Gaat het nieuwe gemeentehuis nu wel of niet door? Wie de berichten van de afgelopen dagen leest, kan daar gemakkelijk over twijfelen.

In het nieuwe Samenwerkingsakkoord 2026-2030 staat dat een nieuw gemeentehuis pas aan de orde is wanneer de financiële situatie dat toelaat. Toch laat de gemeente weten dat de ontwikkeling "gewoon doorgaat". De aanbesteding voor een ontwerpteam wordt al voorbereid en moet naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027 zijn afgerond.

Beide mededelingen kunnen alleen naast elkaar bestaan als duidelijk is waar de voorbereiding eindigt en waar het echte besluit om door te gaan begint. Precies die duidelijkheid ontbreekt op dit moment.

Wat zegt het akkoord?

ONS Belang, Volendam|80, VVD en BVNL Edam-Volendam hebben afgesproken dat nieuwe plannen niet zonder financiële dekking boven op bestaande taken worden gestapeld. Eerst moet duidelijk zijn wat een plan kost, welke jaarlijkse lasten ermee gemoeid zijn, welke risico’s er zijn en hoe alles wordt betaald.

Over het gemeentehuis staat er letterlijk: "Een nieuw gemeentehuis is pas aan de orde wanneer de financiële situatie dit toelaat."

Daar blijft het niet bij. Het project mag volgens het akkoord niet leiden tot extra belastingverhogingen voor inwoners of tot sluiting van belangrijke voorzieningen. Dat is een duidelijke belofte. Maar dan moet ook duidelijk worden wanneer de financiële situatie volgens de coalitie goed genoeg is. Welke grens wordt daarvoor gebruikt? En wie bepaalt uiteindelijk of aan die voorwaarde is voldaan?

Wat zegt de gemeente?

De gemeente benadrukte op 29 september dat er geen besluit is genomen om het nieuwe gemeentehuis uit te stellen of stop te zetten. Het hele Oranjekwartier blijft volgens de gemeente in ontwikkeling. Het plan bestaat uit 62 appartementen, een parkeergarage met commerciële ruimten, een groene openbare ruimte en mogelijk het nieuwe gemeentehuis.

Een aanbesteding voor een ontwerpteam is nog geen definitief besluit om te bouwen. Maar deze stap kost wel tijd, ambtelijke inzet en geld. Bovendien wordt het steeds moeilijker om een project nog wezenlijk te veranderen naarmate er meer voorbereidingen zijn getroffen en kosten zijn gemaakt. Daarom is het niet voldoende om alleen te zeggen dat de financiële afweging later volgt.

Volgens LEV haalt NIVO twee dossiers door elkaar

Volgens LEV haalt NIVO in het artikel van 30 september twee verschillende dossiers door elkaar: de ontwikkeling van het Taseterrein/Oranjekwartier en de rechtszaak over de verkoopprijs van gronden in De Lange Weeren. De krant schrijft bij het Taseterrein dat een projectontwikkelaar een deel van de benodigde grond bezit, dat er onenigheid is over de verkoopprijs en dat de rechter daarover moet beslissen. Ook zou deze rechtszaak vertraging hebben opgelopen.

Die rechtszaak gaat niet over het Taseterrein. De beschreven prijsvaststellingsprocedure hoort bij De Lange Weeren.

De gemeente meldde al in november 2025 dat één van de grondeigenaren in De Lange Weeren zijn grond aan de gemeente had aangeboden. Omdat partijen duidelijkheid wilden over een realistische prijs, is de rechter gevraagd die prijs te laten bepalen. In september 2026 liep juist deze procedure vertraging op doordat de door de rechtbank benoemde deskundigen extra tijd nodig hadden voor hun rapport.

Ook de verdere feiten passen bij De Lange Weeren. Project Lange Weeren B.V., vertegenwoordigd door BPD Ontwikkeling, bezit volgens de gemeente een groot deel van de gronden in dat gebied. De gemeente en deze ontwikkelaar sloten in maart 2026 een intentieovereenkomst om samen verder te werken aan de voorbereiding van de woonwijk.

Bij het Taseterrein ligt het anders. In het officiële raadsvoorstel voor het Oranjekwartier staat juist dat de gemeente grond wil verkopen voor de sociale huurwoningen en voor de commerciële ruimte. In de openbare Tase-stukken is geen koppeling gevonden met de genoemde prijsvaststellingsprocedure bij de rechtbank.

Volgens LEV heeft NIVO hier dus twee grote dossiers met elkaar vermengd. Dat is geen klein detail. Door de fout ontstaat bij lezers ten onrechte het beeld dat de ontwikkeling van het Taseterrein afhankelijk is van deze rechtszaak. Dat klopt niet. De rechtszaak en de vertraagde prijsbepaling horen bij De Lange Weeren.

NIVO meldt daarnaast dat het Taseterrein voorlopig nog jarenlang als parkeerterrein wordt gebruikt. Ook schrijft de krant dat een meerderheid van de gemeenteraad een combinatie steunt van sociale huurwoningen, andere voorzieningen en een nieuw gemeentehuis. ONS Belang zou zich daar niet enthousiast over hebben getoond, maar zich destijds bij de meerderheid hebben neergelegd. Die passages staan los van de verkeerd gekoppelde rechtszaak.

Woningbouw eerst?

Het samenwerkingsakkoord noemt De Lange Weeren, De Purmer en de transformatie van bedrijventerrein Julianaweg als belangrijke projecten. Tase staat in het akkoord tussen de kleinere woningbouwlocaties. De gemeenteraad stemde in juli 2024 in met een plan voor 1.160 woningen in De Lange Weeren. Daarmee is dit de grootste en meest urgente woningbouwlocatie van de gemeente.

Dat maakt de volgorde van de keuzes belangrijk. Het Oranjekwartier is één gebiedsontwikkeling, maar woningbouw en een nieuw gemeentehuis zijn niet automatisch dezelfde financiële beslissing. De woningen, de parkeergarage en de openbare ruimte kunnen worden voorbereid zonder dat daarmee ook al vaststaat dat het gemeentehuis financieel verantwoord is.

Ook de participatie roept vragen op. Het akkoord belooft dat inwoners vroeg bij plannen worden betrokken. De gemeente zegt nu dat de verdere participatie begint nadat het ontwerpteam is geselecteerd. Kunnen inwoners dan nog meepraten over de omvang en noodzaak van het gemeentehuis? Of alleen nog over de vormgeving van een plan waarvan de belangrijkste keuzes al zijn gemaakt?

Inwoners hebben recht op duidelijke antwoorden

Voordat de aanbesteding definitief wordt gegund, moet volgens LEV ten minste duidelijk worden:

- hoeveel de voorbereiding en het ontwerpteam maximaal mogen kosten;
- hoeveel geld tot nu toe aan het gemeentehuis is besteed of vastgelegd;
- wat de actuele totale investering en de jaarlijkse lasten worden;
- welke inkomsten uit de verkoop of herontwikkeling van andere locaties werkelijk zijn onderbouwd;
- wanneer de financiële situatie volgens de coalitie goed genoeg is om door te gaan;
- wanneer de gemeenteraad nog kan kiezen tussen doorgaan, aanpassen of stoppen;
- en waarover inwoners nog echt invloed kunnen uitoefenen.

Het gaat hier niet om een klein project. Het gaat om tientallen jaren gemeentelijke huisvesting, veel gemeenschapsgeld en keuzes die gevolgen kunnen hebben voor belastingen en voorzieningen. Dan verdienen inwoners meer dan de mededeling dat het plan "gewoon doorgaat".

Het samenwerkingsakkoord belooft financiële discipline, scherpe keuzes, openheid en vroegtijdige participatie. Juist bij het gemeentehuis moet de nieuwe coalitie laten zien wat die woorden in de praktijk waard zijn.

De belangrijkste vraag is daarom niet of de gemeente verder kán met de voorbereidingen. De vraag is of al overtuigend is aangetoond dat verdergaan betaalbaar, noodzakelijk en verantwoord is.

Bronnen:
NIVO, 30 september 2026, pagina 11, "Gemeente nuanceert uitstel nieuw gemeentehuis"
https://lokaal-edamvolendam.nl/assets/docs/samenwerkingsakkoord-2026-2030.pdf
https://www.edam-volendam.nl/ontwikkeling-oranjekwartier-gaat-gewoon-door
https://www.edam-volendam.nl/herontwikkeling-oranjekwartier
https://www.edam-volendam.nl/update-ontwikkelingen-de-lange-weeren
https://www.edam-volendam.nl/intentieovereenkomst-woningbouw-de-lange-weeren-ondertekend
https://groot-waterland.nl/2026/09/21/rechtszaak-over-verkoop-gronden-lange-weeren-aan-gemeente-uitgesteld/
https://edamvolendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/64ddadf7-46bc-4577-991e-9e4b6dfdeafd

Fractie Lokaal Edam-Volendam