Bibliotheek Edam

8 juni 2026 14:27
Detailrapport Vraag en antwoord los v/h Raadsplein (ID 994)
Veld Waarde
Datum vraag 08-05-2026
Onderwerp Bibliotheek Edam
Fractie(s) BVNL
ONS Belang
Vraag en antwoord In de presentatie werd te kennen gegeven dat in de kadernota 2025
is besloten door de raad dat er bezuinigd moet worden op de
bibliotheek van Edam. Echter bij het nagaan van deze kadernota is
dit nergens terug te vinden.

Vraag 1
Wat is de reden waarom bibliotheek Edam gesloten moet worden?

Antwoord 1
Het college kiest ervoor om te blijven investeren in
bibliotheekvoorzieningen voor inwoners van Edam-Volendam. De
komende jaren wordt geïnvesteerd in de verdere ontwikkeling van
het bibliotheeknetwerk binnen onze gemeente. Zo wordt in
Oosthuizen een nieuwe volwaardige bibliotheekvestiging
gerealiseerd en is het de ambitie om in de nieuw te bouwen
Trimaran in Edam een modern bibliotheek-uitleenpunt terug te
brengen. Daarmee blijft ook in Edam een bibliotheekfunctie
behouden.
Het college vindt het belangrijk dat inwoners toegang houden tot
boeken, leesbevordering, educatie en bibliotheekdiensten. De
discussie gaat daarom niet over het verdwijnen van de
bibliotheekfunctie uit Edam, maar over de wijze waarop deze
voorzieningen toekomstbestendig worden georganiseerd.
Tegelijkertijd staat de gemeente de komende jaren voor ingrijpende
financiële keuzes. De druk op de gemeentelijke begroting neemt
toe, terwijl de kosten voor wettelijke taken zoals jeugdzorg,
maatschappelijke ondersteuning en andere zorgtaken blijven
stijgen. Juist omdat een groot deel van deze uitgaven wettelijk
verplicht is, wordt de bestuurlijke ruimte om keuzes te maken
steeds kleiner. Dat betekent dat het college kritisch moet kijken
naar de manier waarop voorzieningen worden georganiseerd,
zonder dat de dienstverlening voor inwoners onnodig onder druk
komt te staan.
Het college constateert daarbij dat drie volwaardige
bibliotheekvestigingen binnen één gemeente op relatief korte
afstand van elkaar niet noodzakelijk zijn om goede dienstverlening
te kunnen bieden. Vanuit de nieuwe wetgeving is dit ook niet nodig.
De afstand tussen Edam en Volendam is beperkt en ook na sluiting
van de huidige vestiging blijft een volwaardige
bibliotheekvoorziening voor inwoners bereikbaar. Daarnaast wordt

8 juni 2026 14:27
Pagina 2

ingezet op de terugkeer van een bibliotheekfunctie in Edam via De
Trimaran.
Het college kiest daarom voor een sterke en duurzame
bibliotheekstructuur waarbij bibliotheekvoorzieningen worden
geconcentreerd waar dat logisch is en lokaal aanwezig blijven waar
dat toegevoegde waarde heeft. Daarmee wordt niet gekozen voor
het afbouwen van de bibliotheekfunctie, maar voor een andere
inrichting van het bibliotheeknetwerk die beter aansluit bij de
toekomstige behoeften van inwoners én bij de financiële en
maatschappelijke uitdagingen waar de gemeente voor staat.

De keuze is daarom niet tussen een bibliotheek in Edam of geen
bibliotheek in Edam. De keuze is hoe de bibliotheekfunctie ook in
de toekomst bereikbaar, toegankelijk en toekomstbestendig blijft.
Het college kiest daarbij voor een sterke bibliotheek in Volendam,
een nieuwe bibliotheekvestiging in Oosthuizen en een terugkeer
van de bibliotheekfunctie in Edam via De Trimaran. Op die manier
blijft de bibliotheek voor alle inwoners van Edam-Volendam
beschikbaar, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt behouden voor
andere belangrijke maatschappelijke voorzieningen.

Vraag 2
Wat is het financiële effect van deze sluiting?

Antwoord 2
De sluiting heeft een structureel en direct financieel effect.

1) De jaarlijkse huisvestings- en exploitatiekosten nemen af met
circa € 75.000 per jaar.
2) Een aanzienlijk deel van de inventaris en inrichting kan worden
hergebruikt voor de nieuwe bibliotheekvestiging in Oosthuizen,
waardoor investeringen elders binnen de bibliotheekorganisatie
beperkt kunnen blijven. Dit laatste is nog niet financieel vertaald
omdat dat afhankelijk is van de besluitvorming en de tijdigheid
daarvan in relatie tot de inrichting van Oosthuizen.
Daarnaast ontstaat tijdelijk ruimte om het pand in te zetten voor
andere maatschappelijke functies gedurende de verbouwing van De
Singel. Daarmee wordt voorkomen dat op andere locaties
aanvullende huisvestingskosten moeten worden gemaakt. Op
langere termijn ontstaat bovendien de mogelijkheid om de locatie
(eigendom Wooncompagnie) te herontwikkelen voor woningbouw
en/of andere voorzieningen. Het gaat daarmee niet alleen om een
bezuiniging, maar ook om een efficiënter gebruik van gemeentelijke
middelen en maatschappelijke voorzieningen.

Vraag 3
Is onderzocht wat de sociaal-maatschappelijke effecten zijn van het
sluiten van de bibliotheek in Edam, met circa 2.000 leden, op onder
andere ontmoeting, leesbevordering, laaggeletterdheid, ouderen,
jongeren en sociale samenhang? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is
het effect?

8 juni 2026 14:27
Pagina 3

Antwoord 3
Er is geen afzonderlijk lokaal onderzoek uitgevoerd naar alle
genoemde effecten. Wel is gebruikgemaakt van landelijke inzichten
en ervaringen van Bibliotheek Waterland. Daaruit blijkt dat voor
veel gebruikers niet de aanwezigheid van een volledige vestiging
doorslaggevend is, maar de beschikbaarheid van boeken en een
laagdrempelige mogelijkheid om reserveringen op te halen.

Juist daarom wordt ingezet op een bibliotheek-uitleenpunt in De
Trimaran. Daarmee blijft de bibliotheekfunctie in Edam behouden.
Daarnaast worden ontmoetingsfuncties en maatschappelijke
activiteiten niet opgeheven, maar verplaatst naar andere locaties
zoals De Singel, de nieuwe Meermin en straks De Trimaran.

Tegelijkertijd moet het college reëel zijn. Elke bezuiniging heeft
gevolgen. De vraag is echter niet óf er gevolgen zijn, maar welke
keuzes maatschappelijk het meest verantwoord zijn. Wanneer niet
wordt gekozen voor deze besparing, zal hetzelfde bedrag elders
binnen het sociaal domein gevonden moeten worden. Dat betekent
dat andere voorzieningen zoals buurthuiswerk, preventieve
ondersteuning, talentontwikkeling of culturele voorzieningen onder
druk kunnen komen te staan. Die afweging moet in samenhang
worden bekeken.

Vraag 4
Heeft het college ook naar een andere alternatieve invulling
gezocht voor deze leden behalve richting Volendam te sturen?

Antwoord 4
Ja. Het college kiest nadrukkelijk niet voor het volledig verdwijnen
van de bibliotheekfunctie uit Edam. Daarom wordt ingezet op de
realisatie van een bibliotheek-uitleenpunt in de nieuw te bouwen
Trimaran. Daarmee blijft ook in de toekomst een
bibliotheekvoorziening in Edam aanwezig, terwijl tegelijkertijd
structureel wordt bespaard op huisvestings- en exploitatiekosten.
Voor de tussenliggende periode is geen volwaardig alternatief
uitgewerkt. Daarbij speelt mee dat de afstand tussen Edam en
Volendam beperkt is en dat uit onderzoek en ervaringen binnen de
bibliotheeksector blijkt dat inwoners bereid zijn voor een
bibliotheekvoorziening naar een nabijgelegen kern te reizen. Dit
beeld werd ook bevestigd tijdens de presentatie van de
onafhankelijk adviseur van Dorpswerk Noord-Holland op 13 februari
in De Singel. Daaruit kwam naar voren dat een bibliotheek
weliswaar een waardevolle voorziening is, maar niet behoort tot de
voorzieningen die het meest bepalend zijn voor de leefbaarheid en
het dagelijks functioneren van een kern op loopafstand van
inwoners.
Daarnaast moet de gemeente binnen het sociaal domein scherpe
keuzes maken. Het college acht het daarom niet verantwoord om
voor een tijdelijke periode extra middelen beschikbaar te stellen

8 juni 2026 14:27
Pagina 4

voor een alternatieve bibliotheekvoorziening, terwijl tegelijkertijd
op andere maatschappelijke voorzieningen en wettelijke taken een
grote financiële druk rust.

De keuze die voorligt is dan ook niet tussen een bibliotheek in Edam
of geen bibliotheek in Edam. De keuze is tussen het tijdelijk
gebruikmaken van de volwaardige vestiging in Volendam en het
investeren in een toekomstbestendige bibliotheekfunctie die
terugkeert in De Trimaran. Het college kiest daarbij voor een
duurzame oplossing die zowel financieel verantwoord als
maatschappelijk houdbaar is.

Vraag 5.
Is voor vervangende locaties van groepen uit de Singel ook naar
andere locaties gekeken? En om welke groepen hebben we het
precies?

Antwoord 5:
Ja. Er wordt actief gekeken naar mogelijkheden om gebruikers van
De Singel tijdens de verbouwing onder te brengen op alternatieve
locaties. Daarbij wordt voortdurend beoordeeld welke locaties
beschikbaar zijn en passend zijn bij de aard van de activiteiten.

Het betreft de huidige gebruikers van De Singel, waaronder
activiteiten van het Club- en Buurthuiswerk (waarvoor het CBW zelf
verantwoordelijk is), culturele activiteiten, maatschappelijke
bijeenkomsten en overige gebruikers van de buurthuisfunctie. De
uiteindelijke invulling is mede afhankelijk van de planning van de
verbouwing en de beschikbaarheid van alternatieve
accommodaties.
Tegelijkertijd moet helder zijn dat de ontwikkeling van De Singel
geen doel op zich is, maar een noodzakelijke investering in een
toekomstbestendige maatschappelijke voorziening voor Edam. Met
de voorgenomen ontwikkeling ontstaat één centrale plek waar
preventie, ondersteuning, ontmoeting en zorg samenkomen. Door
functies als het Centrum voor Jeugd en Gezin, het Wijksteunpunt,
buurthuiswerk en mogelijk huisartsenzorg onder één dak te
huisvesten, ontstaat een sterkere voorziening die meer inwoners
bereikt, beter toegankelijk is en beter aansluit bij de
maatschappelijke opgaven waar wij als gemeente voor staan.
Het college begrijpt dat de verbouwing tijdelijk ongemak met zich
mee kan brengen voor gebruikers van De Singel. Daarom wordt
alles in het werk gesteld om passende tijdelijke oplossingen te
vinden. Tegelijkertijd kan het voorkomen dat niet voor iedere
activiteit direct een gelijkwaardige alternatieve locatie beschikbaar
is. Dat is een onvermijdelijk gevolg van een noodzakelijke
ontwikkeling die juist bedoeld is om de maatschappelijke
voorzieningen in Edam structureel te versterken en
toekomstbestendig te maken.
Het college kiest daarbij nadrukkelijk voor het lange termijn belang
van inwoners. De tijdelijke overlast die hiermee gepaard gaat,

8 juni 2026 14:27
Pagina 5

weegt niet op tegen de maatschappelijke meerwaarde van een
vernieuwde Singel die de komende decennia een centrale rol kan
vervullen in ontmoeting, ondersteuning, preventie en zorg voor de
inwoners van Edam.