.

[03:15:16] En waar het ligt tussen een normale uitvoeringsagenda, zeg maar, waar ze toch mee komen in deze motie. Dank u wel. En dan meneer Dijksoorn. Dank u wel, voorzitter. Wij dienen trouwens mede in bij 3a en 6a. Dat even ter informatie. Ja, die cyberweerbaarheid. Ik dacht dat onze organisatie daar volop in zat en dat het eigenlijk al liep. Dus mijn vraag is inderdaad ook van ja, is dit geen open deur? Doen we dit al niet?

[03:15:46] Wat betreft 6b. Volgens mij hebben we met de bespreking van het samenwerkingsakkoord toezegging gehad van alle wethouders hoe wij hier al mee omgaan en dat we dat in Q1 en Q2 krijgen. Dus wat gaat dit toevoegen? Tot zover. Wel en tot slot meneer Molenaar van Vallenham Tacht. Dank u wel voorzitter. Ik wil beginnen met de motie over cyberweerbaarheid. In de motie wordt bij de constateringen digitale afhankelijkheid genoemd, maar eigenlijk wordt daar bij de oproep mijn zin niet veel om gevraagd.

[03:16:21] Is dat bewust en wat is de kijk van de heer Schokker daarop? Motie, integrale sturingen, woningbouw, netcongestie en bereikbaarheid. Het begint eigenlijk met in hoeverre gebeurt dit nu niet? En dan is de concrete vraag ook, wat gaat er dan praktisch veranderen ten opzichte van nu? En daarbij staat ook bij de overwegingen en het derde oproep punt dat er geschetst wordt dat woningbouw versneld kan worden ten opzichte van nu.

[03:16:48] Wij erkennen dat beeld eigenlijk niet, omdat in ons optiek in ieder bouwproject volgas daaraan gewerkt wordt. In hoeverre ziet het CDA dat dan anders? Dan de motie meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein. Ik had daar wat meer tekst voor voorbereid, maar dat ga ik dan straks in de volgende termijn wel doen. Maar een concrete vraag is, ik ken de heer Schokker als een kundig raadslid, maar vooral ook als een financieel onderbouwd raadslid vanuit zijn werk.

[03:17:20] Ik ga er even vanuit dat bij het beoordelen van de cijfers in zijn werk, hij ook kijkt naar hoe de cijfers tot stand zijn gekomen en welke conclusies je hieraan kunt verbinden. Mijn vraag hieromtrend is dan ook. Hoe ziet hij de opbouw van de gegevens in de motie voor zich, zodat we foutieve interpretaties voorkomen? Zeker gezien causaliteit bij preventie moeilijk aan te tonen is.

[03:17:46] Dat was het voorzitter. Dank u wel. Drie vragen heb ik genoteerd. Dan ga ik naar de heer Schokker. Cyberveiligheid, dat waren de eerste vragen.

[03:18:02] Ja, dank u wel voorzitter. waar ik dat op gebaseerd is de eerste vraag we zijn gelukkig periodiek ingelicht over wat we doen aan cyberweerbaarheid, we hebben gesproken met de CISO heeft ons ingelicht, ik heb alleen nog nooit gezien of gehoord dat er een oefening is gedaan en ik laat me graag door het college weerspreken als dat wel is gebeurd, ik zie dat en dan heb ik het ook over mijn dagelijks

[03:18:32] werk, ik ben ook de financiële man van de CISO bij ING. Ik zie dat dat bij ons maandelijks gebeurt. Zo'n stresstest. En ik denk dat het ook heel belangrijk is om dat voor onze gemeente te doen. Maar nogmaals, als ik door het college wordt verbeterd, dan pas ik hem of aan of trek ik hem met alle liefde weer terug. Er was daarnaast nog een vraag van meneer Molenaar. Die vraag heb ik niet begrepen

[03:18:55] over cyberweerbaarheid. Dus misschien kan ik die vraag nog even herhalen. Eerst maar door met de beantwoording van dat. Oké. Graag nog even herhaling van die vraag. Dan hebben we het over het samenwerkingsakkoord. We hebben al eerder gesproken, ook in plan en control, over de uitvoeringsagenda. Ik heb daar ook in begin oktober, die we op de agenda hadden staan, er uitgebreid over

[03:19:18] gevraagd. Ik zie dit ook gewoon als een handreiking naar een meer concreet maken van hoe we een uitvoeringsagenda in deze uit zou moeten zien volgens het CDA. Ik denk dat het het college wat handvaten kan geven, zodat we straks niet teleurgesteld zijn in een uitvoeringsagenda die niet de informatie bevat waarmee we dat werkelijk kunnen gaan sturen de komende jaren. Dus het is voor ons meer gezien als een handreiking naar het college toe om een kader te scheppen

[03:19:48] zodat we die uitvoeringsagenda op deze manier vorm gaan geven. Daarnaast is voor mij de timing ook heel belangrijk, voor het CDA in ieder geval. Ik wil voorkomen dat het richting de najaarsnota gaat of die er niet meer is overigens, maar richting begroting volgend jaar. En ik wil dat werkelijk dat er echt in Q1 dat het daar ligt. En deze motie kan ook daar een handreiding voor zijn.

[03:20:12] En ik vind het wel mooi dat meneer Molenar inderdaad mij aanspreekt op mijn financiële achtergrond. Het is inderdaad lastig om een kausaal verband daarin te leggen. Dat ligt net als bij marketing en nog een aantal van die zaken die slecht meetbaar zijn. En dat wil niet zeggen dat je het niet moet gaan meten op de manieren die wel beschikbaar zijn. Dus ik snap inderdaad dat dat niet makkelijk is.

[03:20:37] En om de effecten te zien van preventie, et cetera. Maar gezien we daar ook buiten de wettelijke regelingen veel geld in investeren. Denkt het me wel dat het nuttig is om daar een focus op te leggen.

[03:20:52] Ja, ik denk dat ik het alleen warm heb. Maar volgens mij is het heel warm. Warm? Bij welke motie bent u nu? Er was nog één vraag over hoe zie je de snelheid toenemen in de woningbouw. Ja, kijk, zonder in details te treden, ik denk dat we gewoon veel meer snelheid moeten maken. Ik zie nu in de ontwikkeling van deze locatie dat daar wel wat snelheid is geboden en ingezet. Maar als we kijken naar andere locaties zoals bijvoorbeeld Nieuw-Leven maar ook Lange-Weren,

[03:21:22] laten we eerlijk zijn, daar wachten we al wel een hele tijd op. Dus ik wil vooral blijven pushen op die snelheid. En daarnaast, de netcongestie, is er gewoon een heel groot risico. En laten we gewoon duidelijk daar de vinger aan de pols houden met waar het naartoe gaat.

[03:21:39] Ik denk dat ik daarmee alle vragen heb beantwoord. En ik wil nog graag meneer Molina vragen om een vraag over cyberweerbaarheid te verduidelijken. Een verduidelijkende vraag. Begreep me niet direct.

[03:21:49] Een verduidelijkende vraag.

[03:21:53] Bij de eerste constatering in de motie staat de digitale afhankelijkheid en de cyberdreiging toenemen. Je kunt digitale afhankelijkheid natuurlijk interpreteren als dat we afhankelijk zijn van digitale dingen. Maar je hebt ook zoiets als digitale autonomie. Ik zat eigenlijk meer op die lijn. Ik doe even de aanname nu dat u op de andere lijn zat. En de vraag is eigenlijk ook, de digitale onafhankelijkheid is ook een wereldwijde trend,

[03:22:20] dat we minder afhankelijk willen zijn van bepaalde landen. Is dat, hoort dat hier ook niet bij? En wat is uw kijk daarop? Dank u wel. Meneer Schokker. Dank u wel meneer Monora voor deze verduidelijking. Dan snap ik inderdaad wat er bedoeld wordt. Ik heb het niet zozeer over autonomie. Het gaat erom dat we niet kunnen voorkomen dat we inderdaad afhankelijk zijn. Kijk, geopolitiek zijn er ook allerlei besluiten te nemen over het kiezen van Microsoft de ja of de nee.

[03:22:47] Maar ik denk niet dat dat hiermee bedoeld wordt. Ik denk ook niet dat wij als gemeente direct daar een keuze in hebben. Dus het gaat vooral om wat er vandaag gebeurt als we gehackt worden of uitvallen. Kunnen we nog steeds onze dienstverlening handhaven? Dat is eigenlijk de primaire vraag in deze. Dank u wel meneer Schokker. En daarmee komen we tot een einde van dit agenda punt 3.

[03:23:12] We hebben een moment ingeraamd voor wat overleg en pauze. En ik wil voorstellen dat we dat in plaats van 25 minuten tot 11 tot 1 uur doen. Dus dan hebben we daar nog ongeveer 13 minuten voor. Dan gaan we door met de beantwoording van het college. Graag nog even blijven zitten. We zijn nog in de vergadering. De vergadering is nog niet geschorst. Dan hebben we het half uur voor het college.

[03:23:34] En dan hebben we ook weer lunch. Dus we hebben een straks schema. De vergadering is voor nu even geschorst. Tot één uur.

[03:34:56] Zo, we gaan over één minuut weer met de vergadering beginnen. Dus het zou mooi zijn als men al vast de plekken weer opzoekt.

[03:35:48] Het is één uur en dat betekent dat onze schorsing voorbij is. Ik wil iedereen vragen om weer te gaan zitten. Ik zie dat iedereen binnenkomt. Het is één uur en dat betekent dat we de vergadering weer gaan hervatten.

[03:36:24] Graag stilte in de zaal, want we zijn weer begonnen met onze raadsvergadering. Die is weer geopend en dan gaan we naar het punt eerste termijn voor het college. Het college kan reageren op hetgeen wat naar voren is gebracht, met name ook misschien de moties. En dat beginnen we met de heer Karragat als wethouder Financiën. En elke wethouder heeft volgens onze agenda vijf minuten.

[03:36:56] En als dat zo gebeurt, zijn we om half twee klaar voor de lunch. Het woord is aan wethouder Karragat. Dank u wel, voorzitter. Ja, nog niet zo lang geleden had ik ook negen minuten, maar nu dus niet meer. Dat moet dan ook wel even winnen. Dan zal ik snel de moties doorlopen die van mij van toepassing zijn. Dan beginnen we meteen met de motie 8.2a. Dat is cyberweerbaarheid en continuïteit van gemeentelijke dienstverlening.

[03:37:36] Wat er in het verleden al gebeurde is jaarlijkse pentesten, et cetera. En overigens vind ik het wel goed dat hier de aandacht ook op is. Zeker gezien de actualiteit op dit onderwerp. We zijn nu ook bezig met een meerjaardenplan informatie-veiligheidsbeleid. CQ-digitale weerbaarheid. waarbij op zijn minst, we gaan voldoen natuurlijk aan de wet en geregelgeving de organisatie voorbereiden op calamiteiten

[03:38:09] risico's in kaart brengen en leveranciers want dat wordt ook genoemd in de motie die gaan we daar ook op beoordelen dan gaat het over oefeningen heeft u ook net even kort besproken genoemde oefeningen, ja, die zijn gepland Q1, dan gaat het college en de organisatie onder de loep Die wordt onderworpen aan een oefening. En Q2, dan bent u zelf ook als gemeenteraad aan de beurt. Met u wordt ook een oefening gedaan.

[03:38:46] U zegt dan ook, even kijken, te rapporteren en de raad op hoofdlijnen te informeren, etc. U zult begrijpen dat wij dat niet openbaar doen. om mensen met kwade bedoelingen wijze te maken dan nodig. Maar vertrouwelijk zullen we u uiteraard wel meenemen in dat verhaal. Al met al een goede motie, maar we zijn er al druk mee bezig. En daarmee wordt die ontraden. Dan gaan we door naar 8.6a.

[03:39:27] Structureel begrotingsevenwicht. in transparante taakstellingen monitor.

[03:39:34] Overigens heeft Pro ook nog een taakstellingsmonitor-achtige motie, maar daar kom ik zo ook even op. De punten 1 tot en met 4, dat past grotendeels bij de intentie die ook het college zelf heeft. Maar ja, dan punt 5, dat past nou niet bepaald bij de uitwerking van het samenwerkingsakkoord. Want ja, als er bezuinigd moet worden, dan staan we daarvoor met z'n allen aan de lat. En is geen enkel programma bij voorbaat uitgezonderd. Dus voorzitter, deze motie wordt ontraden.

[03:40:15] Dan hebben we motie 8.6.b. Dat zijn meetbare uitvoeringsagenda. Ja, we gaan het doen zoals in de commissie planning en controle al aangekondigd. Wat in het samenwerkingsakkoord zit en van belang is voor de voorjaarschijf 2027, daar komen we in Q1 meteen mee. En daarna wordt alles de rest meerjarig, wat meerjarige consequenties heeft, wordt vertaald in de kadernoodaar 2028. En dat zal in Q2 zijn.

[03:40:53] Wij zijn niet van plan om daar nog extra stappen tussen te zetten. Het is al werk genoeg om dat allemaal uit te werken en in te passen. En in de PNC-cyclus 2028, want dan hebben we het over de meetbaarheid, dan wordt alles wel ook meetbaar in beeld gebracht. Al met al dus wel een beetje in de geest van de motie, maar we gaan het een klein beetje anders doen. Dus deze motie ontraden we.

[03:41:27] Dan de financiële stresstest.

[03:41:33] Ja, voorzitter, daar wil ik iets langer bij stilstaan. Er zijn namelijk in de voorfase ook best heel veel vragen gesteld over risico's, onzekerheden, ons weerstandsvermogen en de financiële ruimte die we hebben. Er zijn veel moties over ingediend en deze motie sluit daar ook bij aan. Kijkend naar de inbreng van de fracties. Er was het ongelang. Financiële situatie spannend. Begroting en jaarrekening naar elkaar groeien.

[03:42:03] Voor 180. Niet alles tegelijk realiseren als het financieel niet haalbaar is. Zevensbelang. Sluitende miljardenbegroting. Pro. Ook financiële voorzichtigheid. VVD. Financiële waakzaamheid. Forum. Financiële waakzaamheid. LRV. Wat nu in de begroting zit is niet wat het wordt na de uitwerking. Dat lijkt me ook helder. CDA, financiële discipline, noodzaak. BVNL, financiële balans.

[03:42:38] En D66, niet al te rooskleurig financiële klimaat. Alle fracties hebben zorgen getoond over de financiële situatie. en de vertaling natuurlijk van de ambities die wij met elkaar hebben. En sinds mijn aantreden op 17 september houdt eigenlijk één vraag mij in bijzonder bezig. Hoe houden we onze ambities financieel verantwoord? Er komt veel op ons af, de uitwerking van het samenwerkingsakkoord, grote investeringen en onze eigen ambities.

[03:43:16] Ik hou van uitdaging en ambitie, maar tegelijkertijd willen we een financieel gezonde en betaalbare gemeente worden. Dat vraagt om goed inzicht in risico's en om helderheid en over de financiële gevolgen van keuzes. Ook willen we het totaalbeeld voortdurend scherp houden, ook voor onszelf en ook voor de Raad. We werken daarom al enige tijd met een goede tool die de schuldquote inzichtelijk maakt aan de hand van verschillende scenario's.

[03:43:49] Die tool helpt ons, maar we onderzoeken momenteel wel of we een volgende stap kunnen zetten. Zodat we meer variabelen kunnen meenemen en ik heb het eerder al gehoord tot en met de kaststromen. De VNG biedt hiervoor instrumenten aan, maar er zijn ook andere mogelijkheden. En ik zou dat graag met u willen bespreken in de commissie planning en controle. Volgens mij is er bij zowel de raad als het college behoefte aan zo'n gesprek over dit onderwerp.

[03:44:19] Hoe zorgen we ervoor dat we goed in controle zijn en tegelijkertijd voorstellen en risico's integraal kunnen afwegen? Ja, de motie natuurlijk. Ja, voorzitter, wij ontraden die. Of in ieder geval vragen we die aan te houden. Omdat we al bezig zijn met die volgende stap. En daarover graag met u in gesprek gaan in de commissie planning en controle. Want we hebben volgens mij allemaal hetzelfde doel.

[03:44:49] En ik ben daar als wethouder financiën eigenlijk heel blij mee.

[03:44:55] Goed, voorzitter. Dan de motie 8.6.D. Inzicht in onzekere financiële posten. Die lijkt op onderdelen ook veel op die van het CDA.

[03:45:10] En punt 1 tot en met 3. Althans, nee, überhaupt. Is dit een goede motie. Maar als we dat, en daar snapte ik de bedoeling niet helemaal van. Als we dit snel tussendoor nog even in moeten fietsen. Dan hebben we daar wel moeite mee. Maar als het gaat om het inzicht op deze onderdelen vanaf de cyclus 2028, dus vanaf de kadernota 2028, dan is het college daar wel positief over. Dus een kleine aanpassing in de motie zou helpen om deze aangenomen bedrijven, om in ieder geval het positief advies hierover te geven.

[03:45:53] Tot zover, Zorger. Ik hoop dat ik het binnen vijf minuten heb. Niet binnen de vijf minuten, maar als wethouder financiën natuurlijk, ook in het kader van de begroting, iets meer tijd gegeven. Dan gaan we naar de volgende wethouder, dat is de heer Veerman. Dank u wel, meneer, of wethouder Karragat. Wethouder Veerman.

[03:46:15] In de eerste instantie over de motie meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal bemijn.

[03:46:25] De heer Jan Veerman, moest ik zeggen.

[03:46:35] Ja, dank u wel, voorzitter. Om te beginnen toch ook even een korte reflectie op uw algemene beschouwing. Want ik hou daar wel een gedeelde lijn uit bij u. En dat is met name ook dat u maatschappelijke voorzieningen belangrijk vindt. Ik heb er verschillende gehoord. Het zwembad wordt genoemd. Bibliotheek, de Singel, verenigingen geeft u aan. Your Talent. En dat sluit natuurlijk ook helemaal aan op het beleidskader dat u vorige week heeft vastgesteld.

[03:47:03] Raadsbreed, waarin u ook aangeeft dat dat de sociale basis is. Dus eigenlijk het fundament van onze samenleving, waar we elkaar ontmoeten en waar onze samenleving wordt gemaakt. Een tweede lijn die ik bij u hoor is dat u ook allemaal grip wilt op de kosten voor de WMO en de jeugdhulp. En een aantal van u noemt ook die stelposten die in 2028 en 2029 zijn opgenomen in de begroting.

[03:47:31] en het mag voor zich spreken dat dat inderdaad een grote onzekerheid met zich meebrengt in de meerjarenraming. Voor een groot deel zijn we daarvan ook afhankelijk nog van het Rijk, wat het Rijk daarin gaat bepalen voor ons. Maar ik wil tegelijkertijd ook wel even benadrukken dat we ook als gemeente fors inzetten op preventie. En dan doe ik ook met name op de toegang. Ons maatschappelijk loket voor iedereen van 0 tot 100 die met problemen zit, met vragen zit.

[03:48:01] Heel laagdrempelig. Daar zijn we sinds 1 juli mee gestart. En dat moet ook ervoor zorgen dat we vanuit die sociale basis en de toegang er ook voor zorgen dat we niet aan de bovenkant van die piramide komen. Namelijk die dure zorg voor jongeren en voor ouderen. Dus daar zijn we volop mee aan de slag. En dat brengt me ook even bij de twee moties die zijn ingediend. Ten eerste de motie 8.5a van het CDA, meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein.

[03:48:45] Ik snap helemaal het doel wat u voor oog heeft met deze motie. En tegelijkertijd de motie van GroenLinks, of pro natuurlijk, 8.5.d, uitzondering begrotingsprincipes sociaal domein. De heer Schokker gaf al aan bij de heer Tol van laten we kijken of we beide moties kunnen combineren. En ik wil ook samen met u kijken of we kunnen komen tot een gecombineerde motie waarin de gedachten van beide moties terugkomen.

[03:49:18] Ik hoor de heer Molenaar ook al een vraag stellen aan de heer Schokker van het is best ingewikkeld om een kozaal verband aan te tonen. tussen preventie en het uiteindelijke effect. En dat is natuurlijk ook zo. En de heer Schokke gaf al aan dat hij dat ook beaamt. Maar omdat er juist zo ontzettend veel geld in omgaat, moeten we wel blijven zoeken naar manieren die er wel zijn om zoveel mogelijk die maatschappelijke effecten die die preventiemaatregelen hebben,

[03:49:48] om die ook inzichtelijk te krijgen. Zodat we daar ook met elkaar het goede gesprek over kunnen voeren. Dus ik snap heel goed de gedachten daarin. Dus ik wil ook met u meedenken zo meteen hoe we daarin tot een... Een samengestelde motie zou er kunnen komen. Dank u wel. Voor de beantwoording keurig binnen de gestelde tijd en toch nog even de gelegenheid om ook een algemene, geen beschouwing, om ook even op de algemene beschouwing te reflecteren.

[03:50:21] Dan gaan we naar de volgende wethouder, dat is wethouder Kes. Vijf moties zijn er. Ja, dank u wel voorzitter. Ik zal proberen er snel doorheen te gaan. De eerste motie zit op de integrale sturing op woningbouwnetcongestie en bereikbaarheid van het CDA, 3A. Wij werken momenteel aan een volkshuisvestingsprogramma. Dat is een verplicht programma wat we voor 1 juli 2027 moeten vaststellen als college.

[03:50:52] We komen daar ook bij de raad op terug voordat we dat programma vaststellen. En eigenlijk alles wat in de motie staat ten aanzien van woningaantallen, doelgroepen, etc. komen daarin terug. Dat is iets anders dan de afhankelijkheden, knelpunten, etc. die u noemt. Waar u ook om vraagt. Ten aangezij van netcongestie, mobiliteit, parkeren, etc. Maar ook die onderwerpen komen natuurlijk regelmatig terug.

[03:51:19] Omdat we het EVRPP, dat is vastgesteld door het raad, volgen. En u ook periodiek op de hoogte stellen via de projectenrapportage. Maar de hele planning en alles wat daarbij komt kijken, dat komt in het programma volkshuisvesting. Dus ja, wij ontraden de motie in deze vorm omdat heel veel van dit soort informatie al naar de raad toekomt. En dit zou betekenen dat we weer een extra rapportage moeten gaan maken in het kader van de uitwerking van het samenwerkingsakkoord.

[03:52:00] En daar zullen natuurlijk wel wat zaken aan de orde komen, maar deze motie gaat wat ons betreft daarin te ver. Dan de motie integraal financieel overzicht gemeentehuis en parkeergarage, dat is 3b. Ook ten aanzien van dat aspect is het, nou ja, er is ook al het een en ander gezegd en gevraagd aan de fractie LEV daarover. Maar de raad heeft in december 2025 een besluit genomen op basis van de stukken die toen lagen.

[03:52:33] Er is geld beschikbaar gesteld aan het college om het plan verder uit te werken. Zowel het plan voor de appartementen, de parkeergarage als het gemeentehuis. Dat is een kwestie van rekenen, tekenen, rekenen, tekenen. En duw moment dat we meer informatie daarover hebben, wordt de raad daarin meegenomen. Dus er is op dit moment geen nieuwe informatie op basis waarvan we dit allemaal zouden moeten doorrekenen.

[03:52:58] Bovendien zou dat heel veel capaciteit vergen.

[03:53:04] Dus ook deze motie wordt ontraden, voorzitter. Dan de derde motie is 8-3-C. Dat zit op de financiële risico's en daadwerkelijke ondernemersbelangstelling voor de Purmer en Julianaweg. Ook in dit project wordt de gemeenteraad periodiek geïnformeerd over de stand van zaken, over de risico's, etc. De herziening van de grondexploitatie voor de Purmer zit er ook aan te komen. Het heel veel investeren op dit moment in allerlei wat-als-scenario's.

[03:53:36] Daar is op dit moment wat ons betreft geen enkele aanleiding voor. Geïnteresseerde bedrijven zijn er zeker op dit moment, maar die geven geen zekerheid voor de toekomst. Want we weten het pas zeker als de handtekeningen staan en daar is op dit moment geen mogelijkheid toe. Omdat we eerst nog de planlogische procedure moeten doorlopen. De risico's zijn benoemd. Die worden ook continu gemonitord.

[03:54:01] Voorzitter, dus ook deze motie wordt door het college ontraden. Dan de vierde motie. De eigen woning zoeken er niet achteraan. Maar één koers voor de huisvesting van statushouders. Voorzitter, deze motie en ook de nadere toelichting heeft mij toch wel enigszins verbaasd. Er is recent een raadsledenbijeenkomst geweest bij de gemeente Zaanstad waar u allemaal voor bent uitgenodigd.

[03:54:28] Daar is ook het hele verhaal onttrend en ook het verschil tussen de Oekraïnse ontheemde asielzoekers en statushouders toegelicht. Helaas was de fractie van LEV daar, voor zover ik dat weet, niet vertegenwoordigd. En als ik nu deze motie zie, dan heb ik toch het idee dat al die doelgroepen door elkaar gehusteld zijn. Statushouders krijgen een vergunning voor langere termijn. Zij worden toegewezen aan onze gemeente.

[03:55:02] Zij zijn dan vervolgens inwoners van onze gemeente. En wij zullen ze moeten huisvesten. En dat kun je dan tijdelijk doen, maar uiteindelijk zullen ze toch doorstromen naar een sociale huurwoning, aangezien een koopwoning vaak niet bereikbaar is voor deze doelgroep. Dus tijdelijke opvang heeft weinig zin, want dan moeten ze daarna alsnog verhuizen. Op dit moment is de voorangsregeling 10% van de passende sociale huurwoningen.

[03:55:30] Dat zijn echt een aantal woningen per jaar die naar statushouders gaan. En dat is ook echt de enige manier om aan onze taakstelling te kunnen voldoen. Voor zover het gaat om het punt over het provinciaal toezicht over de spreidingswet. Vanwege de afspraken die wij juist hebben gemaakt in de regio. staan wij momenteel niet onder toezicht. Dat staan we allemaal, maar er is geen sprake van interventie op dit moment door de provincie.

[03:56:03] Dus ik raad, of wij, het college, raad deze motie ook ten strengste af. Dan, voorzitter, de laatste, de ambtelijke capaciteit woningbouw. De ambtelijke capaciteit en de inzet daarvan is natuurlijk een collegebevoegdheid. Ik heb ook niet het idee dat dat zozeer wordt bedoeld met de motie. Het is ook niet zo dat op dit moment geld het grootste probleem is. Het grootste probleem is eigenlijk dat we een aantal vacatures hebben.

[03:56:36] Bijvoorbeeld stedenbouw, planologie, projectleiders, noem maar op. Die functies zijn gewoon heel moeilijk in te vullen op dit moment. Dus het gaat niet zozeer om het feit dat we meer geld nodig hebben, maar dat we echt mensen nodig hebben. En we krijgen gewoon heel weinig, soms ook zelfs geen sollicitanten op vacatures. En dat is een hele grote zorg. Desalniettemin proberen we alles wat in onze macht ligt om de projecten vlot te trekken.

[03:57:10] En er gebeurt ook echt heel veel. Ik wil nog even toevoegen dat de betaalbaarheidsgrens waar LEV naar vroeg is op dit moment 420.000 euro. En die wordt per 1 januari 435.000 euro. Dus dat was een vraag naar PRO. Dat is de betaalbaarheidsgrens.

[03:57:30] Wat me nog wel een goed idee lijkt van de motie van PRO is om te kijken van wat gaan we nou doen met de gelden van de realisatiestimulans. Want er zit inderdaad een hoop geld in de subsidievorm aan te komen. En ik denk dat het zeker een goed idee is om te kijken hoe we die gelden kunnen inzetten. Maar misschien dat het goed is dat we daar in de pauze nog even naar kijken. Dank u wel voorzitter. Maar ik ontraad dus de motie voor de eerste punten behalve dan het laatste punt.

[03:57:56] Dank u wel voorzitter. Dank u wel wethouder Kes voor de beantwoording van de ingediende moties. Of uw reactie erop. Dan gaan we naar wethouder Bootsman. Twee moties. We beginnen met de openbare toiletten.

[03:58:20] Ja, dank u voorzitter. Inderdaad, eerst de motie over de openbare toiletten en permanente drinkwaterpunten. Deze motie lijkt een heintje Davids te worden. Want vandaag exact zes jaar geleden werd deze motie ingediend. Destijds door lijst Kras. En afgelopen zomer is de motie doorzeevangsbelang ingediend. En toen weliswaar teruggetrokken. Maar heb ik wel een toelichting gegeven. Voor wat betreft de woorden van de heer Koek van Zeevangs Belang.

[03:58:53] En de mooie beeldspraak die hij daarbij maakte. Mijn complimenten. U geeft aan, de nood is hoog. De nood is hoog in uw ogen. Maar wat betreft de centragebieden in zowel Edam en Volendam heb ik destijds ook al aangegeven. Zijn deze centra goed voorzien? En is dit natuurlijk ook wel de plek waar de meeste toeristen naartoe trekken. Vooral de centra in Edam inderdaad het stadhuis.

[03:59:21] Nog los van alle horeca die daar aanwezig is. En in Volendam op de dijk zijn ook meerdere locaties die ik ook al eerder zo heb benoemd.

[03:59:31] Daarbij geeft u geen structurele dekking aan. En als je eenmaal een wc faciliteert, betekent dat ook dat er kosten zijn voor het onderhoud, het schoonmaken, etc. Dus in die zin zien wij niet de noodzaak om hier op dit moment op in te gaan. Het interessante is wel de drinkwatertappunten. Want dit kan een onderdeel worden in het programma Waterfront. om eens te kijken van nou... We zijn bezig op dit moment met de zienswijze. Voor jullie straks, die komt in het voorjaar naar jullie toe. We zijn bezig eigenlijk met het formuleren van de SMART-doelen.

[04:00:14] En daarin kunnen we kijken of uw raad daar ook achter staat om te kijken van, nou kunnen we onderzoek doen naar die drinkwater-tappunten in onze gemeente op belangrijke locaties. Nogmaals, uw fractievoorzitter gaf het ook al eerder aan tijdens zijn algemene beschouwingen. De tijd van onbeperkt geld uitgeven is voorbij en het zijn nice to have zaken. Nogmaals, ik ontraad hem toch met een toezegging als uw gemeenteraad het daar ook mee eens is om te kijken naar de smart doelen binnen het programma Waterfront voor wat betreft de watertappunt.

[04:00:56] Dan de motie van de coalitie. U gaf aan, meneer Molenaar, we willen hier eigenlijk een extra signaal mee afgeven voor wat betreft de tijd en de snelheid. Om dit naar voren te trekken. Ik kan alleen maar zeggen dat dit een hartstikke mooi en passend idee is in het programma Waterfront. Wordt ook naar verwezen in het samenwerkingsakkoord. Dit is een van de pijlers van het programma Waterfront.

[04:01:31] Het zichtbaar maken van de cultuur, historie en identiteit. En het lijkt mij inderdaad een hele mooie eerste stap om die muziekgeschiedenis een gezicht te geven. wel eventjes één voorbehoud ten aanzien van het punt 5 bij het verzoek om het tweede kwartaal terug te koppelen. Als u dat wellicht kunt aanpassen in de raad te informeren over de eerste uitwerking wanneer initiatiefnemers zich hebben gemeld,

[04:02:06] dan zou dat heel fijn zijn, want daar zijn we toch ook wel afhankelijk van voor wat betreft dit initiatief. En ik denk dat ik er dan ben, voorzitter. Dank u wel. Voor de rest, deze motie kunnen wij ondersteunen. Dank u wel. Wethouder Bootsman, keurig binnen de daarvoor bestemde tijd. En tot slot gaan we naar wethouder Ron Veerman. Die heeft nog vier moties en ook vijf minuten spreektijd.

[04:02:38] Dank u wel. Dan de uitbreiding isolatie maatregelen. De motie, het zal u deugd doen, zevenlangsbelang, dat we in de collegevergadering van 20 oktober precies een voorstel hebben aangenomen dat eigenlijk tegemoet komt, eigenlijk precies inhoudt wat deze motie oproept.

[04:03:35] Even heel kort. Het doel van dit advies is om advies en begeleiding vanuit de gemeente beschikbaar te maken voor alle woningen, ongeacht WOZ-waarde. En dat bij de uitvoering van de nieuwe tranche 2 en tranche 3 van de rijkssubsidies. En als onderdeel van de gemeentelijke isolatieaanpak. Dus ik hoop dat ik het zo goed heb verwoord. Maar daarmee wordt in principe precies uitvoering gegeven aan wat deze motie graag zou willen.

[04:04:05] Dus wat dat betreft ontraden we deze, aangezien deze overbodig is geworden. De structurele energiearmoede. Ik heb daarvoor eventjes, ik vond het een hele mooie oproep. Ik heb even gevraagd aan de ambtenaren wat we eigenlijk allemaal al doen. Daar heb ik echt een heel mooi antwoord op gehad. En dat wil ik graag even voorlezen. En dan is het ook de vraag aan Pro of dat eigenlijk tegemoet komt aan wat gevraagd wordt.

[04:04:42] Nou ja, het is eigenlijk best wel een lab tekst. Misschien moeten we dat zomaar in de pauze gewoon even bespreken. Want het is echt al heel veel. En ik kan eigenlijk niet echt goed inzien of waar Pro toe oproept of dat nog aanvullend is op wat we al doen. Ik vermoed dat we alles al pakken binnen de huidige werkzaamheden die al uitgevoerd worden, waardoor punt 1 tot en met 3 overbodig worden.

[04:05:09] Dat ga ik nog even checken tijdens de lunch. En punt 4, daar wordt eigenlijk gezegd om structureel budget te reserveren. Er wordt ook aangegeven dat we momenteel geen structureel budget gaan reserveren. We zouden wel kunnen verkennen of het mogelijk is om de grillige beschikbaarheid van rijkssubsidies wat meer te nivelleren op gemeentelijk niveau, zodat je beter structurele aanpak kan vormgeven.

[04:05:37] Dat kan een interessante zoekrichting zijn. Ook daar moeten we het zo nog even nader over hebben.

[04:05:44] Voor het investeren in meer bomen en vergroening van de openbare ruimte hebben we het net al aangegeven. We komen in januari terug met een concept van het groenbeleidsplan. Eigenlijk willen we niet op de muziek vooruit lopen en willen we daar goed met u in discussie over wat de ambities zijn, ook financieel gezien. Wat kan binnen de kaders die we hebben voor wat betreft het groenbeleid, vergroening, toevoeging, bomen, klimaatadaptatie en dergelijke.

[04:06:18] Dus daarmee zou ik deze motie ontraden. En dan tenslotte de verkeersveiligheid in Lindorpen.

[04:06:27] Ja, ik ben het helemaal eens met de strekking van de motie over dat de veiligheid in Lindorpen heel belangrijk is. Natuurlijk schaart iedereen zich achter het betoog van de heer Koek dat veel te veel mensen jammer genoeg daar persoonlijke ervaring mee hebben met dat soort gruwelijke incidenten. Wat ik wel nog even aanwaard, toevallig werd er vanuit Pro al aangegeven dat de structurele

[04:06:52] plaatsing van die smileys heel beperkt effect hebben. Na een paar weken is eigenlijk het beoogde effect al weer weg. Daarom hebben we een roulerend systeem van een aantal smileyborden binnen de gemeente. Eigenlijk zou ik willen zeggen van laten we gezamenlijk gaan kijken waar we in 2027 en En misschien ook verder die actief borden moeten gaan ophangen. Zodat we gericht op de ervaren probleemlocaties.

[04:07:19] Eigenlijk in de gehele gemeente. Zo ook van oproep aan alle fracties. Maar misschien dan specifiek gericht op de zeevang. Die borden moeten gaan plaatsen. Daar ook misschien over kunnen terugrapporteren aan de raad. Want die dingen maken mooie analyses. Ook qua snelheid. qua intensiteit. En deze motie, wat me eigenlijk een beetje staat primair de veiligheidsaanpakking in de Lindorpen door die smileys te plaatsen.

[04:07:53] Eigenlijk ben ik wel iets ambitieuzer dan dat. En het staat ook in het coalitieakkoord en ook in de mobiliteitsplan van hé, laten we nou eens gewoon echt werk maken van verkeersveiligheid in die Lindorpen. En in de motie staat tevens dat ja, de wegversmallingen die zijn, die roepen Weerstand op en verkeerdrimpels die zijn lastig qua trillingen. Dat zijn wel de maatregelen waarmee je structureel verkeersveiligheid kan verbeteren.

[04:08:17] En vooral ook snelheid kan verlagen. In mijn ogen zijn dat de primaire middelen om verkeersveiligheid te verbeteren. In smileys zijn meer secundaire, nice to have, tijdelijke maatregelen die daarop aanvulling op kunnen zijn. Dus wat dat betreft snap ik wat de motie inhoudt. Maar qua insteek zou ik hem toch anders willen aanvliegen. En bij deze ook de handreiking om sowieso, los van deze motie, met die smalies aan de gang te gaan in 2027.

[04:08:49] Dus of ik hem dan moet onderraden of niet. Ik denk dat we al goede werkafspraken kunnen maken zonder deze motie over te nemen. Dank je wel. Dank u wel, wethouder Veerman. En daarmee komen we aan het einde van deze eerste reactietermijn van het college. Het is 13 uur 33. We lopen mooi op schema. We hebben nu tijd voor een lunch. Tijd voor wat afstemming onderling. En dan komen we hier om kwart over twee weer terug.

[04:50:51] Ja, het is kwart over twee. En ik kijk even rond. We zijn nog niet compleet, maar een goede middag weer. We zijn, het is kwart over twee. Dat betekent dat we, graag even stilte, want het is kwart over twee en we zouden schorsen tot kwart over twee. en dat betekent dat we onze vergadering weer gaan hervatten. En we zijn inmiddels aangekomen bij agenda punt 5 en dat is de tweede termijn van de gemeenteraad.

[04:52:00] En we hebben daar met elkaar ook afspraken over gemaakt. Ik begrijp ook heel goed dat er heel veel te vertellen is, dat er heel veel te bespreken is, maar we hebben wel met elkaar afgesproken dat we dat gaan beperken tot acht minuten per fractie. In deze tweede termijn heeft u de gelegenheid om te reageren op hetgeen wat in de eerdere termijnen naar voren is gebracht. U heeft daar acht minuten de tijd voor.

[04:52:31] Wellicht heeft u de behoefte om op elke motie te reageren. Stel dat we dat alle tien doen, keer 18 moties, dan hebben we al, als we een minuut per motie nemen, 180 minuten nodig om dat allemaal te doen. U hoeft dus niet op elke motie te reageren. Maak een algemeen betoog van deze tweede ronde. Ga op de dingen in waarvan u denkt, daar wil ik graag op ingaan. En er is altijd nog een mogelijkheid om een korte stemverklaring te geven op individuele moties bij de stemming over de moties.

[04:53:01] Dan gaan we ook hier weer op volgorde van groot naar klein, zoals we dat hebben afgesproken. en dan beginnen we in dit geval bij ons bedoeld. Voorzitter, een kleine punt van orde. Er is een motie aangepast van Pro. Staat die al in IBAP's op dit moment? Want ik zie hem nog niet.

[04:53:21] Voorzitter, dat is niet het geval. Ik werk er nu aan. Ik denk dat de heer Doeverdans zijn betoog kan beginnen en dan kijken we aan het eind even of die er weer goed in staat. Maar ik geef de heer Doeverdans, goed dat u dat noemt hoor, dan checken we dat even. Maar ik ga wel de heer Doeverdans het woord geven om zijn betoog te beginnen. Ja voorzitter, ik kan het eigenlijk wel redelijk kort houden.

[04:53:46] Ik zie een aantal financiële moties zijn natuurlijk besproken. En ook een uitgebreide toelichting van het college is daarop geweest. Ik denk dat er een breed gedragen gevoel daarin is. De stestest noem ik even als een voorbeeld. Van CDA zie ik een aantal moties daarin. en van Pro ook, die ook oproepen tot realistisch begroten. Ik zou eigenlijk voor die moties willen voorstellen om dat naar het PNC te betrekken

[04:54:23] zonder de kaders die in de moties worden benoemd, zodat we daar een open gesprek over kunnen voeren in het PNC. Ik denk dat dat waardevol is in deze... We hebben ook van de lunch goed gebruik gemaakt om overleg te voeren. In dit geval met Pro over de motie van Sociaal Domein. Het samenwerkingsakkoord werd nog even op tafel gegooid. Die hebben we uitgebreid doorgenomen met z'n allen.

[04:54:59] Tijdens het dundige van de kroket. Wij snappen dat die interpretatie van de tekst anders kan overkomen. Pro heeft de tekst daarop aangepast. En ons inzien kunnen wij dan ook die motie, als ik dan even kijk naar de overige coalitiepartijen, zijn we daar positief over. Eigenlijk wil ik het daarbij laten. Dat is een korte tweede termijn, maar dat mag natuurlijk altijd. U heeft het over twee moties.

[04:55:32] Misschien kunt u nog even goed voor de mensen thuis ook en voor de raad even goed duidelijk maken welke moties u bedoelde.

[04:55:41] Ik snap even de vraag niet. Moties waarvan u zegt van de suggestie om die mee te nemen naar de PNC-commissie. Even voor de volledigheid. Dat gaat eigenlijk wat mij betreft over alle financiële moties waarin gesproken wordt over realistisch begroten. Ik heb ze even niet allemaal op een rijtje nu staan. Maar over de stresstest heb ik ook als voorbeeld gegeven. De motie van CDA. Dat zijn een aantal moties.

[04:56:07] In Infapro ook eigenlijk. De financiële motie. Die zou ik graag in het PSC dat we ervoor staan om te bespreken. Ja, de stresstest is ook genoemd. Meneer Schilder. De stresstest is ook genoemd door de heer Doeverdelt.

[04:56:25] En ik wil vragen om niet zomaar te schreeuwen door de vergadering heen. En dan altijd even het woord te vragen. Maar dat weet u heel goed toch. Om dat op die manier te doen. Dan gaan we naar de volgende fractie. En dat is. Ik kijk altijd nog naar deze kant. Maar u zit inmiddels daar inderdaad. Volendam 80 de heer Vissen.

[04:56:46] Dank u voorzitter. Wij doen het even anders. Want wij hebben per partij het voorbereid. Dus ik geef het woord straks door. Tenminste via u dan. Aan een andere fractielid van Volendam 80. Ja. Punt van orde, voorzitter. Meneer Schokker. Dit is nu een tweede termijn. Is het dan ook mogelijk om te interroperen? Ik heb zelf de moties van het zevenhoudsbelang onder mijn hoed genomen.

[04:57:19] Ik heb net al een beetje contact gehad met de heer Dijksoorn over isolatie. Ik denk dat die motie wellicht niet nodig is. Maar dat is in onze ogen dan nu zo. Ik hoor het wel als dat wel of niet zo is.

[04:57:38] Eigenlijk waren de wethouder wel overtuigd bij die andere drie moties. Interruptie voor de heer Dijkshoorn. De wethouder was overtuigd dat het onzin was voor het toiletten en het waterpunt. Omdat ze zei, daar heb ik al antwoord op gegeven. Het is goed geregeld in Voldendam. Dat vinden wij niet. Het is niet goed geregeld. Zeker niet in Oosthuizen en zeker niet in Eedam. Maar ook in Vollendam gaat het over openingstijden van winkels en kroegen.

[04:58:03] En ik hoef er niet op te wijzen dat in de winter dat heel vaak niet open is. En als je om 7 uur in de bushalte staat, dan geef ik het je te doen. Als je denkt, ik wil binnen half uur toch erg graag naar een toilet. Maar goed, tot zover. Dank u wel, meneer Visser.

[04:58:24] Ja, hij doet het weer. Nou, laten we dan eerst kijken wat we kunnen benutten en evalueren wat er is. Voordat we eventueel een nieuwe verplichting aangaan. Laten we dat op die manier doen. Maar verder heb ik daar op dit moment niet veel meer aan te wijden. Toch nog een kort interruptie. De motie vraagt ook naar een onderzoek. Een verplichting betekent een raadsvoorstel. Dus daar krijgen we zeker de tijd voor.

[04:58:51] Dank u wel. Oké. Verder heb ik geen andere zaken wat betreft de motie van Zevenang Belang. Wie kan ik dan het woord geven namens Volendam 80? De heer Molenaar.

[04:59:05] Dank u wel, voorzitter. Allereerst even een puntje over onze motie. We hebben de woorden van de wethouder gehoord en we hebben het laatste punt aangepast, zodat niet in het tweede kwartaal van 2027 er per definitie een rapport naar ons toe komt, maar dat er pas iets naar ons teruggekoppeld wordt op het moment dat er ook daadwerkelijk iets geïnitieerd is. Dan wil ik het graag nog hebben over de motie van het CDA, waarbij de motie meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein.

[04:59:37] We hebben het er net natuurlijk ook al een beetje over gehad. Ik denk dat er... Wat de heer Schokker zoekt is denk ik zeer wenselijk. Maar ik heb net ook al aangegeven dat als je niet de causaliteit kunt aantonen... dat het een heel moeilijk verhaal wordt. Dat zegt niet dat het niet nodig is, maar ik denk dat we heel voorzichtig moeten zijn... in wat we dan precies vragen. En met name ook wat je daaruit kunt concluderen.

[05:00:01] Anders ben ik een beetje bang dat je te vroeg overgaat. Naar bezuinigingen. Je kunt hem natuurlijk ook omdraaien. Je kunt ook zeggen, kunnen we niet op de een of andere manier in kaart brengen wat de maatschappelijke kostenbatenanalyse is, zonder te kwantificeren. Dus dat je wel zegt, we zien dit. Als wij investeren in bijvoorbeeld valpreventie, dan zien we dat er dit gebeurt. Dan voorkom je dat het echt een eurostrijd gaat worden, maar dan laat je wel zien wat het allemaal voor de maatschappij doet.

[05:00:33] En ik denk dat je dan een hele andere discussie gaat krijgen. Ik had bijvoorbeeld een paar voorbeelden waarvan ik dacht, hoe gaan we dat dan in cijfers omzetten? We hanteren in ons op die te wenselijke insteek over het intensiveren van het voorliggende veld. En dat zal zorgen dat veel problemen naar voren getrokken gaan worden. Dus we investeren in het voorliggende veld. Dan krijg je op dat moment dus meer problemen te zien die opgelost moeten worden.

[05:00:57] Niemand weet welke grote problemen die hiermee voorkomt. En hoe moeten we dat dan bijvoorbeeld in cijfers uit gaan drukken zonder daar factieve conclusies aan te verbinden? Een ander voorbeeld in het WMO. We kunnen vanuit de gemeente gaan investeren op preventie, bijvoorbeeld op valpreventie, wat nu ook al gebeurt. Maar hoe weet je dan hoeveel vallen je voorkomt? Hoe weet je hoeveel dodelijke vallen je voorkomt?

[05:01:22] En gezien het stijgende aantal senioren die allemaal een ander beweegprofiel hebben, vind ik het ook lastig om daadwerkelijk te gaan sturen op cijfers die gevraagd worden in de motie. Dus wij kunnen helemaal de lijn volgen met dat je dingen tastbaar wil hebben, maar ik vind het gewoon heel moeilijk om onzuivere redenaties te voorkomen. Dus alles dat op de een of andere manier in bijpraat sessies eventueel kan, in thema raden waarbij uitgelegd wordt wat we allemaal doen of wat de gemeente allemaal doet.

[05:01:51] Waarbij we gewoon zien van oké, we zetten in op valpreventie. We zetten in op eetpreventie, dus met afvallen bijvoorbeeld. Of met alles wat er allemaal gebeurt. Dan worden wij in ieder geval meegenomen over wat er met het geld gebeurt. Maar dan voorkom je een euro debat waarbij je moeilijk een kausaal verband kunt aantonen. Interruptie van de heer Schokker. Ik liet meneer Molen natuurlijk even rustig uitpraten.

[05:02:22] De geest van de motie is op een dergelijke manier geformuleerd. Als ik de indruk wek met de motie dat we tot op de KPI's kapotage overgaan. waarbij het op de letter en de euro nauwkeurig weergegeven gaat worden wat de impact is. Ik wil ook wel, de motie is gericht op het sociaal domein. Voor mij is dat impliciet dan verbonden met, net als met marketing en met reclames, het zijn niet allemaal extreem vastgelegde cijfers.

[05:02:52] Dus dat is ook absoluut niet de intentie van de motie. Het gaat erom dat het meetbaar blijft, dat we in ieder geval periodiek bijgepraat worden. Dus u heeft het over bijpraatsessies. Ja, dat is iets waar ik zeker vatbaar voor ben. Op de periode hebben we dat ook regelmatig gedaan. Het gaat erom dat we als raad op de hoogte blijven van wat er wel of niet beïnvloedbaar is binnen het sociale domein.

[05:03:17] Ik hoop daar uw vragen en zorgen weg te kunnen nemen. Dank u wel. Meneer Molenaar. Dank u wel, voorzitter. Nou, ik ben ook blij om dat te horen. Ik denk wel zelf dat de motie verder gaat dan de woorden die zojuist uitgesproken zijn. Maar als dat de intentie is en wie weet dat er een toezegging gedaan kan worden vanuit het college dat dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren. In wat voor vorm er ook bij praat, sessies, themaraden of hier of noem maar op.

[05:03:44] Dan is hij wat mij betreft al voldoende op de insteek van de motie. Maar het is uiteindelijk aan u om daar wat van te vinden. Tot zover mijn bijdrage. Dank u. Dan meneer Veerman. Dank voorzitter. van die motie en wat ze dan ook daadwerkelijk willen terugzien in de begroting en in de jaarrekeningen. Dat kwam eigenlijk neer op een mooie visualisatie waarin we dan heel netjes zien van ja, hoe

[05:04:35] zien die ramingen er dan uit. Dus positief hebben we die ontvangen. Ook nog eventjes met wethouder Karregat gesproken tijdens de pauze en die gaf ook aan van ja, ik wil hier echt wel wat mee dus deze motie kan ook echt wat bijdragen. Zei het dat punt 4 in dat geval gestrapt moet worden van deze motie. En in overleg met mevrouw Holt van Pro kunnen zij zich daar ook wel in vinden.

[05:05:01] Dan ten aanzien van de tweede motie waarbij de heer Doeven dan zo aangaf. Ja, daar zijn we ook tot een concessie gekomen met Pro. Dat die wordt aangepast. Ja, ik heb die aanpassing nog niet gezien. Die was mij ook reeds onbekend. Dus ik weet niet of de heer Tol die nu mondeling kan toelichten. of de heer Doevedans, wat er precies is afgesproken. En anders wacht ik gewoon even rustig de beantwoording af.

[05:05:27] Ik zie al een interruptie. Interruptie, voorzitter. Ik zie dat de heer Tol een interruptie wil plegen. Het woord is aan u, meneer Tol. Ja, ik was even druk bezig, maar ik denk dat het om de motiebegrotingsprincipe en sociaal ermee gaat, toch? Ja, de letterlijke tekst luidt nu, is veranderd aan het begin, de wettelijke opeinde regelingen WMO en jeugdzorg binnen het begrotingsprogramma

[05:05:50] Sociaal Domein en zo gaat hij verder. Dus dat is wat er is overeengekomen met de heer Doeverdans en ik denk daarmee met de coalitie. Dank u. Ja, dank u wel. En ik ga naar de heer Vindman, maar ik moet u ook aangeven dat u door de tijd heen bent. Dus ik wil vragen om tot een afronding te komen. Ja, nou, dan dank ik de heer Ton in ieder geval voor de toelichting. Dank u wel. Dat was de tweede fractie.

[05:06:15] In de tweede termijn ga ik naar de volgende. Dat is zevenhanksbelang. Kijk ik even wie ik daar het woord kan geven. De heer Dijksoorn. Ja, dat was verhandig. Wie gaat er beginnen? En hoe maak je hier nog een soepje van? Om het zo maar eens even te zeggen. Ik ga het toch maar even een beetje overal proberen. Want ik heb eerst nog even een vraag. Of er waren twee moties die gecombineerd zouden kunnen worden.

[05:06:39] Zei de wethouder. 5a en 5d. En ik hoor u nu verschillende dingen zeggen. Maar in hoeverre is hier nu sprake van een soort combinatie? Of komt hier een toezegging van de wethouder dat hij dat op die manier samen wil oppakken? Dus dat zou ik dadelijk wel graag willen horen. Dat is voor ons wel interessant. Als ik even aan het begin begin, dan hebben we in ieder geval nog de gezamenlijke motie met CDA, nummer 3a.

[05:07:02] De wethouder heeft daar gezegd, ja, doen we al en rustig afwachten. En jullie komen het helemaal voor elkaar. Maar deze motie gaat toch wel wat verder. En wij vinden het toch ook wel belangrijk dat we dat toch meer integraal aanpakken. Ook omdat mijn ervaring is de afgelopen jaren dat netcongestie, ik wil niet zeggen dat het in de ontkennende fase zit, maar daar wordt er wel vaak omheen gedraaid en erg positief gedacht van hoe simpel wij dat kunnen gaan oplossen.

[05:07:27] Dus dat we daar een goede vinger aan de pols houden en dat integraal oppakken om te kijken hoe zit dat nu. Daar zijn we een groot voorstander van. Dan hebben we de motie van Pro 3e Begrijp ik het nu goed Dat punt 4, dat structurele Dat dat eruit is Want dan kunnen we daar zonder meer in meegaan Punt van orde voorzitter Van orde van de heer Jong Sommige partijen Ik in ieder geval

[05:07:54] Wellicht dat er anderen zijn Die ook niet alleen het agendanummer hebben genoteerd Maar de naam Dus wellicht handig Voor de mensen die de motie bespreken om de naam van de motie erbij te zeggen. Want ik ben nu even kwijt om wel of het ging. Ik denk dat dat een mooie oproep is. Waar even de naam... Ja, dat is hartstikke goed. Dat vind ik een heel goed voorstel. Dank u wel. Dus 3E van Pro, structurele aanpak energiearmoede.

[05:08:19] En daar werd gevraagd om een structureel budget. En daar hadden wij wat bezwaar tegen.

[05:08:26] Even kijken wat we verder nog hadden. Ja, ik wil ook nog even reageren op de beantwoording van onze motie... Betreffende de openbare toiletten. Ik deed het net ook al even naar de overkant. Maar ook naar de wethouder toe. Er wordt natuurlijk heel kort gezegd van. We hebben het goed geregeld. Maar dat is gewoon pertinent niet zo. Heel veel mensen. Zeker in onze gemeente. Hebben zo'n pas.

[05:08:45] En hebben dus behoefte om binnen een half uur of een uur een toilet te bereiken. Nou moet je dat in de winter eens gaan doen. Als de winkels dicht zijn. En als de horeca dicht is. Of nou moet je dat eens doen. Als je morgens om half zeven bij de bushalte in Eedam staat. Het is gewoon kansloos. Het is triest dat in een rijke gemeente. Als Eedam-Vollendam. Interruptie van de heer Jok.

[05:09:05] Korte vraag. Het werd ook al gerefereerd straks. In 2020 is er een motie aangenomen door deze raad. Waarom wordt dan door Zevenans Belang opgeroepen om een onderzoek te doen... zonder eerst te kijken naar wat er met de uitslag van die motie is gebeurd? Dank u wel. Nou, dat kan ik u wel vertellen. Het enige wat er is gebeurd is dat er één onderzoek gedaan is... en een voorstel gedaan is voor een extra toilet, ik dacht met de Havelhof.

[05:09:29] En dat is afgeschoten door de raad. En voor de rest is er niets uitgekomen. En het is nu ook aangevuld met de watertappunten. Nou, en dan watertappunten gaan vermengen met waterfront. Dan denk ik, ja, die is leuk. En dan valt buiten... Druptie voorzitter. Druptie van de heer Schokker. Even een kleine kanttekening. Op dezelfde dag, zes jaar terug, is ook voor drinkwaterpunten een motie ingediend.

[05:09:51] Ja. De heer Dijksoorn. Dat klopt. En ook daar is niets mee gedaan. En wat er nu gezegd wordt van drinkwaterpunten lijkt me leuk om mee te nemen bij waterfront. maar Edam ligt daar niet in Hoogsthuizen zeker niet dus ik denk dat het goed is Het college er toch op wijzen dat de wens echt groter is en dat er echt naar gekeken moet worden binnen onze gemeente. Want ik vind het eigenlijk een blamage voor een gemeente waar 3,4 miljoen bezoekers komen.

[05:10:18] De smileys, diverse reacties op gehad, ook even van de wethouder. Primair is het natuurlijk, hebben we andere oplossingen voor de veiligheid. En dit wordt gezien als een secundaire oplossing. Waarbij we niet moeten vergeten dat vooral het zware verkeer en het landbouwverkeer in de zeevang geen enkele moeite heeft met drempels. En door het grote en zware verkeer staan de verkeersobstakels ook zo ver uit elkaar dat het voor een luxe auto ook geen enkel probleem meer is om daar met 100 km per uur geregistreerd in Middellie tussendoor te gaan.

[05:10:49] Dus onze wens is gewoon meer van die indicatiesensoren die we kunnen plaatsen. En dat structurele bedoel ik ermee dat ze in elke kern moeten blijven. Je wil die dingen hebben in Middellie, je wil die dingen hebben in Oosterhuizen. En natuurlijk is het goed om ze te verplaatsen. Maar we moeten vooral zoeken naar de mogelijkheden. Dus inventariseren, wat hebben we nu, wat doen we zelf.

[05:11:09] Ik begreep net van de wethouder dat we tegenwoordig inhuren. Maar ja, als je dat wil uitbreiden, is dat natuurlijk niet zo verstandig. Dan wil je op een gegeven moment gaan kijken, kunnen we dat zelf. Dus het is eigenlijk ook meer een oproep aan het college. Om samen te gaan kijken, hoe kunnen we dit beter aanpakken. En wij denken dat de Smilies meer resultaat gaan bieden. Zeker in het buitengebied dan wat we tot nu toe bereikt hebben.

[05:11:32] Tot zover denk ik even. Dank u voorzitter. Dank u wel. Meneer Dijksoorn. Dan gaan we naar de fractie van Pro. Ik zie mevrouw Van Eck en de heer Tol. Ik begin met mevrouw Van Eck.

[05:11:47] Dank u voorzitter. Ik wil graag nog reageren op motie 8.5b van LEV over huisvesting statushouders. Op onze vraag in de eerste termijn antwoordde de heer Schilders met cijfers uit 2014. De cijfers die ik noemde waren uit 2025. Het punt dat wij maken is dat statushouders het zeker niet slechter doen dan bijstandsgerechtig met Nederlandse afkomst. Dat punt wilde ik nog even maken.

[05:12:10] En vervolgens heb ik nog twee vragen aan de wethouder. U refereerde zojuist al aan de regionale raadsledenbijeenkomst in Saandam. Van alle gemeentes was er een overzicht van de gerealiseerde inspanningen. Maar bij ons stond een groot work in progress op het scherm. Ik vond dat nogal beschamend, ook tegenover de andere gemeentes in onze regio. We hebben immers een gezamenlijke klus te klaren.

[05:12:31] Hoe ziet de wethouder dat en hoe gaat zij zorgen dat wij ook resultaten kunnen laten zien? En vraag 2. LEV heeft het over transformatie van leegstaande panden. De wethouder gaf aan dat tijdelijke woonruimte weinig zin heeft. Maar er zijn gemeentes die wel ervaring hebben met een zogenaamde tussenvoorziening. waarbij de statushouder nog geen zelfstandige woonruimte heeft, maar wel alvast in de gemeente woont

[05:12:55] en op die manier eerder aan de inburgering kan beginnen en dus ook eerder uit de bijstand is. Is zo'n tussenvoorziening überhaupt al eens onderzocht? En Sonee bent u bereid dat te doen of daar eens ervaringen van andere gemeentes over na te vragen? Dank u wel. Mevrouw Van Ecke en dan meneer Tol. Ja voorzitter, dank u wel. Het is een drukke dag met het aanpassen van moties. Volgend jaar geef ik mijn andere woord voor, dus meer moties om te doen.

[05:13:22] De motie over het begrotingsprincipe, zoals ik net zei, is die aangepast. Die ligt nu bij de Griffie. En de nieuwe aanpassing heb ik vernomen. Kan ook op steun rekenen van de coalitie. Dus daaraf als dank. Dan ben ik even in mijn inleiding vergeten. Ik wilde nog reageren op de heer Doefdelt. Ik neem daar een uitnodiging graag aan om te praten over de manier waarop samengewerkt wordt.

[05:13:49] Ik heb in mijn algemene beschouwing ook door laten schermen. Het moet wel van twee kanten komen. Tot zover zijn mijn ervaringen deze dag positief. Vanuit het college en de coalitie wordt echt wel meegedacht met onze moties. Dus dat waardeer ik. Even kijken. Motie, energiearmoede. Daar heb ik ook overleg over lopen met de wethouder. En ik heb ook de ambtelijke reactie even besproken.

[05:14:17] We liggen heel dicht bij elkaar. En ook daar werk ik aan een tekstvoorstel die hopelijk op brede steun in deze raad kan rekenen. En waar de wethouder verder mee kan. Maar dat komt dus nog. Interruptie van meneer Schilders. Ik heb een kleine vraag aan meneer Tol. Want laat u nu punt 4 vallen in deze motie.

[05:14:40] Tol? Nee, dat is vooralsnog niet de bedoeling. Kijk, dat structurele budget, dat is echt nodig voor een meerjarige aanpak. Alleen, zoals wij het altijd al bedoeld hebben, kan dat geld gewoon worden gevonden binnen de reguliere duurzaamheidsbudgetten, zoals die er nu zijn. Ik begrijp dat daar ook nog ruimte in is. Dus we kijken even De wethouder in denk ik Of we tot een formulering kunnen komen

[05:15:08] Die daarop aansluit Waar we allebei tevreden mee zijn Vanmiddag Dus die tekst krijgen jullie dan ook Natuurlijk snel Motiecapaciteit Voorzitter, mag ik er nou op reageren? In reactie Ja, want als er een bedrag met de dekking komt Kunnen wij deze ook steunen? Dank u Dank u wel, meneer Schilder, meneer Tol Ja voorzitter, toch even aan verwachtingsmanagement doen. Er zal niet een specifiek bedrag in staan.

[05:15:36] Alleen de bedoeling is niet... Het is nooit de bedoeling van de motie geweest dat dit zou leiden tot een nieuwe kreditaanvraag. Dus dat... Nou ja, bij deze is dat toch... Interruptie. Ja, laatste interruptie op dit onderdeel. Ja, dat begrijp ik meneer Tol. Alleen het geld moet wel ergens vandaan komen. Dus als het gedekt wordt door een pot, prima. Dank u. Ja, meneer Tol, vervolg ik bedoel.

[05:15:58] Ja, voorzitter. Motie capaciteit woningbouw. Wethouder Kers heeft daar toch wel aardige opmerkingen over gemaakt. En die nemen wij mee. Die ga ik ook nog even snel aanpassen. En de motie financiële toelichting, ja, die hebben wij aangepast. Wethouder Kers gaat vroeg om even het jaartal te veranderen en de kadernota erbij te zetten. Dus die aanpassing is al gedaan. Interruptie, voorzitter.

[05:16:25] Precies wel, meneer Veerman. Ja, aangaande de motie over de ambtelijke capaciteit. U geeft aan dat u daar ook nog iets in aanpassen. Zoals ik, wethouder Kes, heb gehoord zijn de eerste paar punten ten aanzien van het informeren van de raad over die ambtelijke capaciteit echt een collegebevoegdheid. En zag de positieve opmerking echt toe op die realisatiestimulans. Dus wordt het dan een pure financiële motie om te kijken van hoe gaan we als raad met dat budget om?

[05:16:56] Of blijft u vasthouden aan het informeren van de raad door het college over die ambtelijke capaciteit binnen RO? Dank u. Dank u wel. Meneer Tol. Dank u wel. Het is een of-of vraag van de heer Veenman, maar ik denk dat er een middenweg in te vinden is. Dus volgens mij kunnen we daar ook naar elkaar toekomen met een goede tekst Ik vind trouwens niet helemaal dat het een collegebevoegdheid is

[05:17:23] Want de raad heeft heel budgetrecht om eventueel meer capaciteit te regelen Maar we gaan er naar kijken en dan komen we bij u terug Even kort aan ingaan op de moties die voorleggen Ja, die van Zevenangs Belangen over bomen die wij ook hebben medeontdekend Die wordt ontraden We weten eigenlijk sinds 2020 al dat we een tekort hebben voor budget voor groenbeheer. Dat wordt ook erkend door het college en door de raad.

[05:17:51] En dat tekort bestaat nu al. Dat staat los van de ambities in het groenbeleidsplan. Dat is er al jaren en daardoor wordt onze gemeente maar niet groener. Dus wij denken om nu sneller aan de slag te kunnen is dit extra budget ook nodig. Ook al is het geen mooie oplossing, want het is een incidenteel pot geld. Maar laten we het dan volgend jaar structureel regelen. Maar nu alvast dit potje reserveren om toch aan de slag te kunnen met bomenplanten.

[05:18:22] Dan over openbare toiletten en drinkwatertappunten. Mooi woord. De wethouder zegt, wethouder Bootsman, dat er geen structurele reservering in de motie staat. voor lasten die horen bij toiletten en bij het onderhoud van die drinkwatertappunten. Maar de motie gaat over een onderzoek. Dus ik verwacht dan, als deze motie wordt aangenomen, dat die lasten juist in beeld worden gebracht

[05:18:46] en dat de Raad daar een keuze in kan maken. Dus wij steunen deze motie nog steeds. Dat was het voor de tweede termijn, voorzitter. Dank u wel. Dan gaan we naar de VVD. De heer Suri. Dank u wel, voorzitter. Er waren een aantal moties waar wij op voorhand al twijfels beharden en die ook door het college nu werden ontraden. Een aantal daarvan zijn al besproken door de heer Doeverdans.

[05:19:15] Dat is echt wel in de lijn die wij ook in het samenwerkingsakkoord hebben. Dat wordt allemaal nog uitgewerkt en kan ook veel besproken worden in de commissie planning en control. Zo zijn we eigenlijk blij mee en zullen we er ook niet in meestemmen, maar we volgen die lijn zeker. Er waren een aantal twijfel gevallen of met een aanpassing positief. Eentje van de coalitie zelf, die is al aangepast.

[05:19:42] Het woordje 2028, het jaartal hoorde ik al. Daar zijn we ook blij mee. Daar kunnen we als het goed is ook mee gaan. De andere motie van Pro met betrekking tot de wettelijke taken met open eindregeling. Dat is inderdaad wel goed gezien door Pro, moet ik eerlijk zeggen. En dat was uiteraard natuurlijk ook niet de intentie in het samenwerkingsakkoord. Dat wij met een open eindregeling, als die overschreden wordt, dan daadwerkelijk impliciet een tekort hebben in het sociaal domein. Dus een grote opgave om daar de tekorten weg te halen.

[05:20:22] Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Andersom ook niet. Dus stel dat wij minder nodig hebben, mocht het ooit een keer in ons bestaan gaan voortkomen, op de WMO en jeugdzorg, dat dat in één keer sociaal domein extra geld heeft. Het werkt natuurlijk wel twee kanten op. Maar goed gezien van Pro en het houdt nog steeds de mogelijkheid open om überhaupt te zoeken naar besparingen op het sociaal domein, behalve die wettelijke opeindregeling.

[05:20:51] Daar zijn we ook heel blij mee. Die maar nog niet helemaal duidelijk is, en daar ging mijn collega Molenaar ook al over, is de motie van het CDA op het sociaal domein. Daar zei de wethouder over, dan moet nog even een overleg. Zelf vond ik hem iets te veel sturing geven. Waarvan ik denk dat we aan het college moeten overlaten aan de hand van het samenwerkingsakkoord. Ik sta daar niet helemaal positief in.

[05:21:25] En ik heb ook nog niet gehoord of hij gewijsd wordt. Maar daar laat ik graag over aan mijn collega van de CDA straks. En dan hebben wij ze denk ik allemaal gehad. Dank u wel voorzitter. Dank u wel. Geen vragen daarop, dan gaan we naar de volgende fractie. Dat is Forum voor Democratie. De heer Kwakman. Dank u voorzitter. Wij hebben op dit moment geen verdere vragen. We wachten de aangepaste moties nog even af.

[05:21:56] Dan kijken we. Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie. Dat is de fractie van LEV. Ik zie de heer Schilder naar de microfoon. Dank u voorzitter. Ik kan het wel kort houden, al heb ik nog wel twee vragen. Sowieso op de motie 8.3.f. Amtelijke capaciteit woningbouw. Voor meneer Tol. Meneer Tol, wij gaan sowieso deze motie steunen. Maar dan blijf ik toch nog met de vraag zitten.

[05:22:22] Wat is nou betaalbare woningbouw? Want de wethouwer gaf aan, het is van 420.000 naar 435.000 euro gegaan. Nou, de rente die stijgt zoals u weet. Om zo'n woning te kopen moet je een brutojaarslaris hebben van 90.000 euro. Dan zit je op een bruto maandbedrag van 2125 euro. En dat zou dus uitkomen op 1600 euro netto. En dan nog even los van de studieschuld die er dan eventueel nog is.

[05:22:49] Is het dan nog betaalbaar vindt u?

[05:22:52] Interruptie voorzitter. Interruptie van de heer Tol. Kijk als wij het over betaalbare woningen hebben. Dan houden wij woningen hebben. Dan houden wij altijd de wettelijke definities aan. Dus inderdaad wat de wethouder zegt. Dat laat natuurlijk onverlet dat wij als pro zijn voor woningen die we zo scherp geprijsd kunnen aanbieden als mogelijk is. Daar zetten we ook ons voor in. We maken een punt van sociale huur, weet je.

[05:23:24] We zijn er altijd heel scherp op of dat wel genoeg wordt aangeboden. En ja, wat Lef zegt, dat klopt natuurlijk. Er iets gewoon druk op de woning maakt. de hypotheeknormen zijn niet heel ruim momenteel maar dat kunnen wij hier in deze zaal ook niet oplossen dus ja, met die opmerking ik hoop dat de heer Schilder daar begrip voor heeft dat hij mij dat niet kwalijk neemt dank u wel meneer Tol, woord is weer aan de heer Schilder

[05:23:48] dank u voorzitter, ja nee, dat bedoelde ik totaal niet het gaat er maar gewoon, er is die druk of er nou wel of niet druk is, waar het om gaat is het nog betaalbaar, want als je een casco woning hebt van 435.000 euro, zul je ook nog tussen de 100.000 en 150.000 euro moeten verbouwen. Die moet je er nog bovenop tellen. Er moet nog een stuk spaargeld in om die hypotheek te kunnen krijgen.

[05:24:11] En voor de sociale woningbouw zit de grens op 269.000. Daar komen we nu al niet meer mee uit door de inflatie. Dus vandaar de vraag, wat verstaat u onder betaalbare woningbouw? Maar goed, ik ga verder naar het volgende punt. Dan heb ik nog een vraag aan meneer Dijksoorn. En dat ging over de motie.

[05:24:39] Verkeersveiligheid en smileys, 8-4-C. Misschien dat ik dan ben misgelopen, maar ik stel dan toch nog een keer de vraag. De verkeersveiligheid op Polderwegen en in de Linkdorpen is een terecht punt. Maar deze motie legt met het woord primair al één middel vast. Meer smileys, zonder aantal kosten of dekking. Terwijl het mobiliteitsplan wordt uitgewerkt in het programma mobiliteit.

[05:25:01] vervalt primair en worden de borden in dat programma meegenomen met een bedrag en dekking. Dan steunen wij dit. Blijft het echt zo, dan niet. Kunt u daarop ingaan? Moet ik het nog een keer zeggen? De heer Dijksoen, wilt u daarop reageren? Ik begrijp waar u heen wil. Ik zal het zeggen, om nu zo hier even een tekst aan te passen, vind ik ingewikkeld, maar ik zou het best willen doen. Maar ik kijk dadelijk ook even naar de wethouder

[05:25:26] omdat die net ook al een handreiking deed om met elkaar te gaan kijken wat we gaan doen. Natuurlijk moet er dekking voorkomen. Ik weet ook niet precies wat het kost. Het is voor mij heel moeilijk om daar een getal aan te hangen. Maar het belangrijkste is dat we dus op zoveel mogelijk plekken in de polder dit soort dingen kunnen gaan realiseren. Omdat het bij ons goed werkt. De andere middelen die als primair ingezet worden

[05:25:47] die werken niet. Dus dat is de discussie die ik ook graag met de wethouder aan wil gaan. Maar ik weet niet precies waar u behoefte aan heeft voor deze motie. Dank u wel meneer Dijkzor. Het is misschien goed om even te noemen dat er na de tweede ronde van het college nog een moment van schorsing is, waarin u ook eventueel aanpassingen aan moties kunt doen en kunt samenvoegen. De heer Schilder. Dank u, voorzitter.

[05:26:07] Dan stel ik voor dat we dat straks nog even tijdens de schorsing er dan nog even over hebben. Kijk, als u een kleine schatting kan geven van het aantal, dan kunnen we daar misschien een prijskaartje aan hangen. Maar goed, dat bespreken we dan straks wel. Dank u. De heer Pijlman, voor de LEV. Ja, dank u, voorzitter. Meneer Doevelans, dank u vriendelijk voor de kaderstelling richting de planning en control.

[05:26:36] Ik wil toch eigenlijk even voor de mensen en zeker voor de raad hier ook even duidelijkheid creëren voor de komende maanden. Want er is 8 miljoen langlopende lening is er aangevraagd. De huidige schuld, de langlopende lening staat op 93 miljoen. In 2030 komt er nog 15,7 miljoen bij. We hebben nog 4,2 miljoen aan pensioenen staan. En de CEO van het personeel, dat is ook nog een vraagteken.

[05:27:07] Buiten de andere grote zaken. Kijk, zoals de wethouder in principe aangaf aan de raad, zei hij van we werken met tools. Dus dat zei hij. Nou, perfect natuurlijk. Alleen hoe meer, hoe beter. Alleen denkt LFV dat wij als raad in principe meer aan de voorkant moeten komen. Want eigenlijk wat de wethouder aangeeft schuiven we weer aan aan die achterkant. Dus als we dat richting planning en controle met elkaar mee kunnen nemen.

[05:27:38] Dus neem dat mee als raad zodat wij meer aan de voorkant kunnen komen. Dat zal handig zijn. Ik bedankt voor u voorzitter. Ik zou de heer Paalman hier nog meer uitleg in geven, want ik ben hem een beetje kwijt. Ik geef hier aan, ik heb nu de benaming van de motie erbij met de CC, Financiele Asselistis Begroting 2017-2030, om die in PNC te bespreken zonder de kaderstelling die in de motie staat.

[05:28:11] Zodat we daar breed gedragen naar kunnen kijken van hoe gaan we die parameters vaststellen. Want net van de heer Schilder hebben wij een mail ontvangen met alle parameters. En hoe dat bebrekend is. Maar voor mij is dat eigenlijk voor vandaag te vroeg om daar nu een oordeel over te kunnen geven. Want ik moet die informatie toch toch mee nemen. Daar hebben we nog niet de tijd en de kans voor gehad.

[05:28:35] Dus is LFV bereid om op die manier, ja, om dat gesprek op deze wijze in PSC te voeren? Ja, maar dat is in principe precies wat ik bedoel. Het woord is aan de heer Pijlman. Ja, sorry voorzitter. Dat is precies wat meneer Schilder en meneer Pijlman LFV bedoelt. Wij halen het niet zomaar eventjes uit het achterkamertje verdang. Alles is gebaseerd op werkelijkheid. Dus ik zie dat graag, maar blijkbaar weten wij dat alleen, aan de voorkant.

[05:29:09] Dus wij als raad, dus als... Interruptie, voorzitter. Interruptie van de heer Veerman. Ja, nou, ik heb toch nog een vraag voor meneer Pijlman. U zegt van ja, de raad moet dan meer aan de voorkant betrokken worden. En u gaf voorbeelden over leningen. En u gaf ook een voorbeeld van het CAO. Maar hoe ziet u dat dan voor zich dat onze gemeenteraad wordt betrokken in die cao onderhandelingen?

[05:29:34] Dat vraag ik me af. Dat is toch gewoon landelijk geregeld? Dus ik snap niet wat voor kaders wij daarin kunnen stellen. Sorry meneer Feermans. Er wordt hier ook wel gesproken, maar we hebben het over ramingen. Het is niet meer zo dat wij betrokken worden bij de cao onderhandelingen. We hebben het over ramingen. Er wordt ons gevraagd om voor de komende jaren 200 miljoen op tafel te leggen.

[05:29:57] Dus wij willen dat gewoon alles bij elkaar hebben. We moeten weten wat die CO onder andere dingen kan. Ja, ons kan gaan kosten als raad. En daar zitten wij op te wachten. Dus die verschillende punten waar wij over vragen, en niet alleen het rooskleurige, ik hoop het, ik hoop het echt, dat het alleen maar zo min mogelijk is. Maar ook het donkere scenario, dat moet ook bekeken worden.

[05:30:23] En wij vinden te veel dat we de laatste tijd, de laatste jaren, te veel in het zonnige zijn beland. En wij vinden dat we op dit moment, vooral in het begin van deze periode, misschien best aan de voorkant veel meer inzicht kunnen krijgen over wat ons staat te wachten. En dat wil ik eigenlijk meegeven richting planning en controle. Dat wij daar met z'n allen over kunnen kijken. We zullen daar de komende weken op terugkomen.

[05:30:52] Nog één interruptie? Ja, misschien is het voor de rest van de raadsleden kraakhelder. Maar ik snap nog steeds niet hoe wij als gemeenteraad invloed kunnen uitoefenen op die cao-onderhandelingen. En wat we daar vervolgens nog wijzer van worden. Ik snap de kaderstellende rol van de raad niet. Maar interrumpeert u mij alsjeblieft als overige raadsleden dat wel weten? Ik wil wel interruperen hoor, trouwens.

[05:31:14] Meneer Pellman, u heeft natuurlijk ook al antwoord gegeven. Dit is eigenlijk een herhaling van de vraag. Ik vond het wel goed wat over die cao-onderhandeling. 1% is 4 ton, meneer Veermann. 1% verhoging van het CAO is 4 ton. En dan kunnen we nog zeggen, als we het over 200 miljoen hebben, dat valt wel mee. Maar elk tonnetje is meegenomen. Dus snap u het niet meer? Interruptie, voorzitter.

[05:31:36] Ik wil eigenlijk even doorgaan naar het volgende punt. Vooruit hem. We blijven een klein beetje hangen in de CAO. En ja, er zijn vragen over gesteld, die heeft u beantwoord. Maar we zitten ook aan onze tijd. Gelukkig hebben we wel wat tijd ingelopen. Maar u bent er eigenlijk over de tijd heen die tot uw beschikking is. Heeft u nog wat zaken? Dan wil ik nog de tijd bieden om dat af te ronden.

[05:31:58] Maar u knikt nee. We lopen flink voor op de agenda op dit moment. Maar we gaan naar de volgende fractie en dat is de fractie van het CDA. Ja, dank u wel voorzitter. Ik denk dat ik wel twintig minuten nodig heb. Dus interropeer me als het nodig is. Nee, dat valt wel mee. Nee, als het gaat om... In eerste instantie richt ik mijn vragen met name op het college. Dus de beantwoording van de wethouder.

[05:32:26] Als we het hebben over de motie cyberweerbaarheid van CDA. De wethouder noemt pentesting. Met deze motie gaat dat niet ver genoeg. Pentesting is met name over de applicaties die we hebben. Dat gaat er maar om de waarborging van de continuïteit. Ik wil dan ook vragen aan de wethouder. Er wordt nu aangegeven dat er oefeningen gaan plaatsvinden in het eerste en tweede kwartaal van volgend jaar.

[05:32:53] Maar worden hier ook alternatieve werkprocedures scherp naar voren gebracht? Dus wat moeten we extra doen in het geval dat we onze digitale systemen niet meer kunnen gebruiken om toch in de lucht te blijven? Ik wil de wethouder daarop bevragen. Verder ja ook een reactie van dezelfde wethouder over de uitvoeringsagenda. Dus het samenwerkingsakkoord naar een meetbare uitvoeringsagenda.

[05:33:18] Wethouder geeft aan van ja, we hebben dat in PNC aangekondigd. Dus de eerste komt in Q1 en vervolgens in de kadernota. En pas in de planning-controlcyclus van 2028 gaan we daadwerkelijk de monitoring vastleggen. Als we dan halfwege 28 zijn, dan zijn we volgens mij alweer bijna aan het beginnen met de verkiezingen voor 2030. Dus ik vind dat nogal laat. Maar ik wil met name van de wethouder horen of punten 2, 3 en 4 ook onderdeel gaan uitmaken van de uitvoeringsagenda.

[05:33:53] Want ik heb ook begrepen dat er een uitvoeringsagenda komt. Maar als die tussenmier is en niet de punten behandeld die in de motie genoemd worden, dan zal het CDA daar teleurgesteld in zijn. Om dat te voorkomen is het voor mij en voor mijn fractie heel belangrijk om te kijken van laten we die uitvoeringsagenda zo compleet mogelijk hebben. Met name omdat de taakstellingen en nieuwe ambities die zijn primair belangrijk voor de komende vier jaar.

[05:34:18] Denk bijvoorbeeld aan het afvalbeleid. Ik wil daar echt op hameren dat we dat gaan meenemen in die uitvoeringsagenda. De volgende over het sociaal domein, dus meetbare preventie. Ja, ik snap dat er aangegeven wordt dat het moeilijk is door VD80 om dat te gaan monitoren. Ik heb ook wel in mijn beantwoording daar al wat antwoorden op gegeven. Voor mij is hier ook zwaar ingezet. Met name ook omdat ik wil benadrukken dat de koers die we ingezet hebben in de vorige periode, dat die voortgezet worden.

[05:34:55] Dus blijf de raad informeren en blijf de raad ook goed duidelijk maken aan welke knoppen gedraaid kan worden. Ik ga overwegen om deze motie met dat betreft in te trekken, maar dan over later meer. De volgende gaat over het structureel begrotingsoverzicht. De wethouder geeft aan dat punt 1 tot en met 4 past bij de intentie, maar punt 5 vinden ze een brug te ver. Ik snap dat inderdaad, want het heeft al wat uitvoeringsconsequenties als ik kijk naar punt 5.

[05:35:31] Ik wil de wethouder dan ook vragen, stel dat we dat punt eruit vandaan nemen, kunt u er dan niet meegaan? Dat even voor het college. En dan de laatste, dat is de integrale sturing op woningbouw en netcongesting en bereikbaarheid.

[05:35:47] De wethouder geeft aan, er moeten geen extra portages gaan creëren. In de motie wordt in punt 4 ook duidelijk aangegeven dat we geen extra gremium willen creëren. Dus in de bestaande projectrapportage lijkt ons een prima middel daarvoor. Maar ik ben wel op zoek naar een bevestiging van de wethouder dat de zaken die genoemd worden, zoals netcongestieparkeren, water, groen, de risico's, doelgroepen, afhankelijkheden en knelpunten, etc.

[05:36:14] Of die ook worden opgenomen in het volkshuisvestigingsprogramma. Als dat zo is, dan zijn we ook voornemens om deze terug te trekken. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. Dan komen we bij BVNL. De heer Jonk.

[05:36:33] Ja, voorzitter. Dank u wel.

[05:36:36] Vooropgesteld. Ik wil niet overigens een herhaling van mijn algemene beschouwing aan voor de dag leggen. Maar het is natuurlijk wel even goed om te benoemen dat iedereen die hier zit vandaag, die heeft zijn of haar uit de best gedaan om er weer een bijzondere dag van te maken. Er is ongetwijfeld heel veel werk in de moties gaan zitten. Hoe onzinnig soms ook. Ja, kijk, jullie weten allemaal hoe ik daarin sta en wat ik daarvan vind.

[05:37:04] dat brengt me dan ook gelijk op het punt dat het voor een eenmansfractie zoals ik op dit moment ook gewoon ontzettend ingewikkeld is om al deze moties en alle punten die nu besproken worden, die heb ik ook in mijn eentje gehad in de voorbereiding ik heb mijn uit de beste best gedaan om daar ook gewoon echt een goed beeld bij te vormen, om daar een oordeel over te vellen, daarin heb ik ook natuurlijk echt

[05:37:25] wel onderling goed contact gehad met voornamelijk mijn coalitiegenoten, maar ook met anderen, neem niet weg dat het gewoon lastig is om dat dan ook al zodanig te behandelen. Ik wil dan ook iedereen het gevoel geven, ik neem die moties nogmaals de onzinnige niet. Maar voor de rest, de tijd en moeite die erin zit, hartstikke serieus. En die wil ik ook zo behandelen. Ik ga dat nu niet punt voor punt doen.

[05:37:50] Ik zal dat bij de stemming doen. Mocht daar een stemverklaring voor nodig zijn, zal ik die dan alsnog neerleggen. Een aantal punten wat ik wel had genoteerd is... Nou, bijvoorbeeld ook, dat sluit hier mooi op aan. Pro geeft ook al aan hoe dat dan gaat. Maar de laatste twee moties kwamen op een kwartier na. Op woensdag binnen. Dat geeft mij natuurlijk totaal geen gelegenheid om dat nog recht te doen.

[05:38:17] En dan dacht ik in eerste instantie... Goedemst, voorzitter. Interruptie van de heer Tol. Ja, dat was... Oh, voor mij bedoelen we hetzelfde. Het was dinsdag in ieder geval nog. Maar voor mij bedoelen we dan hetzelfde.

[05:38:34] De heer Jonk. Dank u wel, voorzitter. Inderdaad, 15 minuten later en het was woensdag. Maar goed, laten we dit op de punt komen gaan zitten. Dit punt is wel duidelijk. Laten we gewoon afspreken. We gaan het ongetwijfeld nog evalueren deze dag en daar waar nodig verbeteringen toevoegen. Althans, ik doe ieder jaar meer uit. Het is het beste om dat te proberen, om te implementeren.

[05:38:56] Misschien gaat het over een paar jaar wel helemaal vloeiend. Wat mij wel opviel, nog eventjes terugkomend op de heer Dijkshoorn van Zeevangs Belang... over die drinkwaterpunten en toiletten. Dan geeft hij aan, en dat deed hij vorige week trouwens ook met een aantal zaken... dat er is helemaal niks aan gedaan. En toen dacht ik laat bij mezelf, maar waarom heb je er dan vier jaar lang niks aan gedaan?

[05:39:17] Dus misschien is dat nog handig om even te beantwoorden. Ja, en natuurlijk de vragen die ik heb gesteld aan lokaal Edam-Volendam... dat waren er een heleboel. En ik kan me ook voorstellen dat dat lastig is om al die vragen dan te begrijpen. Maar ik kreeg ook gewoon op geen enkele vraag antwoord. En ik wilde graag één hele belangrijke vraag. Dan zeg maar eventjes eruit vandaan lichten.

[05:39:42] En die dan heel duidelijk en kort stellen. En zou ik graag een reactie nog op willen van lokaal Heed en Volendam. Waarom vindt lokaal Heed en Volendam het noodzakelijk om juist nu de huisvesting van statushouders te versnellen. Terwijl onze eigen inwoners jarenlang op een woning wachten. Dus waarom willen jullie dat versnellen? Ik zie dat de heer Schilder graag antwoord wil geven.

[05:40:04] Omdat wij nu zien... Sorry, dank u voorzitter. Omdat wij nu zien dat er stiekem, stiekem, heel stiekem, statushouders worden geplaatst in sociale huurwoningen. En daar krijgen wij onze vinger niet op. En daarbij, meneer Jonk, wil ik ook nog even zeggen, stel dat er iemand gescheiden is en die zoekt zo'n woning, die komt dan achteraan te staan. Dat is niet eerlijk. Dank u. Ja, de heer Jonk.

[05:40:34] Ja, dan doe ik eigenlijk dezelfde oproep als de heer Veerman zojuist deed. Schiet mij maar lek, maar ook dat was geen antwoord op mijn vraag. Mijn vraag is nogmaals... De Rupsie.

[05:40:45] Meneer Schilder. Als u straks in de gelegenheid bent, moet u eens door de planetenbuurten lopen. Dan kunt u het zien. Dank u. Meneer Jonk. Ja, ik wil niet in herhaling vallen, maar dit was ook geen antwoord op mijn vraag. Dus waarom vindt u het noodzakelijk om die procedure te versnellen? Als we ze nu in kraakpanden stoppen... Meneer Schilder, ja, dan nu het woord. De laatste geregeldheid.

[05:41:11] Dank u, voorzitter. Als we ze nu in kraakpanden stoppen... dan kunnen we ze dan opvangen. Dan houden we onze eigen sociale huurwoningen... die houden we dan nog over onze eigen inwoners... waar die daar dan niet terecht kunnen. Dan hebben de statushouders geen voorrang meer te verlenen... voor onze sociale huurwoningen. En dan gaat alles goed. En als de oorlog voorbij is, dan kunnen ze weer terug.

[05:41:31] Want ze willen allemaal terug. Ik zie overal vlag hangen. Dat ze terug willen van haar eigen land. Dank u. Interruptie voorzitter. Meneer Jonk, ja. Dank u wel. Even een interruptie op het antwoord tussen aanhalingstekens van meneer Schilder. Ook hier haalt hij twee doelgroepen door elkaar. Stouten statushouders en Oekraïners. En het idee dat wij wie dan ook in kraakpanden moeten stoppen.

[05:42:01] Werp ik verre van mij. En dat wil ik hier graag ook uitgesproken hebben. Dat is overigens geen vraag, meneer Schilder. Kijk, degene die aan het woord was, was natuurlijk eigenlijk de heer Jonk. We krijgen nu interruptie op uw interruptie. Maar u wordt aangesproken, dus ik geef u nog een laatste gelegenheid om daarop te reageren. En dan zou ik wel graag weer verder willen met het betoog van de heer Jonk.

[05:42:22] Dank u, voorzitter. Ja, meneer Sitsema. Het zijn ontheemde Oekraïners, om het zo maar even te zeggen. En dat zijn ook statushouders. Het loopt nu op. We zitten nu op 107. Nou, we willen inlopen. Dan is het toch simpel. Stop ze in de kraakpanden. Vangen we ze netjes op. Iedereen blij. Hoe kunt u daar nou tegen zijn? Gaan tevreden met het bedoog van de heer Jonk. Ja, misschien dat de heer Jonk nog wil reageren.

[05:42:48] Ja, voorzitter. Het mogen duidelijk zijn dat de wet en regelgeving in de terminologie aan de heer Schilder niet besteed zijn. Dus we kunnen hier nu nog wel uren over gaan praten. Maar ik denk dat het punt wel duidelijk is. De vraag stellen is totaal zinloos. Want antwoorden krijgen we toch niet. Interruptie. Want we blijven hiermee naar elkaar. En ik kan het ook voorstellen om elkaar nu niet verder te prikken.

[05:43:09] Ik wil dan wel van meneer Jonk weten. Meneer Schilder, ik geef u niet het woord. En daar komt dat piepje ook vandaan. We zijn niet op Schiphol. Maar we gaan wel vliegensvlug. Weer terug naar de heer Jonk. Ja, voorzitter. Dank u wel. En daar ben ik het ook mee eens. Een pingpongwedstrijdspelen heeft dan totaal geen nut. Een beetje pingpong. Maar ja, goed, nogmaals dat gezegd hebbende.

[05:43:33] Ik wacht sowieso in die hoedanigheid de tweede termijn ook eventjes af vanuit het college. Wellicht dat we dan ook duidelijker op de bril hebben welke moties inmiddels dan zijn aangepast. Welke dan mede zijn ondertekend. Want daar hebben we er inmiddels ook een paar van. Welke moties wellicht worden aangepast, zeker ingetrokken. En indien nodig dat dan zeg maar te bekrachtigen met een stemverklaring.

[05:43:54] Voorzitter, dank u wel. Ja, dank u wel voor uw bijdrage in de tweede termijn. En dan gaan we naar de laatste fractie, D66, de heer Sietsema. Dank u wel, voorzitter. Zoals ik ook al aangaf bij de algemene beschouwingen in het begin van deze dag... ...denken wij dat voor de meeste moties ook geldt... ...laten we nu vooral het college aan de slag zien. En laten we ze de ruimte geven om dat dan vooral in samenwerking ook te doen.

[05:44:27] En ik moet ook zeggen dat ik erg blij ben met de antwoorden van de collegeleden, omdat er al heel veel is gebeurd en is voorbereid. Ik wil daar wel aandacht vragen voor participatie ook. Die voorbereidingen zijn uitermate plezierig, maar laten we dat ook vooral niet doen zonder deze raad en zonder de samenleving. Dan wat meer specifiek over een paar moties. Ik ga toch nog weer even terugkomen op de toiletten van zeevangsbelang, zeg ik maar even.

[05:45:02] Ik vond het een heel sympathiek idee, maar ik heb de heer Dijkshoorn gevraagd om zijn motie ook aan te passen. Zodat dat wellicht een budgetneutrale optie kan zijn, zodat we dit uitbesteden. Ik heb daar geen verdere reactie op gehoord van de heer Dijkshoorn. Interruptie voorzitter. Heer Dijkshoorn. Ja, ik sta er zeer positief tegenover, maar het staat even van een textuele wijziging.

[05:45:30] Dus als de vraag is van, kan het voorstel veranderd worden van partijen zoeken, zodat wij dit budgetneutraal kunnen doen vanuit de gemeente? Zeker. Dank u wel. En is iets. Dank u wel, voorzitter. Dan de motie van Pro, twee moties van Pro. De één over het begrotingsprincipe, die zullen wij van harte steunen. 5D is dat, even voor meneer Jonk. De motie van Pro 3E, waarbij er structureel budget getracht wordt te vinden.

[05:46:07] Daar horen we later nog meer van, volgens mij meneer Tol. Maar daar staan wij in principe ook positief in. Dan de motie van Vondam 80. Ja, die is volgens mij gewoon overbodig. Want de wethouder heeft deze motie ongeveer doodgeknuffeld. Dus volgens mij hoeft dat ook niet in een motie verder tot uiting te komen. En dan sluit ik me nog volledig aan bij de vragen van mevrouw Van Eck.

[05:46:42] die zij aan de wethouder heeft gesteld ten aanzien van de huisvesting van de stadershouders. Tot zover dank u wel, voorzitter. Dank u wel, meneer Sietsema. Daarmee komen we aan het einde van deze tweede termijn van de gemeenteraad. We lopen daarmee 24 minuten voor op de agenda. We gaan over naar het college voor de beantwoording. En we beginnen in dit geval ook weer bij wethouder Karregat.

[05:47:14] Er staan voor collegeleden drie minuten spreektijd op. Dus ik wil ook vooral oproepen om de extra tijd nu niet te benutten. Maar u begrijpt dat we iets meer ruimte hebben in de agenda.

[05:47:35] Voorzitter, we gaan een poging doen.

[05:47:41] 8-2-A. Even kijken. Dat ging over de cybertesten, etc.

[05:47:50] CDA vroeg van wat houden die oefeningen dan in. Leuk dat er wordt geoefend, maar wat gaat het worden? En worden er alternatieve werkprocedures ten behoeve van de continuïteit, etc. Dat gaan we dus doen. Precies dat gaan we doen.

[05:48:08] Dan kun je ook denken dat we op papier verder gaan werken. of bijvoorbeeld uitwijken naar een tweede locatie. Op het moment dat er wat aan de hand is, al dat soort scenario's, dat komt allemaal voorbij. We gebruiken de oefeningen om de plannen die we hebben ook te toetsen en aan te scherpen. Er loopt momenteel ook een pilot bij burgerszaken, dus we zijn er echt volop mee bezig, op een hele serieuze manier.

[05:48:33] Dus wat dat betreft komt het denk ik overeen met uw verwachtingen. Dan gaan we door naar 8, 6 interruptie van de heer Schilder. Ik heb nog wel een vraag aan de wethouwer over die cybersecurity.

[05:48:51] Welke beveiligingsmaatregelen werken wel aantoonbaar en wie heeft dat onafhankelijk gecontroleerd? U vraagt hier welke maatregelen wel of niet werken. Sowieso zou ik dat hier nooit kenbaar maken. Maar dat zijn ook zulke gedetailleerde vragen. Dan zult u echt de oefeningen af moeten wachten en kijken wat daaruit komt. Maar zulke vragen zal ik het openbaar nooit beantwoorden.

[05:49:24] Voorzitter, dan gaan we naar motie 8.6a. Even kijken. O ja, dat was begrotingsevenwicht en transparante taakstellingenmonitor. Die taakstelling monitor was ook de motie van Pro. Die is aangepast overigens en dat is prima. En dan 1 tot en met 4. Daar hebben we gezegd dat komt in de basis vrij overeen met wat het college wil. Maar het is ook wel heel gedetailleerd en heel erg veel werk komt daarbij kijken.

[05:50:00] Wij zeggen wacht af waar we mee komen. En op het moment dat u bijstelling daarin wilt. Ik wil toch een stoplichtding. Dan gaan we dat in PSC bespreken, kijken of het dan in verwachtingen voldoet. Interruptie, voorzitter. Meneer Schokker. Ik ben dan toch bang dat we weer maanden verder zijn. Daarom ben ik ook graag aan de voorkant. Mijn inzien is, valt het detailniveau wel mee. Het zit met name vrij hoog over.

[05:50:30] Ik noem geen percentages of aantallen of harde KPIs die gevolgd dienen te worden. Het gaat er mij om dat we de taakstellingen helder verhogeren houden. En die ook blijven bijhouden. Dus voor afval bijvoorbeeld staat er 600.000 euro in. Laat dat dan duidelijk zijn. Ja dat is haalbaar of dat is niet haalbaar. We zitten nu op een miljoen of we zitten op één ton. Meer in die orde van grote.

[05:50:55] Het oude karregat. Ja voorzitter. Met betrenging tot die taakstellingen kan ik een eind met u mee. Maar in de motie bijvoorbeeld punt 2. Die ziet op per post minstens de omvang, looptijd, concrete maatregelen, verantwoordelijke petto, mijlpalen, risico's, alternatieve dekkingsscenario's. Dat is ontzettend veel werk. En dan denk ik, we zijn al heel blij als we het samenwerkingsakkoord op een goede zorgvuldige manier richting het eind van het jaar kunnen vertalen.

[05:51:24] A in die eerste jaarschijf en B in de kadernota. En als we dit er allemaal nog bij moeten doen, dat is feitelijk gewoon niet haalbaar. Dus vandaar dat ik zeg, wacht dat in ieder geval even af. En daar waar het kan, zullen we dan bijstellen in de commissie planning en controle. Maar zo in één keer dit allemaal erbij doen, dat gaat gewoon heel ver. En datzelfde geldt eigenlijk voor 8.6b ook.

[05:51:57] meebare uitvoeringsagenda. We hebben gezegd in de PNC-cyclus 2028 gaan we dat meebaar laten zijn. Vindt u Q2 laat? Ja, maar dat is wel het moment dat het samenwerkingsakkoord wordt vertaald in de kadernota. En dan kun je ook zeggen van, nou, dan ga je dingen meebaar maken. En voor die tijd heeft dat in die zin, nou dan geen zin, omdat het nog niet vertaald is.

[05:52:33] Teruptie, voorzitter. Schokker. Ja, volgens mij, en corrigeer me als het niet zo is, maar je hebt in de voorjaarsnota en de zomernota volop de mogelijkheden om begrotingen aan te passen of bij te stellen en redenaties daarachter te doen op basis van de samenwerkingsovereenkomst. Ik denk dat daar wel mogelijkheden zijn. En wat ik ook aangegeven had, pas monitoren in 2028, dat is iets wat het CDA heel ver ligt.

[05:52:59] En ik snap dat in de kadernota, die wordt in juni-juli vastgesteld. Maar het monitoren daarvan, als je daar pas mee begint in 2028, ik denk dat je dan wel rijkelijk laat bent. Ja, nou, meneer Karagat. Ja, laten we het een na het ander. we hebben ook niet twee blikken ambtenaren dat we zeggen van jongens fietsen maar in dat doen we er even bij maar laten we eerst die samenwerkings

[05:53:29] tenminste zo staat het college erin dat samenwerkingsakkoord vertalen en dan kijken wat we kunnen monitoren en sowieso gaan we dingen meetbaar maken maar op die hele expliciete en heel uitgebreide manier Nou, dat gaat ons wel heel ver. Voorzitter, 866C. Ja, ik heb maar drie minuten. Sorry. Financiele stress test. Financiele stress test. Ja, ik hoor in de... Ja, dan ben ik waarschijnlijk niet duidelijk genoeg geweest.

[05:54:05] Ik hoor LRV zeggen, ja, wij schuiven als raad aan aan de achterkant. Ja, en dat is nou precies wat ik niet wil. Dus ik wil precies hetzelfde wat u wil. Het college is echt van mening dat we de raad, en dat heb ik trouwens ook tijdens mijn installatie gezegd, integraal inzicht geeft op het moment dat er een voorstel komt aan, dat je integraal inzicht heeft, wat heeft dat nu voor effect op de rest.

[05:54:32] Wat voor effect heeft dat ook financieel maar inhoudelijk op de rest. Dus wat dat betreft zitten we echt op één lijn. Het verschil zit hem hierin dat uw motie zit op heel veel verschillende scenario's. En wij zeggen, we gaan eerst in de commissie planning en controle bespreken welk instrument we gaan gebruiken om de output te krijgen die u nodig heeft om aan de voorkant goed mee te praten.

[05:55:02] Interruptie voorzitter. Interruptie van de heer Pellman. Nou ja, dank u vriendelijk dat u met ons meedenkt. Maar we zien gewoon aan die voorkant zien wij gewoon meer dat de ambities zonder dekking er gewoon duidelijker worden. Weet je dus, wij krijgen dat daar meteen als raad zichtbaar. Ik geloof niet dat de raad daar erg, toch voorzitter, planning en controle, erg enthousiastisch daarover.

[05:55:28] Maar ik ben blij dat u vertelt dat u wel een groot gedeelte meegaat. En we zullen het de komende tijd bespreken. Geef me blij. Dank u wel meneer Pellman. En ik kijk naar de heer, of naar de rethouder Karagat voor de afronding. Voor de afronding. En dan hebben we nog de motie van Pro die aangepast is. Dat is motie 8-6-D. En daar staat voorpuntje 3 vanaf de kadernota 2028. In de tussentijds, nou dat is wat ons betreft, is 8.6.d, ja, adviseren we dan positief.

[05:56:01] Tot zo. Dank u. En 8.6.d is inzicht in onzekere financiële posten. En met de aanpassing van de motie adviseert het college daar positief op. Dan ga ik naar de heer Veerman. In de tweede ronde van het college.

[05:56:27] Ja, dank u wel voorzitter. Te beginnen met de motie van Pro 8.5.d, Uitzondering, Begrotingsprincipe, Sociaal Domein. U heeft het allemaal gehoord van de heer Tol, de motie is aangepast. En in aanloop naar deze vergadering had ik ook al contact met de heer Tol over deze aanpassing. Dus dat is hartstikke mooi. En die nemen wij dan ook over. En die wordt dan straks, neem ik aan, ook gewoon netjes in stemming gebracht.

[05:56:53] Motie 8.5.a van het CDA, meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein. Ook in tweede instantie geluisterd naar meneer Molenaar en de heer Schokker. De heer Schokker heeft ook duidelijk aangegeven wat de geest van de motie is en wat het belang van de motie is. Ik wil hierbij ook een toezegging doen dat we met u in gesprek blijven en in gesprek gaan over het sociaal

[05:57:23] domein en activiteiten die we in het sociaal domein doen, om dan ook het juiste gesprek te kunnen blijven voeren over de maatschappelijke waarde van die activiteiten en ook wat voor effecten dat heeft en aan welke knoppen u u uiteindelijk ook kunt draaien. Dus bij deze wil ik u deze toezegging doen. Dank u wel. U had net in de eerste termijn het advies om het samen te voegen. Beide moties staan nog

[05:57:48] op de agenda. Wat is het advies van het college op beide moties?

[05:57:54] Ja, in het eerste instantie gaf de heer Schokker aan dat hij eventueel met de heer Tol zou willen kijken of de motie samengevoegd kon worden. Uiteindelijk is de motie van Pro zelfstandig aangepast. Dus die motie, zoals ik net aangeef, kunnen we overnemen. En voor wat betreft de motie van CDA wil ik de toezegging doen die ik zojuist gedaan heb. Dank u wel voor het. Ik wil het uitziet maken daarvan.

[05:58:22] Nog een interruptie van de heer Tol. Wij hebben bepaald ook samen met CDA dat de moties fundamenteel anders zijn en daarom handhaven we ze als aparte moties. Daarom blijven beide moties in stand en is het advies op uw motie positief, heb ik begrepen. En de motie van het CDA is een toezegging gedaan. Dan gaan we naar de volgende wethouder en dat is wethouder Kes. Dank u wel, voorzitter. Twee moties nog waar wat opmerkingen over gemaakt zijn.

[05:59:07] Dat is 3a van het CDA ten aanzien van de integrale sturing op woningbouw. Wat ik heb aangegeven in mijn eerste instantie is dat een aantal aspecten die genoemd zijn in uw motie, waaronder woningbouwaantallen, doelgroepen, etc. worden opgenomen in het volkshuisvestingsprogramma. Maar het volkshuisvestingsprogramma is iets nieuws. Het is een wettelijke verplichting. Maar dat ziet vooral op welke woningen gaan we bouwen,

[05:59:38] hoeveel, waar en wanneer. Dus een planning, eigenlijk echt een soort van bouwpuzzel, zou ik bijna willen zeggen. In aansluiting op natuurlijk de vraag die er is en hoe kunnen we dat zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. En daarnaast hebben we natuurlijk de projectenrapportages die echt zien op per project wat zijn de knelpunten, wat zijn de financiële aspecten, wat zijn de problemen ten aanzien van parkeren.

[06:00:06] Stikstof, netcongestie, et cetera. En daarover wordt u gerapporteerd via de projectenrapportage. Dus in die zin komt niet, want u vroeg aan mij om een bevestiging dat dit allemaal in het volkshuisvestingsprogramma komt. In mijn beleving, voor zover ik dat nu weet, is dat dus niet zo, maar zijn er twee separate trajecten. Dus ik hoop dat dat voor u... Voorzitter. Kijk, waar komt hij vandaan?

[06:00:34] Ja, de heer Schokke. Ja, dank voor de beantwoording inderdaad. Even voor mij. Klopt het dat u aangegeven heeft dat die volkshuisversiesprogramma verwacht wordt in Q2 volgend jaar? Het moet voor... Dank u wel, voorzitter. Voor 1 juli 2027 moet die zijn vastgesteld door het college. We komen er volgens mij in december al bij u over op de lijn. Ook over het bouwen in de linten bijvoorbeeld.

[06:01:04] Wat daar wel en niet kan. Vervolgens gaan we erop participeren in januari, februari. En dan komen we ook nog met een concept terug bij de raad. Maar het is een collegebevoegdheid om hem uiteindelijk vast te stellen. En dat moet voor 1 juli. Dus dat is het traject. Dan ten aanzien van de motie 5b, voorzitter, over de statushouders. Ik wil daar toch nog wel even wat over zeggen. Er zijn op dit moment nog 91 statushouders te huisvesten.

[06:01:40] Dus die 107 is alweer achterhaald. Er is geen sprake van het stiekem huisvesten van statushouders in sociale huurwoningen. Wij hebben expliciete afspraken gemaakt met zowel de wooncompjier als de vooruitgang. Dat zij 10% van de vrijkomende passende sociale huurwoningen toewijzen aan statushouders. En dat gebeurt in overleg met het COA. Dus in die zin is er nooit sprake van stiekem of kraakpanden.

[06:02:11] Ik ken die kraakpanden overigens ook niet waar u het over heeft. Interruptie. Meneer Schilder. Ja, ik denk dat wet ouderkes een beetje de war is. Dat kan. Maar ad hoc die verhuurt kraakpanden op de zonnesingel. Het ouderkes.

[06:02:32] Voorzitter, dat zijn geen geschikte woningen voor statushouders. Statushouders, zoals ik al in mijn eerste instantie heb gezegd, zijn gewoon mensen die toegewezen zijn aan onze gemeente. Dat zijn niet mensen die voor drie maanden op zoek zijn naar een tijdelijk onderdaad. Interruptie van de heer Schilder. En waarom moesten dan onze eigen inwoners die daar een fletje huurden, een sociale huurwoning, eruit?

[06:02:59] Die wilden er niet uit. Die vonden het prima. Die zaten er helemaal goed. Ik ga naar wethouder Kes voor beantwoordingen. Dan gaan we door. Dank u wel, voorzitter. De vooruitgang heeft besloten dat er een nieuw complex komt op de Zonnesingel. En de bewoners die daar wonen, die hebben de gelegenheid gekregen om te verplaatsen naar een andere sociale huurwoning van de vooruitgang.

[06:03:23] Dus die zijn uitgeplaatst naar een andere woning. En de bewoners die daarin zitten nu, dat is tijdelijk. En die hebben dus geen huurovereenkomsten zoals die andere mensen dat wel hebben. Interruptie. We gaan nu door met het vervolg van het betoog. Want anders blijven we op dit onderwerp heen en weer gaan. Dank u wel voorzitter. Dan wil ik nog even ingaan op wat Pro aangaf ten aanzien van de regionale raadsledenbijeenkomst.

[06:03:54] U heeft aan dat daar werd gesproken over dat de gemeente Edam-Volendam niet zou doen en dat dat work in progress is met plaatsvervangende schaamte. Ik wil dat echt recht zetten. Daar is absoluut geen sprake van. De gemeente Edam-Volendam heeft afspraken gemaakt in de regio Zaandstreek-Waterland. Waaronder dat wij samen met de gemeente Waterland asielzoekers opvangen in een hotel Volendam van der Valk te Katwouden.

[06:04:25] Daarnaast is het zo dat wij een beperkte opgave hebben in het onderbrengen van de AMV'ers. Daar stond inderdaad over in de presentatie dat er sprake is van work in progress. Dat is niet omdat wij dat niet doen, maar omdat er op dit moment geen haalbare business case is vanuit het NIDOS om die ANV'ers in onze gemeente op te vangen. Daarom staat er work in progress en niet omdat wij weigeren om welke opgave dan ook uit te voeren.

[06:04:57] Daarnaast vraagt u of wij tijdelijke tussenvoorzieningen hebben onderzocht. Wij hebben ons altijd als college ingespannen om de taakstelling van statushouders op te vangen in reguliere huurwoningen. Omdat we het onwenselijk vinden dat die mensen weer moeten verhuizen. Ze zitten al langere tijd in een AZC en we vinden het onwenselijk dat ze in een tijdelijk onderkomen moeten worden ondergebracht in onze gemeente in afwachting van de woning.

[06:05:31] Interruptie van de heer Schilder. Maar het is toch ook zo dat onze eigen mensen moeten wachten die bijvoorbeeld gaan scheiden, dat gaat een stel gaan scheiden, dat die onnodig lang moet wachten. Dat zijn toch mensen van ons eigen, die verdienen dan toch voorrang. Dank u wel meneer Schilder. Dank u wel, voorzitter. We hebben een urgentieregeling. En op basis van de urgentieregeling kunnen mensen die daarvoor in aanmerking komen,

[06:05:56] om welke reden dan ook urgentie aanvragen, die mensen krijgen dan sowieso voorrang als zij een urgentie toegewezen krijgen. De statushouders is een andere categorie. Dat valt binnen die 25 procent, maar 10 procent is dan voor statushouders. Dus dat zijn twee aparte groepen. Nog een interruptie van mevrouw Van Eck van Pro. Ja, dank u wethouder. Ik zou u toch willen vragen. U vindt het niet wenselijk dat mensen nog een keer tijdelijk moeten verhuizen.

[06:06:29] Maar bij een tussentijdse voorziening verhuizen ze naar de gemeente waar ze uiteindelijk aan toegewezen zijn. Alleen zitten ze in de tijdelijke woning. En de vraag is of die mensen het zelf ook onwenselijk vinden. Want nu kunnen ze niet inburgeren. Nu kunnen ze niet participeren. En dan wel. Dank u wel voorzitter. Alleen, wij hebben geen woningen die we kunnen benutten als tussentijdse woningen.

[06:06:52] Dus wat je daar dan voor zou moeten doen, is dat je flexwoningen neer gaat zetten. En dat is wat de heer Dijkshoorn van Zevenhanks Belang ook al aangaf. We hebben hoeveel tientallen locaties onderzocht om te kijken of we tijdelijke flexwoningen ergens neer kunnen zetten. En dat is gewoon niet mogelijk in ons gebied. komen we in december ook op terug, omdat we gewoon te maken hebben met een hele

[06:07:15] strenge regelgeving in ons landelijk gebied. En we hebben natuurlijk wel onze flexwoningen gerealiseerd voor onze Oekraïners. Dat zijn echt tijdelijke woningen. Die mensen blijven hier tijdelijk en zolang ze hier mogen verblijven. En die komen niet in aanmerking voor een sociale huurwoning op dit moment. Voorzitter, dank u. Moeten tot een afronding komen, wilde ik zeggen. Maar dat was

[06:07:41] Daar was u al mee bezig. Dank u wel voor de beantwoording. Dan gaan we naar de volgende wethouder. Dat is wethouder Bootsman.

[06:08:09] Dank u voorzitter. Ik heb niet heel veel vragen gehoord. Het enige waar ik nog even wel op terug wil komen. Ik zou hebben gezegd dat een onderzoek naar openbare toiletten in onze drie grootste kernen. Dat dat allemaal onzin is. Dat is inderdaad pertinent niet waar. Want dat woord heb ik niet in mijn mond genomen. Het enige wat ik heb gezegd is dat het een Heintje Davids motie lijkt te worden.

[06:08:40] Want inderdaad, er is al eerder onderzoek naar gedaan. En uit dat eerder onderzoek is gebleken dat er geen directe behoefte aan is. En dat is vanwege de volgende redenen. Als we kijken naar het centrum in Oosthuizen, dan bevindt zich daar de grote kerk. waar openbare toiletten zijn. Er is een stukje horeca in het centrum.

[06:09:10] Interruptie voorzitter. Interruptie van de heer Dijkzoon. Waar het hier misgaat, de blinde flex zal ik het dan maar even noemen, zijn de openingstijden. En vooral in het winterseizoen. Deze kerk is gesloten van november tot april. En de horeca op maandag, dinsdag en elke ochtend. Wethouder Bootsman. Dank u voorzitter. De grote getale toeristen en bezoekers komen over het algemeen tussen april en oktober.

[06:09:41] En voor wat betreft de bushalte Edam. Ja, daar was voorheen een plassuil. Die is er niet meer. Redruptie hier voorzitter. Die van de heer Koek. Ik maak nog dagelijks gebruik van deze plaskrul. En ik kan u verzekeren, hij valt uit elkaar. Wethouder Bootsman. Dank u voorzitter. Ik heb begrepen dat de stank ook niet te doen is. Misschien een... Een oplossing zou kunnen zijn om toch even nog thuis van tevoren naar de wc te gaan. Maar goed, dit is er wel eentje zoals meneer Sietzma aangeeft van D66.

[06:10:20] Wellicht om met bijvoorbeeld EBS het gesprek aan te gaan. Dat zou ik aan mijn collega Veerman kunnen vragen. Nog een interruptie van de heer Koek, maar ook niet al te veel op dit onderwerp doorgaan. Het moet serieus blijven. Meneer Koek. Ja, dat wil ik zeggen. Wat betreft de middelen laten we op zoek gaan naar een financieel partner. En zoals onze wethouder al aangaf, kunnen we gelden of voormalig wethouder Dirk Dijkshoorn de gelden van toeristenbelasting hier ook het zij deels voor gebruiken.

[06:10:57] wethouder. Dank u voorzitter. Dat is wel een hele bijzondere. Want al uw oud-wethouder was juist nooit van plan om toeristenbelasting voor dit soort functies in te gaan zetten. En toeristenbelasting kan geoormerkt worden, maar het is geen wettelijke harde verplichting. Waarbij nogmaals geconcludeerd hebbende dat onderzoeken om de wc-locaties nader te onderzoeken overbodig is, omdat al

[06:11:25] onderzocht is waar wat zich bevindt. En dat hoeven we niet opnieuw uit te vinden. En in die zin blijf ik deze motie ook ontraden. Behalve met inachtneming van de drinkwatertappunten. Want dat vinden we zeker sympathiek. En heb ik ook toegezegd dat onder mijn arm mee terug te nemen. Van de heer Tol. Ja, ik wilde u laatste zin af laten maken, maar het werd een hele lange zin. Daarom ging ik er toch even tussendoor.

[06:11:49] De heer Tol. Ja, dank u wel voorzitter. Kijk, er is blijkbaar een onderzoek waar de wet daarnaar verwijst dat er enkele toiletten zijn per kern in combinatie met de horeca en blijkbaar een klaskul die al dan niet bestaat. Maar wat daarbij een beetje ondersneeuwt is de toegankelijkheid. Bijvoorbeeld mensen die in een rolstoel zitten, die hebben en bepaalde voorzieningen nodig op zo'n toilet en die kunnen niet bijvoorbeeld naar het centrum van de Edam gaan. Ja, dat

[06:12:22] Het kost toch wat meer tijd. Dus kan de wethouder daar nog even op ingaan. Specifiek voor deze doelgroep. Ja, wethouder Bootsman. Dank u voorzitter. Ook bij de Grote Kerk in Edam is er een openbaar toilet ook voor invaliden. En naast de horecagelegenheden ben ik het wel met u eens. En die heb ik ook genoteerd. In mijn eerstvolgende horecaoverleg zal ik ook weer eens dit probleem aankaarten.

[06:12:47] In hoeverre de mogelijkheden ertoe bestaan. dat als iemand even plotseling naar het toilet moet, daar ook in een horecagelegenheid gebruik van kan maken. Ik heb een hele rij, ik zal hem u besparen, gelet op de drie minuten die ik hier vanmiddag maar krijg, om het tweede instantie toe te lichten voor wat betreft Volendam. Interruptie van de heer Schil. Ik wil naar meneer Tol nog even reageren, dus mevrouw Bootsman kan het nog wel even afmaken.

[06:13:11] Nee, ik had mijn punt gemaakt. Vorige week en maandag was er dus een bijeenkomst, Waterfront, en daar waren ook inwoners vanuit het Doolhof. kijk, ik vind het een sympathieke emotie, daar heeft het niet van, maar die mensen gaven aan van, waarom is er niet besproken dat er bij ons in de stegies, stront, pis, kots, alles ligt daar. Daar is dus geen toiletvoorziening. Het is zeer zeker, sorry voorzitter, daar is zeer zeker een toiletvoorziening,

[06:13:40] want bij kerkenpad, de trap op naar boven haven nummer 7, bevindt zich een openbaar toilet. Dank u voorzitter. Dan wordt dat kennelijk niet goed aangegeven. Ik wil altijd even het woord vragen, maar ik wil hem eigenlijk gaan afronden. Want we zitten al op zes minuten voor deze openbare toilettenmotie beantwoording van het college. Dank u voorzitter. Ik heb even een interruptie, want ik hoorde de wethouder iets zeggen over het zoeken van samenwerking met andere partijen.

[06:14:09] Maar toen werd zij geïnterumpeerd en toen heb ik het niet helemaal goed genoteerd wat ze erover zei. Kan de wethouder dat even luid en duidelijk herhalen? Dank u wel. Ik stelde voor om bijvoorbeeld bij busstation E. Dam, dat is een belangrijke hub voor wat betreft de overstapplek, om bijvoorbeeld dat wethouder Veerman dat meeneemt in een overleg met EBS en daar eens te kijken wat de mogelijkheid is om daar een toilet al dan niet toe te voegen.

[06:14:40] Ja, dan gaan we dit punt in ieder geval afronden. De andere motie heeft u al beantwoord in de eerste termijn. Dan gaan we over naar de volgende en laatste wethouder in deze ronde. En dat is de heer Veerman, Ron Veerman. Hoe is dit de punt van orde? De punt van orde van de heer Toch. Terwijl de heer Veerman gaat zitten, even een mededeling. Er staat een nieuwe versie van motie 3F in de IBAPS over de capaciteit voor woningbouw.

[06:15:08] Dus hopelijk kan iedereen er even naar kijken. De meest recente versie van de motie staat in IBAS. Even verversen. Wethouder Veerman, Ron Veerman. Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk maar een paar dingetjes gehoord. Het ging over verkeersveiligheid in de Lindorpen en dan de smileys. Ik heb het in de pauze nog gehad met meneer Dijksoorn. dat wij eigenlijk een toezeging kunnen doen dat we daarmee aan de slag willen, gezamenlijk.

[06:15:41] Wat mij betreft zou dat voldoende moeten zijn. Ik zie niet echt meer waarde in een motie waarin we eigenlijk oproepen om sowieso meer van die displays te gaan kopen. Laten we eerst eens daarmee gezamenlijk aan de slag gaan en kijken wat het ons oplevert en of het voldoende is. Dan kunnen we altijd nog bepalen of we meer willen investeren in dergelijke maatregelen. Dus ik zou eigenlijk de motie willen ontraden en gewoon samen aan de slag gaan bij deze daar een toezing voor.

[06:16:09] Voor energiearmoede hebben we ook in de pauze, de pauze is goed benut overigens, volgens mij niet alleen door deze wet-adema, maar ook hierachter. En alle raadsleden natuurlijk. Ik ben samen met de heer Tol nog in een gesprek over een nieuwe tekst voor de motie over energiearmoede. daar ben ik nog niet helemaal over uit ik denk dat we daar zo nog eventjes over moeten doorpraten en ook eventjes aan

[06:16:37] de heren met meer financiële onderlegging willen voorleggen, dus ik kan nu eigenlijk nog niet zeggen wat mijn advies daarover gaat worden maar ik vermoed dat we een nieuwe versie in IBAPS gaan krijgen voordat we gaan stemmen ik kijk ook even naar de heer Tol dat is wel het voornemen in ieder geval En voor wat betreft bomen is het er heel even over gegaan. Maar daar wijst in principe niks aan het standpunt van het college.

[06:17:08] Daar komen we mee terug in januari. En dan Q1 of begin Q2 in het Groenbeleidsplan. Dank u wel. Dank u wel, wethouder Ron Veerman. Dat was de beantwoording van het college in de tweede termijn. We hebben nu een korte pauze ook weer staan. Dat biedt tevens gelegenheid om even af te stemmen over de laatste punten in moties. In onze agenda staat 16 uur 30 stemmen. Punt van orde voorzitter.

[06:17:45] Ik wil eigenlijk voorstellen om dat om 16 uur 5 te doen. Punt van orde. Punt van orde. Ja, als we overgaan tot stemming, is het dan de mogelijkheid aan de indieners om van tevoren nog even aan te geven van we trekken een motie terug, de ja of de nee of aanpassingen en dat soort zaken? Ja, er is indien u bijvoorbeeld een motie hebt aangepast in deze schorsing of in deze pauze, is er de gelegenheid om dat aan te kondigen of als u de motie intrekt, dan kunt u dat ook aankondigen.

[06:18:19] Alleen daar is niet meer een heel uitgebreid betoog bij mogelijk, maar een korte verklaring waarom u dat doet. Waar zit de punt voor de? We lopen een beetje in op de tijd en we moeten best veel moties aanpassen en overleggen. Dus ik zou willen vragen om iets meer tijd dan een kwartiertje of twintig minuut. Dan stel ik voor om een kwart over vier...

[06:18:42] Kijk ook even naar de overige leden van de raad. Kwart over vier? Ja, kwart over vier gaan we weer verder.

[06:40:22] Dames en heren. Ja, we willen eigenlijk over één minuut weer gaan beginnen. Dus ik wil u verzoeken om... Rustig de plaatsen op te zoeken, de moties af te ronden. Het is kwart over vier. En dat betekent dat we onze vergadering weer gaan hervatten. Ik hoop dat jullie daar tijd genoeg in hebben gehad. Ja, ik hoop dat jullie daar in tijd genoeg hebben gehad. Ik zei net tegen de wethouder, het is een hamer uit 1883.

[06:51:10] Dus ik moet ook een beetje uitkijken dat ik niet te hard met die hamer sla. De staat op van de ambtenaren voor de burgemeester. Dus ik denk dat het ooit een cadeau is geweest voor de burgemeester. Maar we zijn er voorzichtig mee. Maar ik moet hem af en toe wel gebruiken. Want we moeten weer door met de vergadering. En dat betekent dat we aangekomen zijn bij agenda punt 7. en dat is de stemming over de moties.

[06:51:35] En nu is dit eigenlijk ook een beetje een soort van schorsing geweest en er is op een aantal moties nog door het college aangegeven op het moment dat daar iets in aangepast wordt dan zien we daar mogelijkheid om daarin mee te gaan. Ik kijk even of ik fracties het woord kan geven of er nog aanpassingen zijn geweest van moties. Ik ga naar de heer Tol.

[06:51:56] Voorzitter, dank u wel. Ik herhaal mijn oproep want ik merk dat het niet bekend vaart maar de motie Amtelijke Capaciteit voor woningbouw is aangepast. Nogmaals,

[06:52:09] dat ten eerste. En de motie Energie aanmoeder, ik denk dat ik daar beter op in kan gaan bij de stemming, of niet? Ik kijk even naar u, voorzitter.

[06:52:20] Bij de stemming, ja, als die wordt aangepast, moet dat voor de stemming gebeuren, natuurlijk. Punt van orde, voorzitter. Kijk, de heer Dijksson, punt van de... Ja, ik zou graag even de nummers De nummers van de moties mogen weten welke aangepast zijn.

[06:52:36] De motie die zojuist genoemd werd door de ambtelijke capaciteit, dat is 8.3F. En de motie over energiearmoede, dat is 8.3E. Voorzitter, dank u wel voor de hulp. Ja, zal ik doorgaan? Nee, de motie over energiearmoede, die wordt niet aangepast. We hebben goed overleg gehad met wettenheden Ron Veerman. Wat zit die? O, daar. Hij heeft toegezegd om de eerste drie punten van die motie mee te nemen in de verdere uitwerking van de plannen

[06:53:08] Op het punt budget wordt nog even uitgezocht wat de mogelijkheden zijn voor het structureel budget We kwamen in een soort technische discussie en daar kwamen we op dit punt niet helemaal uit Dus daar wordt naar gekeken, ik zit even te kijken, het is een toezegging Dus moet hij dat formeel nog herhalen? Dat laat ik ook aan u, voorzitter Ik kijk even naar de wethouder. Ik zie een duim omhoog gaan, dus ik voel de vrijheid om te zeggen dat daar een toezegging op zit.

[06:53:37] En dan ga ik naar de heer Schilder voor een verduidelijkende vraag. Ja, een vraag aan meneer Tol, als dat mag. Zeker. Dus punt 4 vervalt dan in die motie.

[06:53:47] Meneer Tol. Voorzitter, de motie wordt ingetrokken met deze toezegging van de college.

[06:53:54] Even voor de volledigheid, dat was de motie. Naam? Structurele aanpak energiearmoede. Structurele aanpak energiearmoede. Dus u trekt die motie in bij deze. Met de toezegging. Met de toezegging. Dus dan wordt die in ieder geval van de agenda afgehaald. 8.3e. Ik kijk nog even naar andere fracties. De heer Dijkzon en daarna de heer Schokker. Ja, dank u wel voorzitter. Onze motie 3D ging over de subsidie.

[06:54:28] Daar heeft de wethouder van gezegd dat is besloten in het college. Eigenlijk is die motie helemaal overbodig, want dat gaan we gewoon doen. Dus die kunnen we intrekken. De motie 4B over toilet en water is aangepast op een financiële paard te zoeken die het budget neutraal kunnen regelen. En motie 4C. Dus meneer Dijkzoorn, kunt u nog één keer herhalen wat u... Zou u dat u een motie introk?

[06:54:55] Nee, 4B gaan we niet intrekken. Die houdt u in... Dat zei u hiervoor? Nee, hiervoor dat was 3D. 3D. 3D. En wat zei u daarvan? Isolatiemaatregelen? Die kan ingetrokken worden, want dat wordt al gedaan, heeft de wethouder. Dus bij deze trekt u die motie in? Ja. 3D. Of, sorry, 8.3D wordt ingetrokken. Dan gaan we naar 8.4B van Barend. Dat gaat over de toiletten en de waterpunten. Daar zijn dus de vragen aan het college veranderd.

[06:55:26] In een financiële partner zoeken, zodat we het budgetneutraal kunnen regelen.

[06:55:33] Dus die komt in stemming, maar dat is dus wel gewijzigd. Gewijzigde motie, ja. En 4C is ook gewijzigd. Daar waren onder andere vragen van Lef, van ja, maar over wat voor aantallen en wat voor bedragen spreken wij dan? Even kort overleg gehad, ook met de heer Steur. En is het voorstel om in ieder geval te beginnen met drie smileys in de zeven. Dus dan hebben we ook duidelijk een beperking van aantallen en kosten.

[06:55:58] Aanpassing. Voorzitter, aanpassing van die motie. Dan ga ik even... Jij heeft een verduidelijkende vraag daarover. Ja, ik heb dan een verduidelijkende vraag over. Ach, 4b. Komt er dan in deze motie een bedrag te staan met een duidelijke dekking?

[06:56:15] Heer Dijksoen. De opdracht is om dekking te zoeken bij externe partners, zoals bijvoorbeeld EBS of anderen.

[06:56:25] Dan kijk ik ook even naar het college, want er is een advies gegeven op deze moties 8.4b en 8.4c. En ik weet even niet of er afstemming is geweest met het college, maar dan wil ik graag even kijken naar wethouder Bootsman. Of u het advies hierop met deze aanpassing aanpast?

[06:56:49] Nee, ik zie dat vanuit de wethouder het advies in stand blijft ondanks de aanpassing van deze motie. En u heeft gezegd 8.4c. En die motie die zie ik bij de heer Ron Veelman. U heeft daar in eerste instantie ontraden.

[06:57:08] De wethouder geeft aan, ik herhaal dat even, dat hij bij zijn standpunt blijft. Dus dat het advies daarvoor blijft staan. Maar de heer Dijksoorn heeft dat toegelicht. En dan ga ik naar de heer Schokker van het CDA. Ja, dank u wel voorzitter. Ik moet nog even wennen aan het feit dat we de moties niet meer kunnen overnemen. Dus vandaar dat ik er een aantal toch in stand houd. Ik wil alleen even aangeven dat de 8.5a, dat is de meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein, dat we die na het overleggen en de reactie van de wethouder intrekken.

[06:57:40] Ik heb wel de zekerheid gekregen dat de geest van de motie absoluut blijft bewaakt worden. En daarom kan ik ook instemmen met de motie van Pro met die verandering die voorgesteld is. Dus die motie wordt ingetrokken. Tot zover voorzitter. 85a, motie wordt ingetrokken. En dan heb ik in ieder geval drie indieners van moties gehoord. Na deze schossing zijn er ook nog andere die het woord wensen te voeren.

[06:58:10] Dat is niet het geval. Dan gaan we over tot de stemming van de moties. En dat zijn er in dit geval, ik heb er drie die zijn ingetrokken. Dus dat betekent dat we er nog vijftien in stemming zullen brengen. En dat zullen we stuk voor stuk doen. En we beginnen bij de eerste motie. En dat is de motie 8.2a.

[06:58:35] Cyberweerbaarheid en continuïteit van gemeentelijke dienstverlening. Dan kijk ik even rond. U wilt een stemverklaring afgeven. Kijk even eerst rond of er nog andere zijn. De heer Schilder, een stemverklaring, een korte stemverklaring. Dank u voorzitter. De motie van het CDA over cyberweerbaarheid steunen wij. Het gaat over de betrouwbaarheid van wat de gemeente nu al doet. De motie vraagt om een oefening in 2027 en om informatie aan de Raad over risico's en herstel.

[06:59:04] Er is nu geen nieuw geld nodig. Eventuele kosten komen bij de kadernota. En daar wegen we ze af tegen andere keuzes. Dat is de juiste volgorde. Dank u. Meneer Schilder, dan wil ik vragen aan de raad.

[06:59:19] De heer Tol, u wilt ook een stemverklaring. Voorzitter, dank u wel. Wij vinden dit ook een belangrijk thema. Maar wij vinden wel dat het college heel veel informatie heeft gegeven. Waaruit blijkt dat hier al hard aan gewerkt wordt. Daarom stemmen we tegen. Dank u. Dank u wel. En dan nog even voor de volledigheid. Wie is er voor de motie? We gaan hem nu in stemming brengen. Even goed de handen omhoog, want dat moeten we echt goed constateren.

[06:59:47] Forum voor Democratie volledig, LEV, CDA, drie fracties, vijf zetels. Daar is de motie verworpen met vijf stemmen voor en twintig tegen. Dan komen we bij de tweede motie, integrale sturing op woningbouw, netcongestie en bereikbaarheid. Is er behoefte aan een korte stemverklaring? De heer Schilder. Dit is nummer 8 3a, inderdaad. Integrale. Dit is de volgorde, zoals die ook in IBAP's in de agenda staat. Zo gaan we nu de stemming doen.

[07:00:24] En dat is motie 8 3a. En dat is integrale sturing op woningbouw, netcongestie en bereikbaarheid. De heer Schilder. Anderen? Voor nu? Nee. Dank u voorzitter. Ook deze motie van het CDA over woningbouw, netcongestie en bereikbaarheid steunen wij. Plannen maken is één ding, maar zonder stroom, parkeren en goede bereikbaarheid komen de woningen er niet. Deze motie vraagt per hoofdlocatie om inzicht via bestaande rapportages.

[07:00:51] Geen los plannen erbij en geen nieuw geld. Het sluit aan op wat wij vragen bij de Purmer en de Julianeweg. Dank u. Dank u wel meneer Schilder. Dan ga ik de motie in stemming brengen. Wie is er voor deze motie? Goed, de handen omhoog om te laten zien als u voor bent. Althans Forum voor Democratie, LEV, Zeevangsbelang, CDA en PRO.

[07:01:23] Dan zijn er 11 voor en 14 tegen en daarmee is de motie verworpen. Dan gaan we naar de motie 8.3b, integraal financieel overzicht, nieuw gemeentehuis en parkeergarage. Is er behoefte aan een stemverklaring? Nee. Dan gaan we over tot stemming. Wie is er voor deze motie? Ik zie de fractie van LEV. Twee raadsleden. De overige zijn daar niet voor. Die de hand niet omhoog hebben gedaan. Dus dat zijn twee stemmen voor en 23 tegen. De motie is verworpen.

[07:01:58] Dan komen we bij motie 8.3c. Financiële risico's en daadwerkelijke ondernemersbelangstelling. De Purmer en de Julianaweg. Wie wil er nog een stemverklaring afleggen? Niemand? Wie gaan we in stemming brengen? Wie is er voor deze motie? De fractie van LEV, twee raadsleden. De overige zijn niet voor, dus we gaan er vanuit dat we tegen zijn. Twee stemmen voor, 23 tegen. De motie is verworpen.

[07:02:36] Dan gaan we naar 8.3D, maar die is ingetrokken, dus daar zal ook geen stemming meer over plaatsvinden. Die verdwijnt van de agenda. 8.3E is de motie structurele aanpak energiearmoede. Die is ook ingetrokken. Dus dat betekent dat ook daar niet meer over gestemd zal worden. En de volgende motie, dat is 8.3f. Voorzitter. Ik zou toch een kleine schorsing willen aanvragen aangaande 8.3f.

[07:03:04] Aangezien de motie net is aangepast. En we willen toch nog eventjes kort overleggen wat we met de motie doen. Ja, we zitten natuurlijk eigenlijk nu al in de stemming. Dus dat is wel een beetje ongebruikelijk om dan nu nog, dat had dan eigenlijk daarvoor moeten gebeuren. Ja, snap ik voorzitter, maar we hebben echt geen tijd gehad om deze motie nog in te zien. Dus ik wil toch vragen om een uitzondering te hanteren in dit geval.

[07:03:27] Hoeveel minuten heeft u nodig? Ik zeg drie, vier uiterlijk minuten. Ja, dank u wel. 16 uur 31 uiterlijk weer beginnen.

[07:06:57] Ja, dat is keurig op tijd. Ik begrijp dat er één woord zal worden aangepast in de motie. Dat wordt op dit moment gedaan. We kijken even naar de aanvrager van de schorsing om een toelichting te geven op de uitkomst van die schorsing. Ja, dank u wel voorzitter. Inderdaad, er wordt nog een kleine aanpassing verricht ten aanzien van de motie. Ik wilde eigenlijk de heer Tol van Prode credits geven om dat verder toe te lichten.

[07:07:23] Maar die is druk in de weer. Dus deze motie kan op steun rekenen van de coalitie. Wat is er aangepast in de motie? Misschien kun je dat even mondeling. Er is één woord aangepast. Inzichtelijk maken is veranderd in informeren in de breedste zin van het woord. Daarmee vangen we af dat er te veel documenten door het ambtelijk bestel moeten worden samengevat om terug te koppelen aan de raad.

[07:07:51] Dus nu is het gewoon informeren in de breedste zin van het woord. Informeren in de breedste zin van het woord. Er wordt op dit moment achter mij even gewerkt om dat te verwerken. Daarom ga ik eerst even naar de stemming van de andere motie. Zodat de hele raad er ook kennis van kan nemen in IBAPS. Zometeen. Dat hij goed in beeld is. Maar hij komt zeker in stemming. Dan gaan we eerst naar 8.3f.

[07:08:14] Komen we zo op. 8.4a. Dat is investeren in meer bomen en vergroening van de openbare ruimte. Is er nog behoefte aan een stemverklaring? Ik zie drie fracties. Ik begin bij de heer Sietsema. Daarna LEV en dan ons belang. Dank u wel voorzitter. Ja, D66 is zeker niet tegen meer bomen en vergroening. Maar dit is toch echt een lukrake maatregel. En wij zijn zeer tevreden met het antwoord van de wethouder.

[07:08:45] Dus wij zullen tegenstemmen. Dank u wel. De heer Schilder van LEV. Dank u voorzitter. De motie over meer bomen steunen wij niet. De zorg is reëel. Er wordt bezuinigd op groen. En het groenplan laat op zich wachten. Maar ook hier gaat het om 250.000 euro uit hetzelfde kwetsbare saldo. En de motie zegt dat de samenwerkingsovereenkomst niets over vergroening zegt. Terwijl daar juist in staat dat er richting 2040 minimaal 20% meer bomen komen.

[07:09:16] Dat was hem. Dank u. Dank u wel meneer Schilder. En tot slot naar de heer Doevedans. Dank u wel voorzitter. Wij zullen ook tegenstemmen. Er is geen dekking. En daarnaast maakt LFV het gras van mijn voeten weg om het even te passen op groenten te maken. Er staat al degelijk in het samenwerkingsakkoord dingen opgenomen. Ook onder andere één boom weg, twee bomen terug. En we hebben ook de Partij van de Bomen toegevoegd aan de coalitie.

[07:09:50] Dank u wel, meneer Doeverdans. Tot slot de heer Jonk, die wilde graag ook nog een stemverklaring geven. Ja, dank u wel voorzitter. Inderdaad, laat de partij voor de boom ook eens een duit in het zakje doen. Laat daarom geen misgestand bestaan dat BVN een groot voorstander is van meer boom en meer groen in de gemeente. Maar ja, deze motie vraagt om nu 250.000 euro beschikbaar te stellen.

[07:10:09] Terwijl het nieuwe groenplan nog... We weten nog niet precies waar het geld naartoe gaat, hoeveel bomen we daarvoor krijgen. Dat is wel heel belangrijk, maar dat weten we nog niet en ook niet wat de structurele onderhoudskosten dan zullen zijn. En juist bij deze beleidszame begroting met alle financiële uitdagingen die nog voor ons liggen, vinden wij dat ontzettend onverstandig.

[07:10:26] Want een positief begrotingssaldo is nou niet meteen direct een aanleiding om de portemonnee te trekken voor elk sympathiek voorstel. Hoe sympathiek je ook is. Dus laten we eerst het groenplan behandelen, de prioriteiten bepalen. en vervolgens kijken welke middelen daar dan voor nodig zijn. Dus op dit moment stemt BVNL. Hoe gek dan ook een motie over meer bomen niet. Dank u wel voor het.

[07:10:50] Wel meneer Jonk, dan gaan we over tot de stemming. En ik zie dat de heer Ton nog druk aan het lopen is, maar hij moet wel kunnen stemmen. En zeker over bomen denk ik. Dus we gaan even kijken, wie is er voor deze motie? Voor de motie. Dat is zeevangsbelang en pro. Dat zijn in totaal zes raadsleden voor en zestien tegen. En daarmee is deze motie verworpen. Dan komen we bij agendapunt 84b.

[07:11:25] De openbare toiletten en permanente drinktappunten.

[07:11:30] Wie heeft de behoefte aan nog een korte stemverklaring? De heer Schilder als enige. Het woord is aan de hand. Dank u voorzitter. De motie over openbare toiletten en drinkwatertappunten vraagt om een onderzoek. En dat past bij onze lijn. Maar de tekst is niet af. Het dekt uit het saldo van 2026. De overweging noemt 2027. Er staat geen bedrag in en toiletten geven later ook exploitatiekosten.

[07:11:57] We hebben van meneer Dijkshoorn het oorde gekregen dat hij dan externe partijen zoekt. Maar ja, dat zien wij niet zitten. Dank u. We zullen de motie niet steunen. Dank u wel, meneer Schilder. Dan wordt de motie in stemming gebracht. Wie is er voor de motie? Dat is D66. Dat is Zevangsbelang en Pro. Dat zijn in totaal zeven van de aanwezige raadsleden. Alle anderen die niet hebben aangegeven voor te zijn, worden geacht tegen te hebben gestemd.

[07:12:24] En daarmee zijn zeven stemmen voor en achttien tegen is de motie verworpen. Gaan we naar agenda punt 8.4.C. Verkeersveiligheid, Linddorpen en Polderwegen. Ik kijk nog even of de behoefte is aan een korte stemverklaring. U heeft de motie ingediend. Ook nog een stemverklaring? Ja. Jazeker, voorzitter. Want ik wil in ieder geval de wethouder bedanken voor de toezegging dat wij met elkaar aan tafel gaan.

[07:12:47] Om te kijken hoe we dit zo goed mogelijk kunnen oplossen. Er is een groot verschil tussen het oplossen van de verkeersveiligheid in de bebouwde kom en in het buitengebied. En ik denk dat het vooral gaat om inzichten en die zoveel mogelijk met elkaar te delen. Dus daar ben ik heel blij mee. Dus dan willen we toch kijken hoe het draagvlak is voor deze techniek om die te gaan gebruiken in het buitengebied.

[07:13:08] Dank u wel. Dank u wel. En nog een korte stemverklaring van de heer Sietsema. Dat is de enige. En de laatste. Dank u wel, voorzitter. D66 vindt het ook heel belangrijk dat er gewerkt wordt aan de veiligheid in de polderwegen, aan het Lint. Maar wij vinden eigenlijk de oplossing van de wethouder een veel betere dan die hier staat in de motie. Omdat die veel meer uitgaat van een integraal benadering en niet van het plaatsen van her en derde wat noodoplossingen.

[07:13:42] Dank u wel. Dank u wel. Dus u bent tegen deze motie begrijp ik. Dan gaan we naar de stemming over deze motie. Wie is er voor de motie Verkeersveiligheid Lindorpen en Polderwegen? Ik zie Pro, volledige fractie. Ik zie Zevenans Belang, de volledige fractie en LEV. Dat zijn in totaal acht van de 25 raadsleden voor en alle andere 17 niet voor. Dus tegen. Acht voor, 17 tegen. Motie verworpen.

[07:14:14] Dan gaan we naar de motie 8.5a. Meetbare preventie en kostenbeheersing in het sociaal domein. Daarvan is gezegd dat die wordt ingetrokken, dus die wordt niet in stemming gebracht. Ik benoem het toch maar even voor de zekerheid. Mocht u iets gemist hebben in deze lange vergadering, die motie is ingetrokken. Dan gaan we naar 8.5b. Eigen woning zoekende, niet achteraan. Eén koers voor huisvesting van statusouders.

[07:14:39] Is daar nog behoefte aan een korte stemverklaring? Ik zie mevrouw Van Eck als enige. Dan ga ik naar mevrouw Van Eck. Ja. Dank u voorzitter. Deze motie is meer ledig. LRV wenst een plan waarmee de achterstand voor de huisvesting van statushouders wordt ingelopen conform wettelijke verplichtingen. LRV verlangt ook een plan met alternatieve huisvestingsvormen volgens het bestuursakkoord van 16 oktober.

[07:15:03] En LRV wenst verder dat elke statushouder binnen drie maanden een pip heeft en waar mogelijk aan het werk gaat. Zodat deze zo kort mogelijk in de bijstand terecht komt. En LRV wenst in dezelfde motie een plan voor de snellere huisvesting van de eigen inwoners. En dat zijn allemaal legitieme wensen. Maar de manier en de toon waarop de motie is opgesteld zijn echter tendentieus. Alsof de achterstand bij de statushouders de oorzaak is van de achterstand bij de eigen inwoners.

[07:15:28] Die gevolgtrekken kan niet één op één gemaakt worden. Beide wachten immers. Dat onze gemeente een algemene achterstand heeft in het bouwen van sociale woningen is niet de schuld van de statushouders. En ook niet dat ze in de bijstand zitten. Dat is een gevolg van onze wet en regelgeving en dat gebrek aan huisvesting. Mede vanwege die vrede van statushouders in de tekst van deze motie kunnen we die niet steunen.

[07:15:49] Dank u wel. U heeft aangegeven tegen de motie te zijn. U nog kort het woord. Ja. En dan gaan we echt over tot stemming. Een hele korte stemverklaring. Ik wilde even duidelijk maken dat BVNL geen moties steunt die tot gevolg hebben dat we voorraangeven voor versnelde eisvesting van statushouders. Dank u wel. Dank u wel. Dan gaan we over tot de stemming. En wie is er voor deze motie?

[07:16:15] Ik zie de heer Pellman en Schilder, beiden LEV. Twee raadsleden hebben aangegeven voor te zijn. De rest wordt geacht tegen te zijn. Dat is zo. 23 tegen. Daarmee is de motie verworpen. Dan gaan we naar agenda punt 8.5c. Proces en spelregels voor een eerbetoon aan onze muzikale geschiedenis. Is er iemand die behoefte heeft aan een stemverklaring? Even kijken hoor. Ik ga even noteren, want ik zie dat dat meerdere zijn.

[07:16:43] Ik zie het CDA. Zeevangsbelang. De pen doet het ook niet meer. Zeevangsbelang. Dat was hem. U wilt ook een stem. Tol. En schilder. Ja, dan beginnen we bij zeevangsbelang. Dank u wel, voorzitter. De titel van deze motie druist in tegen cultuur, omdat cultuur van ons allemaal is.

[07:17:17] Vraag even doorgaan met het betoog alsjeblieft. Ja, ik hoop dat het goed met hem gaat.

[07:17:29] Excuus aan de huid. Gemeenschapsgeld zou moeten naar maatschappelijke prioriteiten. Dit is dat niet. Onze gemeente herbergt een fantastische schare inwoners en sommigen steken daar met kop en schouders bovenuit. zijn landelijk bekend of hebben hun sporen verdiend en zijn vandaag de dag nog of weer te horen. Maar om enkel één soort artiesten het privilege te geven om een straat te laten vernoemen

[07:17:59] is juist infaam. Het geld zou moeten daar waar het nodig is om bijvoorbeeld gelijke kansen te gunnen in de gemeente zodat elk kind op muziekles kan of een podium heeft om toneel te maken. Dank u wel. Dus u bent tegen. Dan ga ik naar de heer Schokker. Dank u wel, voorzitter. Het CDA steunt dit voorstel, maar ik wil wel even waken voor teveel herhaling van dit voorstel. Volgens mij is dit al meerdere malen besproken in deze raad.

[07:18:31] Ook in de vorige collegeperiode was er al consensus met betrekking tot de lange were. Als maatschappelijke initiatiefnemers met een concreet voorstel en eigen financiering komen, moet de gemeente faciliteren. we zijn op vol dank u wel en dan ga ik naar de heer Tol ja voorzitter dank u wel het is een ontzettend sympathieke motie in de goede zin van het woord ik vind wel die walk of fame staat al in de begroting

[07:19:00] dus eigenlijk gebeurt het al aan de andere kant dit signaal daar kan je ook niet tegen zijn dus om de dag goed af te sluiten stemmen wij voor dank voor uw bijdrage meneer Tol en tot slot de heer Schilder Dank u voorzitter. Wij stemmen voor de motie, maar ik wil er wel een kleine kanttekening bij maken. Laat ik vooropstellen, LEF is niet tegen een eerbetoon aan onze muzikale geschiedenis.

[07:19:25] Maar deze motie spreekt eerst uit dat de raad het wil en zoekt daarna pas uit wat het kost. Wie betaalt en wie het beheert. Het samenwerkingsakkoord zegt het voorzichtig, binnen de financiële mogelijkheden. Dank u. Dank u wel meneer Schilder. U heeft aangegeven voor te zijn, maar ik ga toch nog even bij het in stemming brengen aan iedereen vragen. wie is er voor de motie? Dat zijn

[07:19:47] volgens mij alle fracties, behalve de fractie van Zevenhanks Belang en de fractie van GroenLinks. En dat zijn in totaal... Sorry, excuus. Ja.

[07:20:02] Nee. Het logo van de partij is natuurlijk groen, dus misschien dat dat na zeven uur vergaderen in mijn hoofd zat. D66. De heer Sietsema van D66 is geen voorstander van de motie en ook de volledige fractie van Zevenangsbelang. Dat zijn in totaal vier tegen en 21 raadsleden zijn voor de motie. Daarmee is de motie aangenomen. Dan gaan we naar motie 8.5d, uitzondering, begrotingsprincipes, sociaal domein. Is er nog behoefte aan een stemverklaring?

[07:20:38] Motie 8.5D, uitzondering, begrotingsprincipe, sociaal domein. Ik zie dat de heer Tol nog graag een laatste stemverklaring wil geven. Ik denk dat we uw stemgedrag wel weten op deze motie, maar het is geen nieuwe ronde. Ja, wat is het meneer Schilder? Natuurlijk mag u een stemverklaring doen. Nee, ik dacht u heeft een ordevoorstel of iets dergelijks. De heer Tol een stemverklaring, de heer Schilder.

[07:21:06] Nog andere? Dan ga ik naar de heer Tol. Ja voorzitter, dank u wel. Deze motie wordt al breder ondersteund. Ik hoop dat we dat draagslag nog even breder kunnen maken. Ik wil in ieder geval alle partijen die tot nu toe de motie ondersteunen alvast bedanken voor hun constructieve houding vandaag in de pauten en voor de vergadering. Dank u wel. Dank u wel. Meneer Schilder. Dank u voorzitter. De motie van Pro om het sociaal domein uit te zonderen van het begrotingsprincipe steunen wij niet.

[07:21:37] Het punt is niet onszinnig. De kosten van het BMO en jeugd zijn maar beperkt te sturen. Maar de motie haalt het plafond weg bij circa 44% van de lasten. En zegt niet waar tegenvallers dan naartoe gaan. Die komen bij de rest van de begroting of de reserves terecht. Wij willen realistisch begroten, niet bezuinigen op de zorg. De CDA-motie 8.5a is daarvoor de betere route. Dank u.

[07:22:02] Dank u wel. Dan gaan we naar de stemming. Wie is er voor deze motie? Even goed de handen omhoog. Volgens mij is dat iedereen, als ik het goed zie, behalve de fractie van LEV. U bent tegen, heeft u uitgesproken. Dus er zijn 23 raadsleden voor. De fractie van LEV met twee zetels is tegen. Daarmee is deze motie aangenomen. Dan gaan we naar motie 8.6a, structureel begrotingsevenwicht en transparante taakstellingmonitor.

[07:22:36] Ook hier is er behoefte aan een korte stemverklaring. De heer Schilder. Dank u voorzitter. De motie van het CDA over begrotingsevenwicht en een taakstellingmonitor steunen wij. Het zijn dezelfde cijfers die wij vanmorgen noemden. Een tekort voor mutaties dat oploopt van 1.6 naar 5.8 miljoen. De motie vraagt om een overzicht van alle taakstellingen, stelposten en reserveinzet. Met per post de maatregel en het risico.

[07:23:04] Geen nieuw geld. Het vult onze stresstest aan. Het CDA vraagt een overzicht. Wij een doorrekening. Dank u. Dus u bent voor deze motie. Dan ga ik tot slot naar de heer Doeverdans. Het is uw motie. U heeft hem ingediend. Wij weten uw stemgedrag eigenlijk. Toch nog een stemverklaring. De stemverklaring is eigenlijk bedoeld om het stemgedrag kenbaar te maken. En hij wordt nu een klein beetje gebruikt om toch nog een soort van mini extra ronde te creëren.

[07:23:30] Ik noem het maar even, maar misschien ook even voor de evaluatie. Ik ga eerst naar de heer Doevedans.

[07:23:37] Dank u wel, voorzitter. Ons belang is al tegenstemmen, maar vanwege een aantal zaken, deadlines, die in de motie zijn gemeld. Maar de elementen van deze motie zouden wij wel mee willen nemen in planning en controle op korte termijn. Dus u bent tegen de motie. De heer Schokker. Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Ik wil nogmaals benadrukken dat de taakstellingen in de uiterbegroting zijn al zeer uitvoerig.

[07:24:03] Dit zal na de presentatie van de uitvoeringsagenda alleen maar groter worden. Volgens het CDA zal de monitoring van deze taakstellingen steeds belangrijker worden in de komende raadsperiode. Tot zover. Wel, dan gaan we de motie in stemming brengen. Wie is er voor deze motie? Dat zijn de fracties Forum voor Democratie Volledig, LEV, Zeevangsbelang, CDA. Ik heb iedereen genoemd. Mocht je de partijnaam niet genoemd hebben, meld het dan.

[07:24:31] Maar ik heb nu acht stemmen voor. En alle anderen hebben aangegeven niet voor te zijn. Dus ga ik ervan uit dat die tegen zijn. Acht stemmen voor, zeventien tegen. Daarmee is het voorstel verworpen. En kom ik bij agenda punt 8.6b. Van samenwerkingsakkoord naar meetbare uitvoeringsagenda. Kijk even of er behoefte is aan een stemverklaring. Schilder en tol en schokker. Dan ga ik naar tol.

[07:24:53] In eerste instantie.

[07:24:57] Voorzitter, dank u wel. Wij waren heel kritisch op de toegevoegde waarde van deze motie. Maar eigenlijk heb ik me later overtuigd door wat de heer Schokker zei van mij in de tweede termijn. Van ja, we kunnen hiermee als raad aan de voorkant aangeven wat we tenminste in die uitvoeringsagenda willen. Dus daarom hebben wij besloten voor te stemmen. Dank u wel. Dank u wel. De heer Schilder.

[07:25:20] Dank u voorzitter. Ook deze motie van het CDA voor een meetbare uitvoeringsagenda steunen wij. Zij dwingt tot de vraag uit ons betoog. Wat kan de gemeente echt betalen en uitvoeren? Per hoofdambitie, resultaat, planning, capaciteit, dekking en risico's. Via de bestaande cyclus zonder nieuw geldjes. Ambities zonder dekking worden dan zichtbaar. Dank u. Dank u wel. U bent voor de motie en dan de heer Schokker.

[07:25:48] Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp dat de motie waarschijnlijk geen meerderheid gaat krijgen. Maar ik wilde hem toch aanhouden. met name omdat we willen voorkomen dat er straks een uitvoeringsagenda ligt die niet compleet is, waar we als raad te weinig tijd krijgen om structurele aanpassingen op te gaan doen. Tot zover. Wel meneer Schokker, dan gaan we de motie in stemming brengen. Wie is er voor

[07:26:07] deze motie? Forum voor Democratie volledige fractie, LEV volledige fractie, CDA en pro zie ik de heer Jonk, u stakt de vinger niet omhoog zeker, dan heb ik alle fracties genoemd, acht stemmen Voor en 17 stemmen tegen. Motie verworpen. Dan kom ik bij de motie 8.6c. Financiële stresstest. Begroting 2027-2030. Wie wil daar nog een korte stemverklaring op geven? Niemand? De heer Tol.

[07:26:43] Voorzitter, dank u wel. Heer Koort, wij vinden eigenlijk net zoals alle moties van de heer LHV. De heer LHV is veel te ingewikkeld en erg breid. En we zullen daarom tegenstemmen. Dank u. Als laatste. Ja voorzitter, dank u wel. Ja, CDA.

[07:27:00] Deze motie zouden we, de geest van de motie kunnen we zeker steunen. Dus we vinden het ook aansluitend bij een aantal moties die we zelf hebben ingediend. En zo zijn er wel meer verbanden tussen de moties van het LVV en CDA. Maar zoals mijn voorganger meneer Tollak aangaf. De moties zijn te detiës, te diep op de inhoud. En dat is simpelweg heel slecht uitvoerbaar door het college.

[07:27:24] Dus vandaar dat we hierin ook niet kunnen meegaan. Dank u wel. Dan gaan we over tot de stemming van deze motie. Wie is er voor deze motie?

[07:27:33] Wie is er voor de motie financiële stress test? Ja, ik ging er vanuit. Daarom keek ik toch even. De motie financiële stress test, begroting 2027-2030 wordt in stemming gebracht. Wie is er voor? U bent voor. De overige raadsleden zijn dat niet. Twee raadsleden van LEV voor en de overige. 23 tegen. Ja, daarmee is de motie verworpen. Dan komen we bij agenda 8.6d, de een na laatste motie.

[07:28:02] Even kijken hoor, nee, EK, dat is de portefeuille houder, ik wou zeggen EK inzicht. Inzicht in onzekere financiële posten van Pro. Wie wil er een stemverklaring? Alleen de heer Schilder, dan ga ik naar de heer Schilder. Dank u voorzitter. De motie van Pro over inzicht in financieel onzekere posten steunen wij. Bij begroting en jaarrekening een overzicht van nog niet gerealiseerde taakstellingen,

[07:28:28] ramingen met een substantieel risico en reserveinzet voor terugkerende lasten. Dat draakt rechtstreeks ons punt over de 700.000 euro. En uiterlijk bij de zomernota 2027 een voorstel om dit vast te leggen in de financiële verordening. Er is een overlap met 8.6.a, maar dat is geen bezwaar. Dank u.

[07:29:13] is deze motie met 24 stemmen aangenomen. En dan komen we nog bij de motie waar we net nog even een aanpassing op hadden. Staat die inmiddels in het systeem? De motie ambtelijke capaciteit is die de actuele versie staat in IBAPS. Daar kunt u kennis van nemen. En daarvan is de vraag, wenst u nog een stemverklaring? De heer Tol, de heer Weerman en de heer Schilder. Ik ga allereerst naar de heer Tol.

[07:29:43] Dank u wel, voorzitter. Ik was te vroeg. Misschien even heel kort wat er veranderd is. Staat nu in de eerste zin, punt 1, staat er in het traject van het opstellen van het volkshuisverstelingsprogramma de gemeenteraad te informeren over. Dat is gewijzigd ten opzichte van de volgende versie. En de volgende versie zo inzichtelijk maken. Dat is de wijziging. Dank u wel. Dank u wel, de heer Veerman.

[07:30:08] Dank, voorzitter. Ik denk uit de transparantie toch al even... Eén keer om toe te lichten waarom we nu voor deze motie zijn. En André is natuurlijk gefeliciteerd aan Pro, want met al jullie moties wordt wat gedaan. Grootste succes van links sinds de oktoberrevolutie van 1917. Nee, uit overleg met het college en... Ik wacht even. Uit overleg met de fractie van Pro en het college is gebleken dat juist door die knelpunten inzichtelijk te maken voor de raad.

[07:30:45] Dat we ook een betere kaderstellende rol hebben ten aanzien van die realisatiestimulans. En zoals portefeuillehouder en vakvrouw Kess al zei, die realisatiestimulans kunnen we dan ook inzetten om bijvoorbeeld externe partijen in te huren. En ja, daar valt echt dan wel wat te behalen en dat draagt ook bij aan de kaderstellende rol van de raad. Dus wellicht met deze informatie dat andere partijen zich ook nog genodigd voelen om mee te stemmen. Dank u wel.

[07:31:11] Ja, u bent voor, begrijp ik uit uw woorden, voor de motie. Dat klopt, ja. Dan ga ik naar de heer Schilder van LEV. Dank u voorzitter. De motie van Pro over ambtelijke capaciteit en de realisatiestimulans steunen wij. Wie veel plannen heeft moet laten zien wat er ook echt kan worden uitgevoerd. De raad krijgt inzicht in capaciteit, knelpunten per project en de prioriteiten in de woningbouw.

[07:31:35] Eén kanttekening. Het college noemt dit geld ook nodig als buffer. Wij willen daarom eerst de risico-inventarisatie zien voordat het wordt ingezet. Dank u.

[07:31:45] Dank u wel. Dan de heer Sietsema als laatste. Dank u wel voorzitter. Wij zijn niet tegen informatie maar wij zijn wel tegen de moties die om steeds meer informatie vragen en steeds grotere druk leggen op het ambtelijk apparaat.

[07:32:03] Ik denk dat het vooral een behoefte aan zekerheid is. Zekerheid die er niet is en die er ook niet komt met nog meer informatie. Dus wij zijn tegen deze motie. Deze motie en dan wordt die in stemming gebracht. De laatste motie. De motie ambtelijke capaciteit, woningbouw en eenzet realisatiestimulans. Die op onze agenda staat als agenda punt 8.3f. Ik noem dat even voor de duidelijkheid omdat die net even geskipt is.

[07:32:32] En dan gaan we over tot de stemming. U heeft een stemverklaring afgelegd hoor. Ja dat ga ik vragen. U stemt heel graag. Dat is een goed teken. Dat hoort bij het raadslidmaatschap. Wie is er voor deze motie? Even kijken. Volgens mij is dat alle raadsleden, behalve de heer Sietsema, dus 24 stemmen voor en 1 stem tegen. En daarmee is deze motie aangenomen. Ik zie dat mensen hun tassen al inpakken, maar we moeten het belangrijkste nog doen.

[07:33:10] Dat is stemmen over de begroting zelf. En ik zou dus willen oproepen om nog niet in te pakken.

[07:33:19] Want dit waren natuurlijk de moties.

[07:33:29] Nog even de focus. Dit waren natuurlijk de moties die zijn ingediend op het stuk wat we eigenlijk bespreken. Dat is natuurlijk de begroting voor 2027. Als agenda punt 9 op onze agenda en het voorgestelde besluit, dat kunt u lezen. En de vraag aan deze raad, en u ziet ook daarbij agenda punt 9a, vraag en antwoord, begroting. 2027 en meer jaren, raming 2028, 2030. En de vraag die ik ga stellen is, wie stemt er voor de begroting?

[07:34:02] Ik zie de fractie van D66, Forum voor Democratie, Volendam 80, Ons Belang, De Zeevangs Belang, CDA, BVNL, VVD en Pro. En even compleet, wie is er tegen de begroting? Dat is de fractie van lokaal Edam-Volendam. Dat zijn twee zetels en daarmee is het voorstel ten aanzien van de begroting... Even kijken hoor. Eén seconde. Ja, dat staat hier bij mij in het lijstje 2026. Staat die goed in IBAP?

[07:34:41] Staat er in IBAP 2227 bij de begroting? Want op mijn annotatielijst staat 26. 27, hè? Dan stemmen we voor de begroting 2027 met 23 stemmen voor en twee stemmen tegen. En daarmee is de begroting aangenomen. En ik zou nog even, want het is mooi om te zien dat het één minuut voor vijf is. Ik heb flink wat discipline van u gevraagd in deze begrotingsbehandeling. Soms betekende dat misschien dat u net iets meer wilde zeggen.

[07:35:17] En sommigen van u denken misschien fijn dat het op deze manier heeft kunnen plaatsvinden. We zijn in ieder geval op tijd klaar. Het is een belangrijke vergadering. Het is een grote vergadering. Maar we hebben voor 2027 de begroting weer vastgesteld. Een groot dank natuurlijk aan iedereen die betrokken is geweest bij het opstellen daarvan. De aanwezige ambtenaren hier vandaag. En ook iedereen die thuis met ons meekijkt.

[07:35:38] Die inmiddels, hoe lang is het? Acht uur achter de stream heeft gezeten. Dank u wel. We gaan straks nog even een moment met elkaar vieren. En voor nu wel thuis.