Vervoerregio Amsterdam – Lokaal Edam-Volendam

Feiten

Wat is de VRA en wie beslist?

De Vervoerregio Amsterdam is een openbaar lichaam op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. De regioraad is het hoogste besluitvormende orgaan en bestaat sinds mei 2026 uit vijftig vertegenwoordigers van veertien gemeenten. Edam-Volendam heeft volgens het actuele overzicht twee vertegenwoordigers: Emile Karregat en Jan Molenaar.

De VRA verleent concessies en is opdrachtgever voor openbaar vervoer per bus, tram en metro. Ook financiert zij verbeteringen voor wegen, fiets en openbaar vervoer. Gemeenten beheren veel lokale wegen en openbare ruimte zelf, terwijl provincie en Rijk eveneens eigen bevoegdheden houden. Daardoor vraagt ieder project om een precieze verdeling van besluit, eigendom, financiering en uitvoering.

Stand van zaken

Hoe staat Edam-Volendam erin?

De gemeenteraad stemde op 21 mei 2026 unaniem in met de zienswijze op de VRA-ontwerpbegroting 2027-2030. De gemeente kon instemmen, maar vroeg onder meer om de Onderdoorgang Broek in Waterland in de begroting op te nemen, de kwaliteit van het openbaar vervoer te bewaken en de directe busverbinding met Amsterdam Centraal te behouden.

Sinds september 2026 heeft wethouder Ron Veerman mobiliteit in portefeuille en is hij lid van het portefeuillehoudersoverleg van de Vervoerregio. De regioraadsleden vertegenwoordigen de gehele gemeenteraad en moeten dus meer doen dan een partijstandpunt uitdragen: zij horen lokale belangen zichtbaar terug te koppelen.

Belangen

Wie heeft belang bij welke keuze?

Reizigers hebben belang bij betrouwbare, betaalbare en directe verbindingen, ook buiten de spits en vanuit kleinere kernen.
De VRA wil schaarse ruimte efficiënt gebruiken en geeft in haar beleid prioriteit aan lopen, fietsen, openbaar vervoer, mobiliteitsdiensten en daarna de privéauto.
Vervoerders hebben belang bij uitvoerbare dienstregelingen, voldoende chauffeurs, voorspelbare inkomsten en ruimte om het netwerk aan de vraag aan te passen.
Gemeenten en ontwikkelaars hebben mobiliteitsmaatregelen nodig om woningbouw en bedrijventerreinen bereikbaar te maken.
Automobilisten, ondernemers, ouderen en inwoners van landelijke kernen kunnen nadeel ervaren wanneer regionaal beleid onvoldoende rekening houdt met afstanden, werktijden, vrachtverkeer of het ontbreken van alternatieven.

Zichtbaar in de gemeente

Wat doet de VRA concreet voor Edam-Volendam?

De VRA is opdrachtgever voor de busconcessie Zaanstreek-Waterland, die door EBS wordt uitgevoerd.
De N247-corridor, de aanpak bij Het Schouw, regionale HOV-maatregelen en fietsroutes worden samen met provincie en gemeenten voorbereid of gefinancierd.
Het lokale Mobiliteitsplan noemt onder meer de regionale hub bij busstation Edam, toegankelijke haltes, de doorfietsroute, deelmobiliteit en blijvende aandacht voor de doorstroming op de N247.
Na tekortkomingen bij de start van de EBS-concessie stelde de VRA voor Edam-Volendam € 232.777,31 beschikbaar. De gemeente moet daarvoor tijdig een plan indienen; het bedrag staat niet vrij op de gemeenterekening.
De VRA werkt vanaf 2026 met de veertien gemeenten aan één regionaal systeem voor deelmobiliteit. Gemeenten houden zeggenschap over de openbare ruimte, terwijl de VRA aanbesteding, contractbeheer en monitoring organiseert.

Financiën

Waar komt het geld vandaan en wie betaalt lokaal?

De VRA werkt met een begroting van honderden miljoenen euro’s. In de vastgestelde begroting 2026 was ongeveer € 621,6 miljoen aan lasten opgenomen. De grootste inkomstenbron is de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer van het Rijk; vanaf 2026 werd gerekend met circa € 599,2 miljoen per jaar. Dit is dus niet te vergelijken met de kleine gemeentelijke inwonerbijdrage aan de MRA.

Voor afzonderlijke lokale projecten kan wel gemeentelijke of provinciale cofinanciering nodig zijn. Ook grond, beheer, voorbereiding en latere onderhoudskosten kunnen bij de gemeente blijven. De raad moet daarom niet alleen naar de VRA-bijdrage kijken, maar naar de volledige levensduurkosten en de verdeling van risico’s.

Mogelijke voordelen

Wat kan goed uitpakken voor inwoners?

Een sterk busnet naar Amsterdam, Purmerend en de omliggende kernen voor inwoners zonder auto en voor woon-werkverkeer.
Investeringen in verkeersveiligheid, toegankelijke haltes, betrouwbare doorstroming en goede fietsverbindingen.
Regionale financiering die de gemeente alleen niet zou kunnen dragen.
Een gezamenlijke opdrachtgever die vervoerders kan aanspreken, boetes kan opleggen en prestatie-eisen kan stellen.
Betere afstemming tussen woningbouw en bereikbaarheid wanneer maatregelen op tijd zijn gefinancierd en uitgevoerd.

Risico’s

Waar kan het nadelig worden?

De belangen van de grootste reizigersstromen kunnen zwaarder wegen dan directe verbindingen en frequenties voor kleinere kernen.
De concessie staat vanaf dienstregelingjaar 2027 ruimte toe om een andere lijnvoering naar Amsterdam voor te stellen. Juist daarom vraagt de gemeente om behoud van de directe verbinding met Amsterdam Centraal.
Een sterke voorkeur voor fiets, ov en deelmobiliteit kan te eenzijdig uitpakken voor inwoners die afhankelijk zijn van de auto of voor ondernemers en hulpdiensten.
Woningbouw kan eerder doorgaan dan de beloofde HOV-, fiets- of weginfrastructuur, waardoor bestaande wegen en wijken de druk opvangen.
Regionale investeringen zijn niet automatisch gelijk verdeeld. Edam-Volendam moet projecten inhoudelijk en financieel goed voorbereid op de regionale agenda krijgen.

Komende ontwikkelingen

Wat staat op stapel?

Besluitvorming en uitvoering rond de VRA-begroting 2027-2030 en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma Mobiliteit.
De toekomst van de directe busverbinding tussen Edam-Volendam en Amsterdam Centraal vanaf dienstregeling 2027.
Verdere planvorming voor de Onderdoorgang Broek in Waterland en de aanpak bij Het Schouw.
Uitwerking van HOV, haltes, fietsverbindingen en ontsluiting bij De Lange Weeren en De Purmer.
Aanvraag en besteding van het EBS-boetegeld vóór de gestelde termijnen en uitvoering van de projecten vóór 2028.
Regionale deelmobiliteit, toegankelijkheid, zero-emissie en nieuwe prioriteiten binnen het mobiliteitsbeleid.

Visie van LEV

Bereikbaarheid moet werken voor alle kernen

Lokaal Edam-Volendam wil betrouwbaar openbaar vervoer, veilige wegen en goede fietsroutes. Maar de praktijk van onze gemeente is niet dezelfde als die van Amsterdam. Inwoners van Oosthuizen, Warder, Middelie, Kwadijk, Edam en Volendam moeten ook buiten de spits hun werk, school, zorg en familie kunnen bereiken.

Wij willen geen woningbouwakkoord zonder harde bereikbaarheid, geen afbouw van autoverkeer zonder realistisch alternatief en geen regionale begroting zonder zicht op wat hier wordt uitgevoerd. De directe busverbinding, de N247 en de bereikbaarheid van alle kernen moeten aantoonbaar worden verdedigd door college en regioraadsleden.

Open onderzoeksvragen

Wat moet nog openbaar en duidelijk worden?

Welke directe buslijnen en frequenties zijn voor dienstregeling 2027 gegarandeerd en welke kunnen nog veranderen?
Wanneer wordt duidelijk of de Onderdoorgang Broek in Waterland financieel en planmatig doorgaat?
Welke VRA-projecten staan concreet voor Edam-Volendam in 2027-2030 gepland, met welk bedrag en welke gemeentelijke bijdrage?
Waarvoor vraagt de gemeente het EBS-boetegeld van € 232.777,31 aan en hoeveel reizigers profiteren daarvan?
Welke mobiliteitsmaatregelen moeten gereed zijn vóór iedere bouwfase van De Lange Weeren en De Purmer?
Hoe rapporteren de twee Edam-Volendamse regioraadsleden vóór en na iedere belangrijke vergadering aan de gemeenteraad?

Openbare bronnen

Controleer de oorspronkelijke stukken

De teksten zijn geschreven op basis van officiële openbare bronnen. De bron blijft leidend wanneer beleid, planning of bedragen veranderen.